Publicaties

Op deze pagina staat een selectie van online beschikbare publicaties. Deze hebben betrekking op rechtsextremisme, discriminatie en racisme in Nederland. Suggesties voor aanvullingen en aanvullende informatie over de publicaties zijn welkom. Dit kan (vertrouwelijk) aan ons worden doorgegeven. Kijk bij ‘Contact’ voor onze gegevens.

Filter

354 resultaten

Extreemrechts & extreemlinks

in de gemeenten Schiedam, Rotterdam, Vlaardingen & Maassluis
Jaar:
2020
Taal:Aantal blz:
73
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Dankzij een combinatie van toenemende polarisatie, nieuwe internetmogelijkheden en een ideologische vernieuwing van met name extreemrechtse groeperingen is er de afgelopen jaren een opleving van de fenomenen extreemrechts en (in de schaduw) extreemlinks waarneembaar in West-Europa. In Nederland heeft de vluchtelingencrisis (2013-2016) een grote rol gespeeld in deze opleving. Daarnaast is de Zwarte Pieten-discussie, die nu al een paar jaar zeer fel gevoerd wordt, aangegrepen, door zowel extreem- rechts als links, om te spreken van een cultuur-oorlog. De gemeenten Schiedam, Rotterdam, Vlaardingen en Maassluis willen naar aanleiding van deze ontwikkelingen antwoord op de vraag: “Wat zijn op dit moment de gevaren die voortkomen uit politiek extremistisch gedachtegoed binnen de regio, en hoe kunnen de gemeenten daar effectief op inspelen?” Door middel van kwalitatief onderzoek in de regio, gecombineerd met internet- en literatuuronderzoek dat in de periode april-september 2019 verricht is, tracht dit rapport antwoord te geven op deze vraag.

Report of the Special Rapporteur on contemporary forms of racism, racial discrimination, xenophobia and related intolerance

Racism, racial discrimination, xenophobia and related forms of intolerance, follow-up to and implementation of the Durban Declaration and Programme of Action
Jaar:
2020
Taal:Aantal blz:
21
Soort Uitgave:
Beschrijving:

At the invitation of the Government, the Special Rapporteur on contemporary forms of racism, racial discrimination, xenophobia and related intolerance, E. Tendayi Achiume, visited the Netherlands from 30 September to 7 October 2019. The present report contains her findings, which identify significant strengths in the State’s racial equality frameworks. Nonetheless, the Special Rapporteur calls for swift action to address persisting structures of racial discrimination.

European Union Terrorism Situation and Trend report 2020

Auteur:
Jaar:
2020
Taal:Aantal blz:
98
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In the Netherlands, several convictions were pronounced in relation to right-wing terrorism. One defendant, for example, was convicted by a court of appeal for preparing to commit murder with terrorist intent, illegal possession of a weapon and ammunition, with the intent to commit a terrorist offence or of preparing or facilitating such an offence. He was associated with a Facebook profile of the group Anti-Terreur Brigade (ATB, ‘Anti-Terror Brigade’) that the court considered a right-wing extremist association, within which violence against Muslims was considered justified and people were trained to use violence. This group also discussed actions against left-wing extremists. According to the defendant, he was the administrator of the group’s Facebook page and partly  responsible for the communication on the page. He also actively recruited new members for the group, based, among other things, on their willingness to efight against Muslimsf. The defendant also possessed a firearm, which he stated in a chat conversation was suitable for shooting left-wing protagonists. The court sentenced the defendant to three years’ imprisonment, partially  suspended for 12 months, with a probation period of three years.

Hungarian right-wing extremist organisations often consist of a hard core of five to ten people and highly fluctuating membership. They maintain connections primarily in neighbouring countries, but also with like-minded groups in other EU Member States, including Germany, Italy, the Netherlands and the UK. In Hungary, right-wing extremist organisations focus on organising rallies and ‘marches’ to mark anniversaries of historical events. During such events, behaviour, symbols and chanting disparaging political, religious or ethnic minorities has been observed. For example, it has been reported that neo-Nazis from different parts of Europe gather each February in Budapest to mark what they call the ‘Day of Honour’. Music and concerts play a key role in providing coherence to and propagating neo-Nazi groups across Europe. The Oi! and ‘Rock against Communism’ (RAC) music genres are reported to be one of the main unifying elements. With their aggressiveness, they constitute one of the vectors of expression of neo-Nazi or skinhead groups and pose as an ‘underground’ culture. Right-wing extremist groups try to circumvent bans in one country by organising or attending meetings or concerts in other countries. In Belgium, for example, these concerts can bring together several dozens or even several hundred participants and also attract neo-Nazi audiences from abroad, including Germany, Hungary,the Netherlands, Sweden and the UK.

Bijzonderheden: Rapportage over terreurdreiging in EU. Over extreemrechts in Nederland op blz 28 en 68.

Discriminatiecijfers in 2019

Een rapport over registraties van discriminatie-incidenten door de politie, en meldingen bij antidiscriminatievoorzieningen en andere organisaties in Nederland
Jaar:
2020
Taal:Aantal blz:
88
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Dit rapport geeft inzicht in de discriminatie-incidenten en -ervaringen die bij een officiële instantie, zoals de politie of antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s), zijn vastgelegd. De meldingen en geregistreerde incidenten laten maar een deel van het fenomeen discriminatie zien, omdat
discriminatie niet in alle gevallen gemeld wordt of tot aangifte leidt. Tegelijkertijd is discriminatie, ook los van de officiële meldingen en registraties, regelmatig het onderwerp van verhitte publieke en politieke discussies. Zo ontstond begin 2019 veel ophef over de Nashville-verklaring, was discriminatie op de arbeidsmarkt wederom een veelbesproken thema en zorgden racistische spreekkoren op de voetbaltribunes voor geschokte reacties.

