Het is vrijdag 19 december 2025. In Leipzig oordeelt de rechtbank dat het verbod op de neonazi-organisatie Hammerskins in Duitsland, dat sinds 24 juli 2023 van kracht was, met onmiddellijke ingang is opgeheven. Enkele dagen ervoor, op woensdag 17 december, vond het proces van de Hammerskins plaats. Bij dit proces getuigde Tom Wolthers uit Finsterwolde. Wolthers draait al enkele jaren mee in het groepje Hammerskins dat Nederland kent.
Groepje? Waarom aandacht besteden aan een kleine organisatie? Hammerskins zien zichzelf als een elitaire beweging binnen de neonazistische skinheadscene. Zo gebruiken ze geen drugs en wie dat wel doet kan consequenties verwachten, zoals in november 2019 bleek op het Hammerfest in Frankrijk. Daar werd een Hammerskin betrapt op het bezit van een klein zakje drugs en werd total loss geslagen. Daarnaast opereren Hammerskins graag onder de radar. Het leven moet er zo normaal mogelijk uitzien. Als ze deelnemen aan een demonstratie doen ze dat niet met hun Hammerskin-outfit. Hammerskins werken met frontorganisaties, een organisatie die mensen weet te mobiliseren zonder dat er een neonazistisch label aan kleeft.
Kameraadschap
Kameraadschap Noord-Nederland zou je kunnen omschrijven als een dergelijke frontorganisatie. De groep kreeg vooral bekendheid rondom het verzet tegen de opvang van vluchtelingen in de periode van 2015 tot 2017 in het noorden van Nederland. Het organiseren van acties en demonstraties tegen vluchtelingen was niet het enige wat ze deden. Ook werd er op het culturele vlak aandacht besteed aan de activisten van het kameraadschap. Zo werden een aantal concerten in Groningen georganiseerd, zoals in mei 2015, waar twee Duitse rechts-extremistische protestzangers optraden. In de zaal hangt een vlag van het kameraadschap en een vlag van de Hammerskins uit Bremen. Tijdens een eerder concert hing er een vlag van ‘Crew 38’ achter het podium. Crew 38 is een organisatie van neonazistische skinheads, die zich verbonden voelt met de Hammerskin-beweging, maar die niet is toegetreden tot de elitaire skinheadscene. Belangrijke speler in de Nederlandse tak van Crew 38 was de Bad Nieuweschanse tatoeëerder Harm-Jan Smit uit Finsterwolde. Zijn roots liggen diep in de neonazistische skinheadbeweging zoals Blood & Honour.
Crew 38
Begin februari 2016 verschijnt er op het ‘Crew 38’-forum een bericht dat de Nederlandse afdeling van ‘Crew 38’ is gestart, met goedkeuring van de Hammerskin Nation. Volgens het bericht bestaat de groep uit vijf mensen. In ieder geval waren zowel Harm-Jan Smit als Marcel Flink, twee bandleden van Blindfolded, hierbij betrokken. Het is niet de eerste kennismaking met de neonazistische groepering. Tijdens hun muzikale periode in Blindfolded speelde gitarist Harm-Jan Smit, zanger Adriaan van der Wal (alias Pestus) en Marcel Flink met hun band op diverse festivals georganiseerd door de Hammerskin-beweging. Het eerste concert speelde Blindfolded op een ‘Tino’-memorial in Frankrijk. Op de flyer staat het kenmerk van de Hammerskins, namelijk twee gekruisde hamers. De overleden Tino behoorde ook tot de neonazistische skinheadbeweging. Inmiddels is Marcel Flink afgehaakt. Adriaan van der Wal en Harm-Jan Smit zijn intussen volwaardige Hammerskin-leden geworden. Als Blindfolded in 2018 stopt, gaat Adriaan van der Wal verder met zijn zangkunsten in de Nederlandse Black Metal-band Cirith Gorgor en blijft hun zanger tot maart 2025. In het verleden liet hij zich erg racistisch uit op social media. Een van zijn berichten luidt: ”Ik ben net bezig om kerstlampjes op te hangen. Ze doen me altijd sterk denken aan Marokkaantjes. Het zijn er niet veel, meer dan de helft werkt niet en ze zijn op de een of andere manier met elkaar verbonden…ik vind ze nog steeds echt het allermooist als ze in een boom hangen en branden.”
