Publicaties

Op deze pagina staat een selectie van online beschikbare publicaties. Deze hebben betrekking op rechtsextremisme, discriminatie en racisme in Nederland. Suggesties voor aanvullingen en aanvullende informatie over de publicaties zijn welkom. Dit kan (vertrouwelijk) aan ons worden doorgegeven. Kijk bij ‘Contact’ voor onze gegevens.

Filter

316 resultaten

aivd

Rechts-extremisme in Nederland

Een fenomeen in beweging
Jaar:
2018
Taal:Aantal blz:
21
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Gedurende een aantal decennia werd het rechts-extremisme in Nederland gekenmerkt door een neonazistisch, fascistisch en antisemitisch gedachtegoed. In de afgelopen jaren is dit veranderd; neonazi’s vormen nog slechts een marginale groep en andere vormen van rechts-extremisme zijn hiervoor in de plaats gekomen.
Anti-islamgedachtegoed naar de voorgrond De belangrijkste ideologische drijfveer die in de afgelopen jaren steeds meer naar voren is gekomen voor groepen en personen binnen de rechts-extremistische beweging is het anti-islamstandpunt. Deze ontwikkeling begon vanaf 2014 duidelijke vormen aan te nemen als gevolg van twee gebeurtenissen:
• het uitroepen van het kalifaat door ISIS en de reeks van jihadistisch terroristische aanslagen in West-Europa die daarop volgde;
• de vluchtelingenstroom die in de loop van 2015 op gang kwam naar Europa en Nederland.
Al langer bestaande groepen in de rechts-extremistische scene in Nederland, zoals de Nederlandse Volks-Unie (NVU), grepen de opkomst van ISIS en de vluchtelingenstroom aan om zich te profileren en zo een breder publiek te bereiken. Ze deden dit onder meer door anti-ISIS demonstraties of demonstraties bij asielzoekerscentra te organiseren. Gelijktijdig ontstond een verscheidenheid aan nieuwe initiatieven. Voorbeelden hiervan zijn Demonstranten tegen Gemeenten (DTG) en United We Stand Holland (UWS). Ook zag de AIVD een toename van
rechts-extremistische uitingen op internet gericht tegen moslims en asielzoekers.

Toen in 2016 de instroom van migranten stagneerde, verdwenen veel van bovengenoemde initiatieven weer. Niettemin bleef het anti-islamgedachtegoed de boventoon voeren. Er wordt daarbij nauwelijks onderscheid gemaakt tussen anti-islam- en anti-migratieretoriek. Migranten zijn moslims, zo lijkt de redenatie.
De personen die zich aangetrokken voelen tot de anti-islamretoriek hebben voor een groot deel geen historie in het rechts-extremisme. Traditionele rechts-extremistische thema’s zoals antisemitisme en Hitlerverheerlijking komen binnen deze groep daarom niet veel voor. Wanneer hier wel sprake van is, wordt er soms om opportunistische redenen voor gekozen dit niet uit te dragen.

Lees verder in de publicatie.

Zie onze reactie op deze publicatie op https://twitter.com/Kafkanet/status/1047229307377131520

Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 48

Jaar:
2018
Taal:Aantal blz:
12
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Nederlandse extreemrechtse groeperingen zijn vooral actief met intimiderende en radicale acties, maar er zijn geen aanwijzingen dat zij gewelddadig zouden willen gaan opereren. De focus blijft gericht op acties tegen de vermeende islamisering van Nederland, de komst van asielzoekers en het vermeende verlies van de Nederlandse identiteit. Rechts in Verzet (RiV), een afsplitsing van Pegida, is een nieuwe groepering met enkele leden die de laatste periode verantwoordelijk was voor een aantal intimiderende protestacties. Vooral het ophangen van een onthoofde pop en dreigbrief bij een moskee in Amsterdam Noord in januari 2018, waarmee geprotesteerd werd tegen de komst van een “megamoskee”, trok veel politieke en media-aandacht. De aankondiging van Pegida om tijdens de ramadan bij een aantal moskeeën varkensvlees te gaan barbecueën, leidde eveneens tot veel media-aandacht. Opvallend is verder dat sommige extreemrechtse groeperingen aan zelfvertrouwen lijken te winnen en het tegenwoordig aandurven om te demonstreren in als politiek ‘links’ bekend staande steden zoals Amsterdam en Nijmegen. Hiermee neemt de kans op confrontatiegeweld met extreemlinkse tegendemonstranten toe. In algemene zin wordt al langer ingeschat dat ernstig extreemrechts geweld voornamelijk voorstelbaar is vanuit snel radicaliserende groepjes of eenlingen. De man die in augustus in Schiedam werd aangehouden, nadat hij in reactie op de dood van een Haags PVV-gemeenteraadslid op sociale media een dreiging had geuit, is van dit laatste mogelijk een voorbeeld.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 9