Ervaren discriminatie in Nederland II

Jaar:
2020
Taal:Aantal blz:
219
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Daarnaast lijken conservatieve opvattingen over de rol, rechten en positie van vrouwen in
het progressieve Nederland aan terrein te winnen ofwel zichtbaarder te worden. Zo laten
Muis et al. (2019) zien dat de huidige generatie twintigers en dertigers conservatiever denkt
over abortus dan de generaties voor hen. De Swaan (2019) beschrijft hoe de opmars van
vrouwen in allerlei terreinen van de samenleving gepaard gaat met weerstand daartegen.
Enerzijds is er in relatief korte tijd sprake van een sterke verbetering van de positie van
vrouwen (bv. het gestegen opleidingsniveau, toegenomen arbeidsdeelname), anderzijds
bestaat er, met name in orthodox religieuze hoek en vanuit (extreem)rechts-georiënteerde
groeperingen, weerstand jegens vrouwen die zich niet houden aan de voorgeschreven traditionele
rolpatronen. Op internet, maar ook in de politieke arena, wordt deze weerstand,
die ook wel omslaat in vijandigheid, openlijk geuit. Het debat dat naar aanleiding van dit
soort uitspraken is ontstaan, kan er tegelijkertijd ook voor zorgen dat seksisme beter herkend
wordt.

Bijzonderheden: Over extreemrechts op blz 117

Voortgangsrapportage Aanpak Polarisatie, Radicalisering en Extremisme over de periode 2019

Van de gemeente Den Haag
Auteur:
Jaar:
2020
Taal:Soort Uitgave:
Beschrijving:

Over extreemrechts:

Na verschillende rechts-extremistische aanslagen in 2019, zoals in Christchurch, Oslo en Halle, zijn ook in Den Haag de eerste signalen opgevangen van extreemrechtse casuïstiek. Het DTN geeft aan dat de extreemrechtse scene in Nederland relatief klein, gefragmenteerd en geweldloos is. Echter, een aanslag van extreemrechts georiënteerde eenlingen kan ook in Nederland niet worden uitgesloten. Signalen worden, na zorgvuldige afweging, besproken in het Veiligheidshuis Haaglanden. In 2019 is extra geïnvesteerd in het trainen van het netwerk, zodat ook deze vormen van extremisme tijdig worden gesignaleerd. In 2020 zal dit verder worden doorgezet.

Bijzonderheden: Brief van burgemeester Den Haag aan de voorzitter van de commissie Bestuur.

Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 52

Jaar:
2020
Taal:Aantal blz:
38
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Rechts-extremisme
In Europa, en ook in Nederland, is een rechts-terroristische aanslag door een eenling voorstelbaar. Hoewel de Nederlandse rechts-extremistische offline scene wordt gekenmerkt door fragmentatie, zwak leiderschap, persoonlijke animositeit en het ontbreken van een consistente organisatievorm, kan de dreiging van een (internet-)eenling komen. Verder lijkt in Nederland enige resonantie van de terroristische aanslag in Christchurch te bespeuren bij enkele individuen. Zij worden niet zozeer gedreven door vastomlijnde rechts-extremistische ideeën, maar winden zich vanuit een mix van persoonlijke grieven en psychische problemen al langer op over maatschappelijke ontwikkelingen in de samenleving en de politiek in het bijzonder.

(…)

Rechtsterrorisme
De rechts-terroristische aanslag in Christchurch heeft wereldwijd meerdere daders geïnspireerd, zoals in El Paso, Oslo, Halle en Hanau. Ook in Nederland is een rechtsterroristische aanslag door een eenling voorstelbaar. Deze inschatting is vooral gebaseerd op de mogelijkheid dat een Nederlandse (internet)eenling radicaliseert en tot een rechtsextremistische geweldsdaad overgaat. Het Nederlandse extreemrechtse en rechts-extremistische organisatorische landschap is gefragmenteerd, groepen zijn marginaal en niet gewelddadig en er zijn geen aansprekende leiders die grote groepen weten te mobiliseren. Juist hierin schuilt een gevaar wat betreft de dreiging die uitgaat van eenlingen omdat ze ongeorganiseerrd (online) kunnen radicaliseren.

(…)

De dreiging vanuit rechts-extremistische hoek neemt toe, rechts-terroristische aanslagen worden online verheerlijkt en vormen een inspiratiebron voor gelijkgestemden.

(…)

Wereldwijde rechts-extremistische internetgemeenschap
De laatste jaren is een toename van rechts-extremistisch geweld te zien in verschillende Europese landen, zoals Groot-Brittannië en Duitsland. In Duitsland vonden bijvoorbeeld drie aanslagen plaats in de afgelopen negen maanden (de moord op Lübcke, Halle en Hanau). Kenmerkend voor de huidige rechtsextremistische aanslagplegers is dat zij geen lid meer zijn van een neonazistische groepering, maar zich vaak onderdeel lijken te voelen van een wereldwijde internetgemeenschap. Verheerlijking van dergelijke aanslagen op rechtsextremistische fora vormt een inspiratiebron voor gelijkgestemden. Het narratief, dat op internationale online fora wordt gebezigd, is mede geïnspireerd door de antisemitische en racistische periodiek Siege, dat in de jaren tachtig in de Verenigde Staten verscheen. Dit gedachtegoed heeft ook enkele sympathisanten onder Nederlandse rechtsextremisten, waardoor een dergelijke copycat-aanslag ook in Nederland voorstelbaar is.

Confrontaties tussen rechts- en links-extremisten
In de afgelopen jaren zijn tegenstellingen en confrontaties tussen extreemrechtse en extreemlinkse groepen in landen als de Verenigde Staten en Duitsland meer aan de oppervlakte gekomen. Het gepolariseerde politiek klimaat in de Verenigde Staten klinkt mede door op internationale extremistische online kanalen die ook door Nederlanders worden gebruikt.