Flatlander
Harm-Jan Smit gaat alleen verder met zijn project Flatlander. In het logo prijkt een tandrad, zoals die ook door Crew 38 wordt gebruikt, en de tekst ‘Patriotic ballads since 2017’. Naast eigen werk speelt Harm-Jan Smit vooral covers van onder andere neonazi-bands met hier en daar een aangepaste tekst. Zo speelt hij het nummer ‘German British Friendship’ van het gelijknamige project en zingt: ”We are the same race, we have the same faith, we have the same Aryan roots”. In november 2018 speelt Flatlander op een bijeenkomst van Die Rechte. Foto’s van het concert tonen een zwarte vlag met een afbeelding van een zwarte zon, het twaalfpotige hakenkruis dat als een ornament in de vloer van de Wewelsburg is gemetseld. De Wewelsburg was in de Tweede Wereldoorlog een SS-bolwerk. Wat Flatlander niet openbaar maakt is een zelfde foto van het optreden uit een andere hoek waarop een hakenkruisvlag is te zien. In februari 2020 treedt Flatlander op tijdens de ‘Day of Honour’ in Budapest. Op deze dag eren neonazi’s de soldaten van de Waffen SS en de Hongaarse collaborateurs die de Sovjetbelegering van Budapest probeerden te doorbreken.
Het is een van de grootste neonazi-bijeenkomsten in Europa. In Smit’s eigen woorden: ”Het bewijst maar weer eens dat we met vele mensen zijn, dat we nog steeds de gevallen soldaten kunnen herdenken … Wat een weekend!” Tijdens de corona-periode maakt Flatlander een live-stream waarin hij enkele nummers ten gehore bracht. Een van de nummers heet ‘Change of scenery’ van de Hammerskinband Nordic Thunder. Harm-Jan Smit draagt dit nummer op aan alle Hammerskinleden in de wereld. ‘To all my brothers all over the world, Joe Rowan rest in peace’. Joe Rowan was de zanger van Nordic Thunder en tevens een Hammerskin. Overigens hangt er tijdens de live-stream een portret van Rudolf Hess aan de muur. Hess was de plaatsvervanger van Adolf Hitler.
Kroeg
Begin juni 2020 verschijnt er op Facebook een live-filmpje van Flatlander met als onderschrift ‘in de beste kroeg van Nederland’. In eerste instantie kwam de gedachte op dat het filmpje is opgenomen in Metalcafe de Witte Wolf in Groningen. Niet verwonderlijk want eigenaresse Michelle Bouma is getrouwd met Hammerskin Adriaan van der Wal en daarnaast ontmoeten enkele Hammerskins elkaar regelmatig in het cafe.
Soms werd er ook door de neonazistische kliek geholpen achter de bar. Maar de Witte Wolf was niet de plek waar het filmpje is opgenomen. Na wat speurwerk bleek ‘de beste kroeg in Nederland’ het pand van AsgArt, de tattoohandel van Harm-Jan Smit, in Winschoten te zijn. Het pand ligt op een afgelegen industrieterrein, in een uithoek. Bewaakt door camera’s en een hoog hek. Er vinden daar akoestische live-optredens plaats. Ook vieren ze kleine feestjes zoals blijkt uit foto’s en een bericht op Facebook:“Party like it’s 1933”. Hetgeen een zinspeling is op de machtsgreep van Adolf Hitler in 1933. AsgArt zou gezien kunnen worden als een inofficieel clubhuis van de Nederlandse Hammerskins.