Nieuw rechts

Auteur:
Uitgever:ISBN:
9789462671249
Jaar:
2018
Taal:Aantal blz:
332
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Het zou een quizvraag kunnen zijn: wat hebben Trump, alt-right, Alternative für Deutschland, het Front National, Thierry Baudet en de N-VA gemeen? Dat ze overal voor een ruk naar rechts zorgen? Uiteraard. Dat ze een antwoord op de neoliberale globalisering vonden dat aanslaat? Zeker. Dat ze ‘zeggen waar het op staat’? Eveneens. Maar volgens Ico Maly is er nog een belangrijke overeenkomst die velen over het hoofd zien: al die mensen, partijen en groeperingen delen de strijd tegen gelijkheid, vrijheid en universele mensenrechten. Tegen de waarden van de verlichting. Een complex spel van sociale, politieke, economische, ecologische en digitale evoluties versnelde hun opmars. De grensoverschrijdende internetcultuur zorgde voor een boom. Over populisme, ideologie, Pepethe-frog-versies van Trump en Baudet, Theo Francken als meme in keizerskostuum, Breitbart en Gramsci.

Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 47

Jaar:
2018
Taal:Aantal blz:
10
Soort Uitgave:
Beschrijving:

De extreemrechtse geweldsdreiging in Nederland blijft relatief beperkt. Anders dan in omliggende landen in Europa en vooral Duitsland, zijn er in Nederland geen aanwijzingen voor rechtsterroristische structuren of groeperingen. Potentieel ernstig extreemrechts geweld is voornamelijk voorstelbaar uit de hoek van eenlingen of snel geradicaliseerde groepjes. Nadrukkelijke uitzondering op de stagnerende groei is de racistische groepering Erkenbrand. Deze groep trekt steeds meer geïnteresseerden, wat mede blijkt uit de aanwezigheid van meer dan tweehonderd personen bij het jaarlijkse congres. Vanwege het antidemocratische gedachtegoed bij Erkenbrand gaat er van deze groepering
een gevaar uit voor de democratische rechtsorde. Bij diverse aanhangers van Erkenbrand leven ideeën van een op handen zijnde rassenoorlog (zoals bij meer radicale groepen). Hoewel de nadruk bij de organisatie ligt op het houden van radicale lezingen, kan verdere radicalisering plaatsvinden. Met de alt right beweging en Erkenbrand als Nederlandse exponent daarvan, is het antisemitisme in extreemrechtse kringen weer terug van (nooit helemaal) weggeweest.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 7

Monitor antisemitische incidenten in Nederland 2017

Jaar:
2018
Taal:Aantal blz:
54
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Antisemitisme is een hardnekkig kwaad dat tot in de recente geschiedenis heeft geleid tot catastrofale gevolgen. En hoewel openlijk antisemitisme in Nederland sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog algemeen als onacceptabel wordt gezien, blijven antisemitische uitingen regelmatig de kop opsteken. Dat vraagt om permanente waakzaamheid en om die reden publiceert CIDI al 34 jaar de Monitor antisemitische incidenten in Nederland.
In 2017 heeft CIDI voor het eerst antisemitische uitingen op internet en in het politieke domein apart geregistreerd. De rol van internet en sociale media in informatievoorziening en opinievorming is enorm. Dat leidt er helaas ook toe dat holocaustontkenning en allerlei antisemitische complottheorieën breed worden verspreid, wat zich kan vertalen in toenemende verbale en fysieke agressie tegen Joden. CIDI werkt nauw samen met het door de overheid ingestelde Meldpunt Internet Discriminatie (MiND) en doet regelmatig ook zelf aangifte tegen personen of websites die zich schuldig maken aan antisemitisme.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 38. Het CIDI telde geen incidenten in de categorie 'Extreemrechts'.