(…)

Extremisme, radicalisering en polarisatie

Manifestaties van rechts-extremisme in Nederland zijn gering in het straatbeeld, in de omvang van geweldsincidenten, in organisatie, in financiering en in geweldsbereidheid. Ook is de groep Nederlandse rechts-extremisten die internationaal online actief is beperkt.

Rechts-extremisme in Nederland
In tegenstelling tot landen als Duitsland, Frankrijk, België, Groot-Brittannië en Italië kent Nederland weinig extremistische organisaties en weinig activisten. In Nederland is al jarenlang sprake van een klein aantal extremistische geweldsincidenten per jaar. De zichtbaarheid van rechts-extremisten op straat is marginaal. De Nederlandse rechts-extremistische scene is wat betreft aantallen, organisatiestructuren, financiering en geweldsbereidheid onvergelijkbaar met de ons omringende landen.

De Wutbürger
Er zijn recent twee rechtszaken gestart die meer licht werpen op de aantrekkingskracht die de terroristische daad in Christchurch en de drijfveren daarachter op individuen in de Nederlandse samenleving kunnen uitoefenen. De profielen van de verdachten in deze rechtszaken zijn anders dan die van de aanslagpleger in Christchurch en diens epigonen. Het gaat hier niet om jonge mannen die mede via internet zijn geradicaliseerd, maar om oudere mannen waarvan de ideologische achtergrond lijkt te stroken met het Duitse begrip Wutbürger: woedende (systeemhatende) burgers die niet zozeer worden gedreven door vastomlijnde rechtsextremistische ideeën, maar zich vanuit een mix van persoonlijke grieven en psychische problemen al langer opwinden over maatschappelijke ontwikkelingen in de samenleving in het algemeen en in de politiek in het bijzonder. Vaak moeten vluchtelingen en moslims het ontgelden, omdat die het ‘eigene’ van de Nederlands samenleving zouden bedreigen.

Online rechts-extremisme
Uit de recent gehackte database van het fascistische en neonazistische besloten webforum IronMarch blijkt dat een kleine groep van Nederlandse rechts-extremisten internationaal online actief was en zocht naar rechts-extremistische content. Dit forum wordt gelinkt aan internationale Neonazistische (online) groeperingen, zoals Atomwaffen Division en Feuerkrieg Division, en kende in een periode van zeven jaar tussen de tien tot vijftien gebruikers die uit Nederland lijken te komen. Niet zozeer het aantal Nederlanders, maar vooral het gebezigde apocalyptische en gewelddadige ‘Siege-narratief’, waaraan ook Nederlandse jongeren zich laven is verontrustend.

MIVD jaarverslag 2019

Jaar:
2020
Taal:Aantal blz:
44
Soort Uitgave:
Beschrijving:

De MIVD verricht onderzoek naar verschijnselen van rechts–extremisme en de invloed hiervan op Defensie. Rechts-extremisme binnen de defensieorganisatie kan de interne veiligheid van de krijgsmacht ondermijnen. Het gaat bijvoorbeeld om interne onrust als gevolg van discriminatie van militairen, waardoor zowel de hiërarchische structuur binnen een eenheid als de onderlinge samenwerking onder druk komen te staan. Het is daarom van belang personen of groepen binnen de defensieorganisatie, die het extremistische gedachtegoed aanhangen dan wel (actief) steun verlenen aan extremistische partijen en organisaties, tijdig  te onderkennen.
In 2019 heeft de MIVD een tweetal gevallen onderzocht van mogelijk rechts-extremisme. Dit heeft geen dreiging tegen de krijgsmacht aan het licht gebracht. De MIVD heeft in 2019 geen aanwijzingen ontvangen dat binnen Defensie een polariserend discours over de islam wordt gevoerd. Hiervoor zijn binnen Defensie geen aanwijzingen. Onderzoek van de MIVD heeft in 2019 ook geen indicaties opgeleverd dat binnen de krijgsmacht sprake is van rechts-extremistische netwerken.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 27

AIVD jaarverslag 2019

Jaar:
2020
Taal:Aantal blz:
25
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Rechts-extremisme

Gedurende een aantal decennia werd het rechts-extremisme in Nederland gekenmerkt door een neonazistisch, fascistisch en antisemitisch gedachtegoed. Bestaande groepen waren klein en hadden over het algemeen weinig invloed. In de afgelopen jaren is dit beeld veranderd; andere vormen van rechts-extremisme zijn in de plaats gekomen van de traditionele neonazi’s, die altijd een marginale groep zijn gebleven. Dit betekent overigens niet dat de ideologie van neonazi’s compleet verdwenen is. De verschillende varianten van rechts-extremisme zijn veel meer een mengvorm van verschillende ideologieën geworden, oud en nieuw. Het anti-islamstandpunt is de belangrijkste nieuwe ideologische drijfveer die de afgelopen jaren steeds meer naar voren is gekomen. 2019 was het jaar van rechts-extremistische aanslagplegers wereldwijd. Naast een aantal aanslagen van rechts-extremisten in de Verenigde Staten is deze trend ook zichtbaar in Europese landen en in Nieuw-Zeeland en Australië. Vooral de aanslag van een Australiër in Christchurch, Nieuw-Zeeland, waarbij 51 mensen in een moskee werden gedood, heeft mensen aangezet tot copycat-gedrag. Het gebruik van sociale media en vooral het livestreamen van aanslagen (zoals in Christchurch) speelt daarbij een rol. Zo beschouwden de aanslagplegers van Oslo in Noorwegen en Halle in Duitsland de aanslagpleger in Christchurch als een heilige en verklaarde een van hen dat deze hem als zijn opvolger had aangewezen. Copycat-gedrag wordt versterkt doordat aanslagplegers en hun sympathisanten elkaar vinden op rechts-extremistische websites. Van daaruit worden uitnodigingen verzonden naar besloten groepen, waar nog extremere uitlatingen worden gedaan dan op de websites. Extreme content kan mensen aanzetten tot radicalisering of zelfs tot geweld. Ook Nederlanders zijn lid van dergelijke internationale onlinegroepen.Een voorbeeld van een organisatie die met democratische middelen ondemocratische doelstellingen nastreeft, is Erkenbrand. Deze Nederlandse alt-rechtsbeweging heeft als uiteindelijk doel om een autoritair politiek bestel te realiseren dat alleen de grondrechten van de witte burger (man) waarborgt. Traditionele rechts-extremisten reageren zeer sterk op de acties van vooral de antiracisme-activisten en zoeken daarbij aansluiting bij lokaal protesterende burgers. Dit heeft al verschillende malen tot (dreiging met) geweld geleid waarbij huisadressen van antiracisme-activisten worden gepubliceerd en worden bezocht of waarbij anti-Zwarte Piet-demonstranten worden belaagd, soms met deelname van groepjes voetbalhooligans.