Reizigers
Flatlander reist in een korte tijd veel door Europa, vaak verzorgt hij optredens die georganiseerd zijn door Hammerskins. Op zijn reis wordt hij vaak vergezeld door andere Hammerskins uit Groningen. Een van die mensen is Tom Wolthers uit Finsterwolde. Beide worden in 2019 op de gevoelige plaats vastgelegd in Duitsland als Flatlander zou spelen op een feestje van Phillipp Neuman, een Duitse Hammerskin. Ronnie Peterson, wiens neonazistische carrière ook begon in Blood & Honour en later zijn weg vervolgde in Kameraadschap Noord-Nederland, vergezeld Flatlander ook met enige regelmaat op zijn buitenlandse trips. Zo af en toe zingt hij samen met Harm-Jan Smit enkele liedjes. Zo is hij in september 2019 met Flatlander gespot in Hengelo op een bijeenkomst van de extreemrechtse organisatie Voorpost. Ook Adriaan van der Wal reist regelmatig mee met de neonazi-troubadour.
Hammerskin
Als de Zweedse Hammerskins in augustus 2024 hun vijftienjarige bestaan vieren, duikt ineens Tom Wolthers op. Hij komt aanrijden in zijn zwarte auto en er stappen twee bijrijders uit die ‘prospects of the nation’ zijn. Deze twee leden zitten in een proefperiode om tot volwaardig lid uit te mogen groeien. Een van die ‘prospects’ is de Nederlander Rolf Siepel, hij draagt een ‘prospect’-shirt van de Bremense Hammerskin-afdeling. De organisatie die al eerder opdook bij Kameraadschap Noord Nederland. Zelf draagt Wolthers een shirt met opschrift ‘European Hammerskin’ en blijkt inmiddels een volwaardig lid te zijn. Een dik jaar later, november 2025, vindt in Italië een Hammerskin-fest plaats ter viering van het dertigjarige bestaan van de Hammerskins. Naast het culturele gedeelte met bands, wordt er ook een European Officers Meeting gehouden, waar volwaardige leden uit de hele wereld aan mee doen. Vanuit Nederland zakt een groep Hammerskins en aanverwanten af naar Milaan.
In vol ornaat verschijnen daar naast de hierboven genoemde usual suspects ook Rob Merkx en Wesley van Hees. Van Hees komt van oorsprong uit Brabant en heeft zich lange tijd in extreemrechtse kringen begeven in en rondom Eindhoven. Rob Merkx nam al eerder deel aan een Hammerskin-reis naar Frankrijk. Ook is Alagonda Walda, de partner van Harm-Jan Smit en eveneens afkomstig uit Blood & Honour-kringen, Maria, de partner van Ronnie Peterson, Rolf Siepel en Crew 38-lid Wout Eefting aanwezig. Eefting was in het verleden betrokken bij de website ‘Whitepower Nederland’ en actief op Stormfront, het neonazistische forum waar bijna elke Nederlandse neonazi op actief is geweest. De uit Assen afkomstige Eefting was in 2024 ook al gezien op het Hammerfest in Milaan.
Schaduw
Nederlandse Hammerskins komen vooral uit het noorden van het land. Ze hebben eigen ondernemingen en nemen deel aan het dagelijks leven zonder dat er ook maar een hint is naar hun neonazistische kant. Alles met betrekking tot Hammerskins vindt plaats in de schaduw van het leven. Het maakt een organisatie onzichtbaar voor de buitenwereld. Om de vraag te beantwoorden die hierboven is gesteld, waarom aandacht schenken aan een organisatie van hooguit 10 leden? Hammerskins gedragen zich als normale mensen die zomaar je buren kunnen zijn. In werkelijkheid zijn het keiharde neonazi’s, die in sommige landen zelfs bereid zijn tot geweld. Vanwege het ondergrondse karakter bouwen ze in stilte aan een beweging van gelijkgezinden en onderhouden ze contacten met organisaties die net als zij in de schaduw opereren. Het is van belang om dergelijke organisaties te duiden, rugnummers te noemen en hen uit de schaduw te halen zodat mensen weten met wie ze te maken hebben.