The conservative embrace of progressive values

On the intellectual origins of the swing to the right in Dutch politics
Jaar:
2018
Taal:Aantal blz:
338
Soort Uitgave:
Beschrijving:

De observatie dat zich rond de eeuwwisseling een belangrijke breuk heeft voorgedaan
in de Nederlandse politieke cultuur wordt inmiddels tot de dooddoeners van het
publieke debat gerekend. Een land dat een imago koesterde als baken van tolerantie en
progressivisme ontwikkelde zich in kort tijdsbestek tot de Europese voorhoede van de
politieke wederopleving van nationalisme en anti-immigratiesentiment. De bliksemsnelle
opkomst en dramatische moord van Pim Fortuyn in 2002 leidde tot een
verbluffende verkiezingsoverwinning van zijn partij, de Lijst Pim Fortuyn (LPF). Uit het
niets werd het de tweede partij van het land, met zeventien procent van de stemmen, in
wat algemeen bekend is komen te staan als de Fortuyn-revolte. Sindsdien zijn identiteit,
immigratie en law and order de dominante thema’s van het publieke debat. Het vormde
de aanvang van de Nederlandse culture wars, een strijdterrein waarin conservatieve
voorstanders van een strenger immigratie- en integratiebeleid de degens kruisten met
prudente progressieven.
De vraag die centraal staat in dit boek is hoe deze verschuiving begrepen kan
worden in ideologische zin.

Bijzonderheden: Achterin boek een Nederlandstalige toelichting

POPULISM IN EUROPE: FROM SYMPTOM TO ALTERNATIVE?

ISBN:
2564-9086
Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
70
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Two-thirds of younger people in liberal democracies such as the US, Britain and the Netherlands believe that it is not essential to live in a democracy. About the same percentage of millennials (those born since the early 1980s) would not regard a military takeover as illegitimate per se, if the government was deemed incompetent or failing, according to a study by the political scientists Yascha Mounk and Roberto Stefan Foa. Older age cohorts are more supportive of democratic principles, but their support has been waning over the last decade as well.

Bijzonderheden: Op blz 27 - 29 aandacht voor Nederland

Zesde rapportage racisme, antisemitisme en extreemrechts geweld in Nederland

INCIDENTEN, AANGIFTES, VERDACHTEN EN AFHANDELING IN 2016
Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
73
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Deze zesde rapportage antisemitisme, racisme en extreemrechts geweld in Nederland, doet verslag van deze feiten in het jaar 2016, en de ontwikkelingen ten opzichte van de jaren daarvoor. De rapportage is tot stand gekomen in opdracht van de Anne Frank Stichting. De Anne Frank Stichting beheert het Anne Frank Huis en brengt haar levensverhaal wereldwijd onder de aandacht ter bezinning op de gevaren van antisemitisme, racisme en discriminatie en het belang van vrijheid, gelijke rechten en democratie. De Stichting stelt zich onder meer ten doel voorlichting te geven en educatieve activiteiten te verzorgen over discriminatie en mensenrechten, ter bevordering van het goed functioneren
van een open, pluriforme, democratische samenleving. Een belangrijk doel van deze rapportage is input leveren voor de educatieve activiteiten van de Anne Frank Stichting. Verder dient het als periodieke rapportage aan de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) en de Europese Unie (EU).

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 35-50

Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 46

Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
10
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Geregeld vinden in Nederland vernielingen en bekladdingen plaats bij/van moskeeën en islamitische scholen. Ook zijn er voorbeelden van moskeeën die met dreigbrieven worden geïntimideerd, zoals in juni de AsSoennah moskee in Den Haag. De meest zichtbare manifestatie van extreemrechts wordt in Nederland bepaald door groepen als Pegida, Identitair Verzet (ID-Verzet) en in toenemende mate Erkenbrand. De genoemde groeperingen kenmerken zich door extreemrechts gedachtegoed, maar hanteren geen gewelddadige methodes om hun doelen te bereiken.
Zorgelijk is wel de toegenomen radicale koers van Pegida gedurende het laatste jaar. Dit komt tot uiting door de verbreding van de focus op het ageren tegen de islam, moslims en asielzoekers in zijn algemeenheid. Ook werkt de groep in Nederland inmiddels samen met rechts-extremistische organisaties uit het buitenland zoals HoGeSa (Hooligans gegen Salafismus) uit Duitsland.