Bijzonderheden: Over extreemrechts op blz 15

De hand van de overheid voedt nog altijd de Grijze Wolven

Een rapport over de (subsidie)relaties tussen Nederlandse gemeenten en Turks extreem-rechts
Auteur:
Jaar:
2020
Taal:Aantal blz:
35
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Nederland kent een aantal relatief kleine openlijk ultra-nationalistische, fascistische en nazistische organisaties en netwerken. Hun belangrijkste doelwitten zijn zoals bekend migranten, vluchtelingen, moslims, in grote lijnen iedereen die niet wit is, die er in hun ogen niet bij hoort.
Gelukkig bestaat er in brede kring nog een anti-racistische reflex om het op te nemen voor de doelwitten en slachtoffers van dit extreem-rechts. En geen gemeente zal het daarom ook in haar hoofd halen om deze groepen te subsidiëren, een ruimte te verhuren of een pand te verkopen.

Ook binnen minderheden bestaan er extreem-nationalistische en fascistische stromingen en organisaties. Door die anti-racistische reflex neigen veel mensen ertoe dat specifieke extreemrechts niet te willen zien. En dat heeft grote gevolgen voor de minderheden binnen de minderheidsgroepen die hun doelwit en slachtoffer zijn.
De Turkse Grijze Wolven vormen zo’n fascistische organisatie. Voor Koerden, alevieten, Armeniërs, en linksen en feministen met een achtergrond in Turkije vormen ze hier in Nederland een dagelijkse bedreiging. Maar richting de Nederlandstalige meerderheid spelen de Grijze Wolven de rol van onschuldige culturele organisaties. En zo weten ze in een reeks steden goede contacten te onderhouden met gemeentebesturen, die hen voorzien van subsidies en ruimten om te huren of te kopen.
Daarom hebben we onderzocht welke gemeenten de Turkse fascisten financieel of in een andere vorm ter wille zijn. We hebben 22 gemeenten via de Wet Openbaar Bestuur (WOB) verzocht om hun documenten te overleggen die betrekking hebben op hun (financiële) relaties met Grijze Wolven-organisaties in de periode 2013 tot en met 2018.

Zie https://www.doorbraak.eu/de-hand-van-de-overheid-voedt-nog-altijd-de-grijze-wolven/ voor meer informatie

Monitor antisemitische incidenten 2019

Jaar:
2020
Taal:Aantal blz:
99
Soort Uitgave:
Beschrijving:

De Monitor van 2019 telt 182 antisemitische incidenten (exclusief online antisemitisme). Dit is het hoogste aantal incidenten sinds CIDI de Monitor Antisemitisme opstelt en toe-name van 35 procent ten opzichte van de 135 incidenten geregistreerd in 2018. Het aantal incidenten is zelfs hoger dan het piekjaar 2014 (171 incidenten). Toen is een verband gelegd met de oorlog tussen Israel in Gaza; dit was niet het geval in 2019.

EUROPEAN UNION TERRORISM SITUATION AND TREND REPORT 2019

Auteur:
Jaar:
2019
Taal:Aantal blz:
82
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In 2018, terrorism continued to constitute a major threat to security in EU Member States. Horrific
attacks perpetrated by jihadists like those in Trèbes, Paris, Liège and Strasbourg killed a total of
thirteen people and injured many more. In addition, one terrorist attack by a right-wing extremist in Italy and numerous arrests of suspected right-wing terrorists for attack-planning across the European Union (EU) indicate that extremists of diverging orientation increasingly consider violence as a justified means of confrontation.

Bijzonderheden: Op blz 60 t/m 62 aandacht voor Nederland

Racisme, sociale kramp en innerlijke drijfkrachten in het betaald voetbal

Jaar:
2019
Taal:Aantal blz:
17
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Sport, en voetbal in het bijzonder, wordt vaak gezien als een spiegel van de samenleving en de daarin voorkomende sociale kwesties. Daarbij vindt soms uitvergroting plaats van maatschappelijke problemen en soms wordt het voetbal eerder verbeeld als een ideale tegenwereld. Dat laatste gebeurt regelmatig als het gaat om sociale inclusie, vooral ten aanzien van etnisch-raciale diversiteit.