ID-verzet heeft in deze DTNperiode gekozen voor het tijdelijk bezetten van islamitische objecten, zoals de salafistische Cornelius Hagaschool en een moskee in aanbouw in Venlo. ID-Verzet blijft echter, anders dan andere identitaire groepen in Europa, beperkt in omvang. Ook blijven er zorgen over Erkenbrand. De groepering werkt online en offline aan het verder uitbreiden van het aantal volgelingen van hun racialistische leer.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 7

Discriminatie-cijfers in 2016

Een rapport over registraties van discriminatie-incidenten door de politie, en meldingen bij antidiscriminatievoorzieningen en andere organisaties in Nederland
Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
79
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Dit is de tweede editie van het landelijke rapport over discriminatie, waarin de cijfers van de politie en de antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s) samen worden gepresenteerd. Daarnaast zijn in de analyse ook de gegevens betrokken van andere organisaties die discriminatiemeldingen registreren, zoals de meldpunten voor discriminatie op het internet (MDI en MiND) en het College voor de Rechten van de Mens dat verzoeken om een oordeel ontvangt over situaties die als discriminatie zijn ervaren. Ook gegevens van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI), het nationale meldpunt ‘Meld Islamofobie’ en Transgender Netwerk Nederland (TNN) zijn in het rapport opgenomen.

Bijzonderheden: Met aandacht voor extreemrechts op blz 9 - 11, 33

Strafbare discriminatie in beeld Openbaar Ministerie 2016

Auteur:
Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
45
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In dit rapport worden discriminatiezaken beschreven die in 2016 hebben gespeeld bij het Openbaar Ministerie (OM). De aanpak van discriminatie is van groot belang en een speerpunt van het OM. Discriminatie kan niet worden geaccepteerd in een democratische samenleving waarin iedereen gelijk is en de mensenrechten worden nageleefd. Het strafrecht is één van de middelen om discriminatie aan te pakken: met een vervolging kan een krachtig signaal aan de samenleving worden gegeven dat discriminatie niet wordt getolereerd. Met het in beeld brengen van  discriminatiezaken wordt inzicht gegeven in de aanpak van discriminatie door het OM.

Bijzonderheden: Met aandacht voor Pegida op blz 8 en de NVU op blz 23

Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 45

Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
10
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Behalve de jihadistische dreiging is er in diverse westerse landen ook sprake van geweldsdreiging uit rechts-terroristische hoek. De aanslag op 19 juni 2017 op moskeegangers in Londen is hiervan waarschijnlijk een voorbeeld. In Nederland zijn er geen aanwijzingen voor rechts-terrorisme. Het is echter mogelijk dat ook hier een aanslag plaatsvindt uit deze hoek.

(…)

De focus van extreemrechtse en rechts-extremistische actievoerders in Nederland blijft gericht op acties tegen de islam, moslims, asielzoekers en politieke tegenstanders. Het aantal acties en demonstraties, waarbij extreemrechtse groeperingen betrokken zijn, is sinds midden 2016 wel afgenomen. De groei in aanhang en steun, die extreemrechtse formaties in de periode 2015-2016 doormaakten, lijkt niet structureel van aard. De meest voor de hand liggende verklaring hiervoor is dat het aantal asielzoekers sinds die periode sterk is teruggelopen en daarmee de voedingsbodem voor activiteiten. Niettemin blijven extreemrechtse groepen demonstraties houden. Rechts-extremisten blijven zich ook op intimiderende wijze uiten over politieke tegenstanders. Hoewel het beeld van rechts-extremisme veel continuïteit vertoont, zijn er mogelijk nieuwe tendensen. Zo zijn er aanwijzingen dat rechts-extremistische groepen zich meer gaan toeleggen op het zoeken van de gewelddadige confrontatie met links-extremistische groepen. Gelet op het feit dat links-extremisten al langer de gewelddadige confrontatie zoeken met rechts-extremisten, kan de nieuwe focus vanuit rechts-extremistische groepen de kans op gewelddadige confrontaties tussen beide groepen vergroten. Verder zijn er op dit moment in Nederland geen aanwijzingen voor rechts-terrorisme. De veroordeling van personen voor terrorisme die in februari 2016 een brandbom hebben gegooid naar een moskee in Enschede laat echter zien dat deze dreiging zich ook in Nederland kan voordoen.

Bijzonderheden: Extreemrechts vnl op blz 7

Monitor antisemitische incidenten in Nederland 2016

Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
48
Soort Uitgave:
Beschrijving:

CIDI registreerde in 2016 109 antisemitische incidenten in Nederland, tegenover 126 in 2015. In meer Europese landen, bijvoorbeeld in Frankrijk, is een daling geconstateerd. Deze cijfers zijn echter hoger dan vóór 2014, met 171 incidenten een piekjaar in verband met de oorlog in Gaza. CIDI is verheugd over de daling, maar wijst tegelijk op de volgende twee punten: Na twee jaar is het aantal meldingen nog hoger dan in het ‘normale jaar’ 2013, toen heeft CIDI 100 incidenten geteld. Bovendien is de daling voor een groot deel toe te schrijven aan het dalen van het aantal scheld-email-berichten (van 12 in 2015 naar 7 in 2016); dit medium lijkt vervangen te worden door sociale media, waarover CIDI steeds meer meldingen ontvangt. Sociale media hebben steeds meer invloed op de publieke opinie en het maatschappelijk veld. Daarom heeft CIDI besloten met ingang van 2017 incidenten op internet die op personen gericht zijn ook mee te nemen in de Monitor Antisemitische Incidenten.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 34

Woonwagenbewoner zoekt standplaats

Een onderzoek naar de betrouwbaarheid van de overheid voor woonwagenbewoners
Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
51
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Handelt de Nederlandse overheid, centraal en decentraal, vanuit het perspectief van de woonwagenbewoners, betrouwbaar in het borgen van hun mensenrechten, en meer in het bijzonder het recht op een eigen culturele identiteit?

Via een meldpunt voor woonwagenbewoners ontving de Nationale ombudsman de meldingen van totaal 112 woonwagenbewoners. Hun boodschap was vrijwel steeds dezelfde: er is een tekort aan standplaatsen. Woonwagenbewoners signaleren zowel een absolute afname (het aantal standplaatsen in een gemeente neemt af, bijvoorbeeld als gevolg van een uitsterfbeleid) als een relatieve afname (de populatie woonwagenbewoners neemt toe terwijl het aantal standplaatsen niet uitbreidt).

Factsheet Extreemrechts in Nederlandse Gemeentes

Update Maart 2017
Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
42
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Voor u ligt de actualisering van de ‘factsheet extreemrechts in Nederlandse gemeentes’ uit maart 2017, waarin een actueel beeld wordt geschetst van de in Nederland actieve extreemrechtse organisaties. Deze factsheet moet inzicht geven in de omvang, regionale spreiding, betekenis en betrokkenheid bij geweldsincidenten van de verschillende extreemrechtse organisaties in Nederland. De samenstelling van de lijst met organisaties en de gepresenteerde feiten over deze organisaties zijn verzameld in het kader van het Monitorproject Racisme, Antisemitisme en Extreemrechts Geweld in Nederland.

Wegen naar Wilders

PVV-stemmers in hun eigen woorden
Auteur:
Uitgever:ISBN:
9789029511476
Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
192
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Wilders zegt wat zij denken. Maar wat denken zij precies? En hoe komen ze daartoe?

Er wordt vaak óver hen gesproken, maar zelden mét hen: aanhangers van Geert Wilders’ Partij voor de Vrijheid. In dit boek duikt Koen Damhuis in de levensverhalen van PVV-kiezers die hij interviewde voor zijn proefschrift. Niet om hen te bekritiseren of te idealiseren, maar om te begrijpen wat een groot – en nog altijd groeiend – deel van de Nederlandse bevolking politiek beweegt. Het resultaat is bijwijlen aangrijpend, vaak verrassend, maar vooral verhelderend. Zo laat dit boek niet alleen zien hoe divers de PVV-achterban is, maar ook wat deze burgers bindt.