Baudet gaat voor iets Wilders

Hoe grammaticale kenmerken van speeches van Baudet laten zien dat hij toch echt een man van het volk is
Jaar:
2019
Taal:Aantal blz:
44
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Taal beïnvloedt de manier waarop wij naar de werkelijkheid kijken en roept oordelen en associaties op. Om deze reden is taal een belangrijk middel voor politici: zij kunnen taal inzetten voor hun eigen succes. Zeer succesvolle politici van de laatste jaren zijn die met een populistische inslag. In dit onderzoek komen taal en populisme samen, in de vorm van een analyse van de grammaticale kenmerken van speeches van Baudet, een nieuwe politicus in de Tweede Kamer en tevens een zogenaamde populist.

Bijzonderheden: Masterscriptie MA Neerlandistiek

Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 51

Jaar:
2019
Taal:Aantal blz:
17
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Rechts-extremisme
In de Nederlandse samenleving zijn er zorgen over de dreiging van rechts-extremisme. Deze ontstonden na de rechts-terroristische aanslag in Nieuw-Zeeland (Christchurch) in maart 2019 en zijn versterkt door enkele copy-cat aanslagen daarna in de Verenigde Staten (El Paso) en Europa (Oslo, Halle). Deze zorgen zijn geen juiste afspiegeling van de werkelijke dreiging. De extreemrechtse scene in Nederland is klein, gefragmenteerd en vrijwel geweldloos. Er bestaat echter ook in Nederland het risico dat een extreemrechts georiënteerde eenling online inspiratie opdoet of dat een gewelddadige eenling copy-cat gedrag vertoont naar aanleiding van een aanslag zoals in Christchurch.

Rechts terrorisme
Een rechts-terroristische aanslag door een eenling in Nederland is voorstelbaar. Deze inschatting is vooral gebaseerd op de mogelijkheid dat een Nederlandse (internet-) eenling radicaliseert en tot een rechts-extremistisch geïnspireerde geweldsdaad overgaat. Rechts-extremistische groepen in Nederland zijn marginaal en niet-gewelddadig. Rechts-terroristisch geweld in andere Europese landen vertaalt zich niet automatisch in aanslagen in Nederland.

Risico copy-cat Christchurch
De daders van El Paso, Oslo en, meest recent, Halle hebben zich sterk laten inspireren door de rechts-terroristische aanslag van Brenton Tarrant in Christchurch. Daarmee is het in DTN 50 gesignaleerde gevaar voor copy-cat gedrag als gevolg van de aanslagen in Nieuw-Zeeland een reëel risico geworden. Zowel de aanslagpleger van El Paso (20 doden) als die van Oslo had, net zoals Tarrant, de aanslagen aangekondigd op een internationaal internetforum. En ook zij gebruikten de in rechts-extremistische kringen populaire ‘omvolkingstheorie’ om hun rechts-terroristische aanslagen te onderbouwen. De centrale these van de ‘omvolkingstheorie’ is dat er een grote demografische vervanging gaande is van Europese ‘stamvolken’ in de Westerse wereld door de toename van het aantal migranten die wordt veroorzaakt door een doelbewuste migratiepolitiek van de politieke elite. Wat opvalt is dat de manifesten van Christchurch en El Paso behalve traditionele rechtse thema’s ook elementen bevatten die vaak als ‘links’ worden gezien, zoals kritiek op het internationale bedrijfsleven en aandacht voor ecologie; dit laatste thema is overigens ook een element in rechts-extremistisch gedachtengoed. Ook Nederlanders zijn actief op internetfora zoals 4Chan, 8kun en EndChan waarop, naast heel veel andere content, volop rechts-extremistische content wordt gedeeld. Ook in Nederland zijn er signalen over radicaliserende personen met rechts-extremistische oriëntatie. Het kan mede daarom niet worden uitgesloten dat daardoor een Nederlandse eenling al dan niet via internet radicaliseert en tot een terroristische daad overgaat.