MIVD Jaarverslag 2016

Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
50
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Rechts-extremisme binnen de defensieorganisatie kan de interne veiligheid van de krijgsmacht ondermijnen. Hierbij kan worden gedacht aan bijvoorbeeld interne onrust als gevolg van discriminatie van militairen, waardoor zowel de hiërarchische structuur binnen een eenheid als de onderlinge samenwerking (met name in een missiegebied  van cruciaal belang) onder druk kan komen te staan. Ook in 2016 is de dreiging gering gebleken, maar het blijft van belang personen of groepen binnen de defensieorganisatie, die het rechts-extremistische gedachtegoed aanhangen dan wel (actief) steun verlenen aan rechts-extremistische partijen en organisaties, tijdig te onderkennen.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 36

Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 44

Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
10
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Voorstelbaarheid rechts-terrorisme
Hoewel jihadisme de bepalende dreigingsrichting is voor Nederland, zijn nieuwe aanslagen uit rechts-terroristische hoek eveneens voorstelbaar, mede gelet op de stroom van haat jegens moslims en asielzoekers die vooral op het internet waarneembaar is. Er zijn echter geen aanwijzingen voor nieuwe aanslagen uit deze hoek. De afgelopen DTN-periode werden voor het eerst in de Nederlandse rechtsgeschiedenis personen met een rechts-extremistische achtergrond voor terrorisme veroordeeld. In februari 2016 werd door hen een brandbom gegooid naar een moskee in Enschede. De voorstelbare dreiging uit deze hoek komt hoofdzakelijk van gewelddadige eenlingen of kleine, snel geradicaliseerde groepjes.

(…)

Rechts -terrorisme en links-terrorisme
Diverse westerse landen hebben te kampen met een significante dreiging vanuit rechts-terroristische hoek. Hierbij zijn asielzoekers, moslims en joden de meest gekozen doelwitten. De aanslag op een islamitisch cultureel centrum in Quebec in januari 2017 door een 27-jarige man kostte aan zes personen het leven. De aanslag in Canada illustreert dat ernstige geweldsdreiging vanuit rechts-terroristische hoek vooral komt van (ongekende) gewelddadige eenlingen. Binnen het rechts-terrorisme is een aanslag door een eenling een klassieke modus operandi die vooral in de VS actief wordt aangemoedigd.

(…)

5. Extremisme, radicalisering en polarisatie
Extreemrechts (activisme, binnen de wet) en rechts-extremisme (buitenwettelijk)
De laatste jaren zijn de pijlen van extreemrechtse en rechts-extremistische groepen en personen in Nederland vooral gericht op de islam en moslims, asielzoekers en ideologische
tegenstanders. Deze focus wordt in belangrijke mate bepaald door de toename van het aantal asielzoekers in 2015 en de structurele terroristische dreiging van jihadisten. Gelet op de stroom van haat tegen moslims en asielzoekers die vooral op het internet waarneembaar is, blijft er een omvangrijke voedingsbodem bestaan voor potentieel nieuw geweld door eenlingen of door kleine, snel geradicaliseerde groepjes zoals de groep die een aanslag pleegde op een moskee in Enschede (februari 2016).
In aanloop naar de Sinterklaasintocht in Maassluis op 12 november 2016 was er informatie dat rechts-extremisten de gewelddadige confrontatie wilden zoeken met extreemlinkse en anti-Zwarte Piet actievoerders. Opvallend is tevens de oprichting van de xenofoob-nationalistische groepering Erkenbrand. Deze groepering tracht mee te liften op het succes van de alt-right beweging in de Verenigde Staten. Voor het eerst in decennia is daarmee in Nederland een extreemrechtse groepering actief waarvan een groot aantal sympathisanten hoger opgeleid is. In sommige gevallen lijkt de dreiging uit deze hoek soms groter dan die daadwerkelijk is. De eerder aangekondigde burgerwachten zoals die van Soldiers of Odin of DSDA zijn niet tot nauwelijks actief in de openbare ruimte. Wel zijn zij op het internet actief aanwezig, waar diverse personen openlijk instemmen met hun denkbeelden.