Dreiging rechts-extremisme in Europa
In de afgelopen DTN-periode vonden in het buitenland diverse ernstige geweldsdaden plaats met een rechts-extremistisch motief: een politieke moord met een rechts-extremistisch motief in Kassel (Duitsland), een aanslag met een rechts-extremistisch motief in El Paso (Verenigde Staten), een mislukte aanslag van een rechts-extremistische terrorist in Oslo (Noorwegen) en een mislukte aanslag op een synagoge en twee moorden door een rechts-extremistische terrorist in Halle (Duitsland). De aanslagen in het buitenland dienen in eerste instantie vooral in lokale en nationale context te worden bezien. De laatste jaren is in de Europese Unie en de Verenigde Staten een toename te zien van rechts-extremistisch geweld. De dreiging van gewelddadig rechts-extremisme in Europa kan over het algemeen echter worden ingeschat als laag. Omdat er inmiddels meerdere rechts-terroristische aanslagen hebben plaatsgevonden door personen die zich hebben laten inspireren door de aanslagpleger in Christchurch, zijn pamflet of vergelijkbaar (online) gedachtegoed, is het voorstelbaar dat de komende tijd meer copy-cat aanslagen kunnen plaatsvinden.(…)
Rechts-extremisme
De Nederlandse rechts-extremistische offline scene wordt gekenmerkt door fragmentatie, zwak leiderschap, persoonlijke animositeit en het ontbreken van een consistente organisatievorm. Rechts-extremistische en extreemrechtse organisaties in Nederland hebben bij elkaar enkele honderden leden. De Nederlandse rechts-extremistische scene is hoegenaamd geweldloos. De scene kent diverse ideologische richtingen: onder meer neo-nazisme, counter-jihad beweging en de ‘identitaire’ beweging. De scene staat onder toenemende invloed van ‘alt-right’ en diens witte identiteitspolitiek. Hoewel de rechts-extremistische scene gefragmenteerd is, bestaan er wel onderlinge banden tussen leden en organisaties.
Rechts-extremisme online
Tijdens de massale instroom van vluchtelingen in Europa in 2015 en 2016 is er in Nederland een enorme toename geweest van rechts-extremistische online content. Deze toename was vooral zichtbaar op de sociale media pagina’s van enkele rechts-extremistische en extreemrechtse actiegroepen, zoals Pegida, Identitair Verzet, NVU, Erkenbrand en Voorpost, die voornamelijk actief zijn op de grote platforms als Facebook, Twitter en YouTube. De groei van rechts-extremistische content op de webpagina’s van deze actiegroepen is in de jaren daarna vrijwel gestagneerd, net als de kortstondige boost van de online aanhang (volgers) van deze actiegroepen.
Nederlandse rechts-extremisten zijn tegenwoordig ook meer buiten de extreemrechtse en rechts-extremistische actiegroepen om internationaal online actief en op zoek naar rechts-extremistische content. Ze zijn actief op alternatieve sociale media platforms als back-up, uitwijkplaats of aanvulling op de grote meer gangbare platforms. Alternatieve fora, platforms en chatapps als 4chan, 8kun (voorheen 8chan), Endchan, diverse gamefora, Gab (in plaats van Twitter), Minds en VKontakte (in plaats van Facebook), Telegram (in plaats van Whatsapp) en Bitchute (in plaats van YouTube) zijn minder restrictief in hun beleid ten aanzien van extremistische of gewelddadige content dan Facebook, Twitter en Google. Echter, ook deze alternatieve platforms staan onder toenemende maatschappelijke en politieke druk om rechts-extremistische content te verwijderen. Omwille van een maximaal online bereik blijven de meeste Nederlandse extreemrechtse en rechts-extremistische actiegroepen ook actief op de grote platforms Facebook, YouTube, Twitter en Instagram.
Onder invloed van sociale media bereikt het rechts-extremistische gedachtegoed een online internationale gemeenschap. Rechts-extremisten uit allerlei voornamelijk westerse landen staan met elkaar in contact op internationale webfora of chatapps, zoals bovengenoemde 4chan, 8kun, Endchan en Telegram. Dergelijke platforms krijgen sinds de aanslagen in Christchurch veel aandacht in de media en bij overheden. De dader maakte gebruik van deze fora onder meer om zijn manifest te publiceren zodat zo veel mogelijk mensen met vergelijkbaar gedachtegoed dit konden lezen. Op deze fora is een discours gaande waarbij geweld wordt aangemoedigd en verheerlijkt en een fascinatie voor games en wapens naar voren komt. Tevens worden er vaak ‘memes’ gedeeld: humoristisch bedoelde boodschappen die racisme, homo-, vrouwen-, moslim- en jodenhaat promoten. Rechtse terroristen als Tarrant en Breivik, aanslagpleger in 2011 die 77 mensen doodde in Noorwegen, worden als heiligen gezien en Hitler en het nationaalsocialistische gedachtegoed worden vaak als voorbeeld genomen. Deze voornamelijk Engelstalige internationale platforms kunnen als voedingsbodem voor snelle radicalisering en geweld fungeren. Het is evident dat Nederlandse rechts-extremisten actief zijn op deze fora en apps, maar het is moeilijk een volledig beeld te krijgen van de Nederlandse presentie vanwege de omvang en omloopsnelheid van de berichten. De fora zijn gemakkelijk bereikbaar. Leden kunnen anoniem blijven: registratie is overbodig en de locatie kan worden verhuld.
‘Optel-activisme’ van Pegida
Kleine extreemrechtse en rechts-extremistische groeperingen blijven actief met demonstraties en intimiderende en radicale acties rond AZC’s en moskeeën. Dit roept antifascistische en links-extremistische reacties op, zoals tegendemonstaties. Bij confrontaties tussen beide kampen lijkt de geweldsbereidheid onder ‘links’ nog altijd groter dan onder rechts-extremisten. Extreemrechtse en rechts-extremistische demonstraties en acties zorgen daarnaast blijvend voor onrust binnen moslimgemeenschappen. Opvallend was de aanwezigheid van Turkse moslims in Eindhoven bij een Marokkaanse moskee op 15 juni tijdens een provocatieve flyeractie van een tiental actievoerders van de extreemrechtse anti-islamgroep Pegida. De voorman van Pegida, Edwin Wagensveld, werd door een aantal tegendemonstranten aangevallen. Zijn actiegroepje bereikt door ‘optel-activisme’, het blijven herhalen van kleinschalige acties, met minimale middelen maximale polarisatie bij een groep moslims waarbij veel aandacht van de media wordt gegenereerd.
Geweld tegen bijeenkomst Kick Out Zwarte Piet
Dat het opkomen voor het ‘eigene’ rond een kinderfeest als Sinterklaasfeest zelfs kan leiden tot openlijke geweldpleging tijdens een vergadering werd vrijdagavond 9 november in Den Haag zichtbaar. De achtergrond van de tientallen voorstanders van Zwarte Piet die daar een bijeenkomst van Kick Out Zwarte Piet (KOZP) met veel geweld verstoorden is nog onbekend. Deze actie kan niet los worden gezien van boze gevoelens van ontevreden burgers tegenover de gemeente Den Haag, welke bij de organisatie van de intocht had geopperd om, in lijn met de nationale intocht, louter roetveegpieten te gebruiken. Dit streven leidde twee dagen voor het geweld al tot een verhitte demonstratie in Scheveningen, waar honderden mensen onder de leus “Vreugdevuren, kerst of Zwarte Piet, afwijken van onze tradities doen wij niet” bij elkaar kwamen. Los van deze lokale component is het geweld een duidelijke illustratie van de haat die de tegenstanders van het ‘traditionele’ Sinterklaasfeest bij een groepje voornamelijk blanke Nederlanders oproept. Omdat een kleine groep activisten tegen Zwarte Piet heeft aangekondigd ook de komende jaren met volharding door te gaan om alle intochten van Zwarte Piet te ontdoen, zal de polarisatie rond deze cultuurstrijd aan de flanken niet worden beslecht met een beroep op matiging en redelijkheid. Daarbij zorgt sinds 2018 de aanwezigheid van voetbalhooligans tijdens verschillende intochten voor extra onrust.(…)
Reacties ´boerkaverbod´
De invoering van het verbod op gezichtsbedekkende kleding in bepaalde publieke ruimten – in de volksmond het ‘boerkaverbod’ – heeft tot dusver vooral online een mobiliserende werking gehad. Net voor de invoering van het verbod op 1 augustus 2019 nam op sociale media de aandacht voor de wet ineens sterk toe na berichtgeving van het Algemeen Dagblad waarin door een woordvoerder van het Openbaar Ministerie werd bevestigd dat een burgerarrest van nikabdraagsters was toegestaan. Een tweet van Geert Wilders (818.000 volgers) waarin de PVV-leider begrip toonde voor dat soort initiatieven zorgde voor online spanningen tussen voor- en tegenstanders van de wet omdat op sommige rechts-populistische social media-pagina’s werd gezinspeeld op burgerarresten en andere vormen van eigenrichting. In reactie hierop kwamen jihadisten en salafisten met uiteenlopende (online) initiatieven zoals de invoering van ‘buurtwachten’. In het pro-ISIS kanaal Greenb1rds werd op de dag van de invoering van het ‘boerkaverbod’ een bedreiging geplaatst tegen Nederland. Ook uitten jihadisten dreigementen jegens Geert Wilders. Er zijn geen aanwijzingen dat de personen achter deze berichten een concrete dreiging vormen.
Enkele nikabdraagsters kozen ervoor om ondanks de invoering van het verbod demonstratief in nikab met het openbaar vervoer te reizen. Deze online dynamiek zorgde verder niet voor een grote opkomst bij demonstraties tegen en demonstraties voor het ‘boerkaverbod’. Hoewel op rechts-populistische en rechts-extremistische online fora werd gezinspeeld op eigenstandige acties om de nieuwe wet te handhaven bleek ook die actiebereidheid in de publieke ruimte tot dusver niet groot. In de weken na de invoering van het verbod bleven salafisten en jihadisten moslims online mobiliseren rond dit thema, bijvoorbeeld door het online ‘exposen’ van vermeende daders die nikabdraagsters lastig (zouden) vallen. Mede omdat de landelijke en gemeentelijke overheid geen uniform verhaal heeft over het belang van de handhaving van de wet blijft de wet een thema waaromheen sterke maatschappelijke polarisatie kan plaatsvinden. Extreme krachten aan beide zijden (salafistisch-jihadistisch en rechts-extremistisch) kunnen en zullen zich in de toekomst blijven profileren op dit thema dat vanwege het lage aantal nikabdraagsters (circa 200) slechts weinig mensen concreet raakt. Vanwege het gepolariseerde (online) landschap kan het ‘boerka-verbod’ tijdens een mogelijke escalatie in een publieke ruimte uitstijgen boven een probleem van de openbare orde en een brede ideologische discussie doen ontbranden.