(…)

Polarisatie
De verkiezingsperiode is zonder grote incidenten verlopen. Deze periode was op voorhand risicovol omdat er, bovenop het gepolariseerde klimaat, sprake kon zijn van verhit publiek en politiek debat waarbij het gevoel kan ontstaan dat gewelddadige actie vereist is om een gepercipieerd gevaar te stoppen. Dit laatste heeft zich niet voorgedaan in de verkiezingsperiode. Veel van de heftige debatten in Nederland centreren zich rondom de islam, Turkije, de Europese Unie en de nieuw aangetreden Amerikaanse regering.
In aanloop naar de verkiezingen in Nederland viel in de afgelopen DTN-periode kritiek op de uitspraak in de rechtszaak tegen PVV-voorman Wilders op. Wilders werd in december 2016 schuldig bevonden aan groepsbelediging en het aanzetten tot discriminatie. De uitspraak leidde op sociale media tot felle debatten tussen voor- en tegenstanders van de
veroordeling. Het op voorhand uitsluiten van partijen als mogelijke regeringscoalitiepartner, leidde in aanloop naar de verkiezingen eveneens tot veel debat tussen voor- en tegenstanders. Tegenstanders beschouwen deze uitsluiting als ondemocratisch. Een andere trend is de populariteit van populistische partijen in verschillende westerse landen die zeer kritisch staan tegenover de islam en migranten. Het al genoemde inreisverbod van de nieuwe Amerikaanse regering was aanleiding voor demonstraties, onrust en angstgevoelens onder verschillende groepen Nederlanders, onder wie moslims. Gewelddadige incidenten met mogelijk een anti-moslimmotief bij moskeeën en islamitische scholen
voeden deze onrust verder.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 4, 7 en 8

MiND jaarverslag 2016

Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
13
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Het afgelopen jaar is er 1.459 keer melding gedaan van discriminatie op internet. Dat blijkt uit de jaarverslagen van de meldpunten MDI en MiND. Hiervan zijn 918 meldingen gedaan bij MiND. In meer dan de helft van de gevallen gaat het om uitingen op sociale media. Met ingang van dit jaar heeft het MDI de meldingsafhandeling overgedragen aan MiND. Hiermee is er met MiND nu één landelijk meldpunt voor discriminatie op internet.

Bijzonderheden: Extreemrechtse organisaties en personen worden niet benoemd in het verslag.

Monitor Moslimdiscriminatie 3e rapportage

Online beeldvorming over moslims en islam
Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
188
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Uitkomsten van onderzoek laten steeds opnieuw in vele varianten en toonaarden zien dat de islam en moslims in Nederland maar moeilijk geaccepteerd worden. Dat komt onder meer naar voren in de resultaten van onderzoek naar discriminatie-ervaringen van Turks-Nederlandse en Marokkaans-Nederlandse jongeren en in de uitkomsten van onderzoek naar de mate van acceptatie van moslims. Veel jonge mensen van Turkse of Marokkaanse achtergrond hebben het gevoel niet bij de Nederlandse samenleving te horen. Ze voelen zich buitengesloten en afgewezen. Ze worden niet gezien als individuen, maar als Turken, Marokkanen of moslims d.w.z. als een afwijkende groep. Ze voelen zich anders behandeld op
vele terreinen van het dagelijks leven. Ze voelen zich vertekend weergegeven in de pers. Veel jonge mannen hebben te maken met etnische profilering door de politie. Zij noemen het ongunstige klimaat ten opzichte van etnische minderheden als de voornaamste reden waarom ze zich steeds meer identificeren met hun gemeenschap van herkomst en met hun geloof. Bij elkaar genomen geven de resultaten van de studie waarin dit naar voren komt een duidelijke indicatie dat ervaringen van discriminatie een rode draad vormen in het leven van deze jongeren. Eén zo’n vorm van discriminatie is islamofobie. Islamofobie manifesteert zich op verschillende terreinen en in veel sectoren van de samenleving, in ronduit gewelddadige praktijken en in gewone intermenselijke communicatie.