Quickscan naar extreemrechts

Gemeente Arnhem
Jaar:
2019
Taal:Aantal blz:
31
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Dit rapport is een quickscan van de gemeente Arnhem naar extreemrechts. Dit onderzoek maakt
duidelijk in welke vormen extreemrechts zich al dan niet manifesteert in Arnhem (zowel online als
offline). Aanleiding voor dit onderzoek zijn twee recente ontwikkelingen die een reactie van extreemrechtse actoren teweeg hebben gebracht (en eventueel in de toekomst kunnen brengen): de aanhouding van een aantal terrorisme verdachten (2018) en het openen van een AZC (2016). Dit
onderzoek is een kwalitatief onderzoek met een deel literatuurstudie en een deel antropologisch
veldonderzoek. Belangrijk om hierbij te vermelden is dat dit geen diepgaand onderzoek naar dit
fenomeen is (verspreid over een langere onderzoeksperiode). Het is wel een eerste aanzet om inzicht te krijgen in welke extreemrechtse actoren aanwezig zijn in Arnhem en in welke mate zij actief zijn.

Rapportagefeitenonderzoek

Onderzoek naar frauduleuze declaraties door PVV- Zeeland
Auteur:
Jaar:
2019
Taal:Aantal blz:
48
Soort Uitgave:
Beschrijving:

U bent onlangs bekend geworden met signalen van mogelijke onregelmatigheden bij de besteding van het fractiebudget bij een van de partijen in Provinciale Staten van Zeeland. Deze signalen zien ondermeer toe op mogelijke belangenverstrengeling bij de aanstelling van medewerkers binnen de fractie van de PVV en de aanwending van de aan de PVV-fractie toegekende fractievergoedingen en de verantwoording daarvan in de jaarverantwoording van de fractiebudgetten van de PVV over de jaren 2011-2018.

WHITE SUPREMACY EXTREMISM

The Transnational Rise of the Violent White Supremacist Movement
Jaar:
2019
Taal:Aantal blz:
79
Soort Uitgave:
Beschrijving:

From Pittsburgh to Poway and Charleston to El Paso, white supremacist extremists (WSEs) pose a clear terrorist threat to the United States. And while extremist groups operating on American soil are often labeled or categorized as domestic terrorist organizations, this report will demonstrate that they maintain links to transnational networks of like-minded organizations and individuals, from Australia, Canada, Russia, South Africa, and elsewhere. The danger of terrorism is growing in the United States, just as it is elsewhere in the world, with white supremacist extremists strengthening transnational networks and even imitating the tactics, techniques, and procedures of groups like al-Qaeda and the Islamic State (IS). These networks share approaches to recruitment, financing, and propaganda, with Ukraine emerging as a hub in the broader network of transnational white supremacy extremism, attracting foreign recruits from all over the world.

Op https://www.ad.nl/buitenland/extreemrechts-gebruikt-strijdtoneel-in-oekraine-als-oefenterrein~ab33f02c/ is er een artikel over dit rapport verschenen

Bijzonderheden: Volgens figuur 3 op blz 29 neemt een aantal extreemrechtse Nederlanders deel aan de strijd in Oekraine.

ECRI report on the Netherlands. Fifth monitoring cycle

Evaluatierapport van de European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) over het Nederlandse discriminatiebeleid in 2018.
Jaar:
2019
Taal:Aantal blz:
65
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Since the adoption of ECRI’s fourth report on the Netherlands on 20 June 2013,
progress has been made in a number of fields.
A process is under way to include further discrimination grounds in the Constitution,
and the second chamber of the Dutch Parliament adopted an amendment to the
General Equal Treatment Act (AWGB) stating explicitly that discrimination on the
ground of sex also covers a person’s sexual characteristics, gender identity and gender
expression.

Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 50

Jaar:
2019
Taal:Aantal blz:
11
Soort Uitgave:
Beschrijving:

De rechts- terroristische aanslag op twee moskeeën in Nieuw-Zeeland heeft vanwege de aard, ernst en omvang een wereldwijde uitstraling en leidde tot brede afschuw en veroordeling. De
aanslag zal komende jaren verschillende groepen in de rechtsextremistische scene blijven
aanspreken. Ook het gevaar voor copycat gedrag in Europa is vergroot . In vergelijking met de ons omringende landen is de geweldsdreiging vanuit de Neder landse rechts-extremistische scene overigens minder groot. Instabiele potentiële ‘lone actors’ gaan eerder tot handelen over ten tijde van maatschappelijke onrust en publiek zichtbaar geweld. In Duitsland wordt een 45- jarige man verdacht van een politieke moord met een rechtsextremistisch motief op de christendemocratische politicus Walter Lübcke. Terroristische geweldsincidenten kunnen tevens een trigger vormen voor
(terroristische) gewelddadige tegen- of vergeldingsacties door jihadisten of rechts-extremisten.

Ook binnen de Nederlandse context hebben de AIVD en NCTV eerder gewaarschuwd voor
rechts-terroristische eenlingen die online kunnen worden geactiveerd door het steeds agressiever en opruiender internationale internetdiscours waarvan onder andere alt – right zich steeds vaker
bediend. Kleine rechts-extremistische groeperingen zijn vooral actief met intimiderende en radicale acties waarmee ze voor onrust zorgen binnen moslimgemeenschappen.

Bijzonderheden: Over extreemrechts op blz 3, 7 en 9

Discriminatie-cijfers in 2018

Een rapport over registraties van discriminatie-incidenten door de politie, en meldingen bij antidiscriminatievoorzieningen en andere organisaties in Nederland
Jaar:
2019
Taal:Aantal blz:
81
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Dit rapport geeft inzicht in de discriminatie-incidenten en -meldingen die in Nederland in 2018 door een officiële instantie zijn geregistreerd. Meldingen bij antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s), door de politie geregistreerde discriminatie-incidenten, verzoeken om een oordeel bij het College voor de Rechten van de Mens (hierna: College) en gegevens van het meldpunt internetdiscriminatie MiND
(hierna: MiND) worden naast elkaar gepresenteerd. Deze bieden daarmee een inkijk in een deel van het brede fenomeen discriminatie in Nederland.

Strafbare Discriminatie in Beeld 2018

Jaar:
2019
Taal:Aantal blz:
43
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In het rapport Strafbare Discriminatie in Beeld 2018 wordt gerapporteerd over de in 2018 ingestroomde en afgedane specifieke discriminatiefeiten bij het Openbaar Ministerie (OM). Specifieke discriminatiefeiten zijn de feiten die worden ingeschreven en waar een beslissing over wordt genomen op grond van één van de discriminatieartikelen uit het Wetboek van Strafrecht (Sr): artikel 137c, 137d, 137e, 137f, 137g of 429quater Sr.

MIVD jaarverslag 2018

Jaar:
2019
Taal:Aantal blz:
65
Soort Uitgave:
Beschrijving:

De rechts-extremistische scene in Nederland focust zich de afgelopen jaren vooral op de islam. Het rechts-extremisme kent een opleving in Nederland. Rechts-extremisme binnen de defensieorganisatie kan de interne veiligheid van de krijgsmacht ondermijnen. Het gaat
bijvoorbeeld om interne onrust als gevolg van discriminatie van militairen, waardoor zowel de hiërarchische structuur binnen een eenheid als de onderlinge samenwerking onder druk kunnen komen te staan.
Het is daarom van belang personen of groepen binnen de defensieorganisatie, die het extremistische gedachtegoed aanhangen dan wel (actief) steun verlenen aan extremistische partijen en organisaties, tijdig te onderkennen. Een rechts-extremistische geweldsdreiging
richting Defensie is vooralsnog niet onderkend.
Defensie heeft in 2018 drie onderzoeken ingesteld naar aanleiding van signalen over racistische uitingen met verwijzingen naar Nazi-Duitsland. De AIVD-rapportage over rechts-extremisme meldt onder andere dat binnen rechts-extremistische kringen een polariserend discours over de islam wordt gevoerd. Hiervoor zijn binnen Defensie geen aanwijzingen. Evenmin heeft de MIVD op dit moment indicaties dat binnen de krijgsmacht sprake is van rechts-extremistische netwerken.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 36