Bijzonderheden: Hoofdstuk twee gaat over moslimdiscriminatie in de politiek. Er wordt een overzicht gegeven van extreemrechtse groepen die zich in de onderzoeksperiode actief inzetten om moslims te discrimineren.
aivd

AIVD jaarverslag 2016

Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
13
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Het aantal activiteiten op dit terrein vanuit nationalistische hoek nam af ten opzichte van 2015. Wel kwam op sociale media het fenomeen ‘burgerwachten’ op die bereid zouden zijn om vermeende overlast rond asielzoekerscentra tegen te gaan. Dit heeft zich niet vertaald naar ‘de straat’. Op sociale media ontstond een polemiek over Zwarte Piet, waarbij in sommige gevallen sprake was van bedreiging. Rond sinterklaasfestiviteiten dreigden hardhandige confrontaties. In enkele gevallen kwam het tot een handgemeen tussen extreemrechtse
individuen en personen die zich verzetten tegen Zwarte Piet als symbool van het slavernijverleden en kolonisering.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 8. Bijzonder weinig informatie in dit rapport. De enige terroristische aanslag in 2016 (In februari uitgevoerd door vijf mannen van Demonstranten Tegen Gemeenten, Enschede) wordt niet benoemd. Ondanks hun veroordeling tot vier jaar cel wegens 'terrorisme'.

De rechtsstaat, een quickscan

De partijprogramma's voor de verkiezingen 2017 rechtsstatelijk?
Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
32
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Nederland is een democratie. Nederland is ook een rechtsstaat. Het doel van de rechtsstaat is om burgers te beschermen tegen machtsmisbruik van de overheid. In een rechtsstaat moet de overheid zich, net als de burgers, aan de wet houden. Zij mag de rechten en vrijheden van de burgers in het land niet zomaar beperken of afpakken, ook niet als ze democratisch is gekozen. De politie mag niet zomaar iemands huis binnentreden of iemand in de cel zetten. In een democratische rechtsstaat heeft iedereen het recht zijn mening te uiten binnen de grenzen van de wet. Wat die grenzen in een concreet geval precies zijn, bepaalt alleen de onafhankelijke en onpartijdige rechter. Een politieke meerderheid mag nooit de rechten van minderheden zonder meer beperken.
Aan de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 doen 28 partijen mee. Veel van die partijen hebben in een verkiezingsprogramma opgeschreven wat hun plannen zijn2. Het is belangrijk dat kiezers kunnen weten wat die plannen betekenen voor het rechtsstatelijke fundament van onze democratie. De rechtsstaat is nooit vanzelfsprekend en versterking ervan begint met bewustwording. Daartoe dient dit rapport.

Bijzonderheden: PVV op blz 26 en 27. Voor Nederland op 29.

Discriminatie-cijfers in 2015

Een rapport over registraties van discriminatie-incidenten door de politie, en meldingen bij antidiscriminatievoorzieningen en andere organisaties in Nederland
Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
76
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Dit rapport behandelt door de politie geregistreerde discriminatie-incidenten en meldingen van discriminatie bij antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s) in Nederland in 2015. Voor het eerst zijn de registraties van deze organisaties landelijk in dit jaarrapport van de Nationale Politie samengevoegd, aangevuld met data van onder meer de meldpunten voor discriminatie op internet en het College voor de Rechten van de Mens. Hiermee geeft dit rapport een zo compleet mogelijk beeld van ontwikkelingen in de omvang en aard van gedocumenteerde discriminatie-incidenten en -ervaringen.

Bijzonderheden: Met aandacht voor extreemrechts op blz 9 (NVU en Identitair Verzet) en blz 15 & 66 (PVV).

Rechtsstaat in verval

Over de lange mars door de instituties
Auteur:
Uitgever:ISBN:
9789463400060
Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
400
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Donkere wolken pakken zich samen boven onze democratische rechtsstaat. Deze dankt zijn bestaan aan een langdurig ontwikkelingsproces. De rechtsstaat biedt de mens emancipatie, rechten en vrijheden. Deze verworvenheden houden alleen stand als ze hun basis vinden in een institutionele orde. Instituties geven de maatschappij structuur op basis van gezag. Echter, de institutionele orde, en daarmee de democratische rechtstaat, is in verval. Hét symptoom van dit verval is het populisme. Wat nu dreigt is dat populistische leiders onbelemmerd onvrede kunnen aanwakkeren. ‘Rechtsstaat in verval’ biedt een uitgebreide analyse van een proces dat sluipend is begonnen, maar de rechtsstaat nu openlijk bedreigt. Van zijn hand verscheen bij Uitgeverij Damon o.a. ‘Het rancuneuze gif, de opmars van het onbehagen’, waarvan binnen een maand al de vierde druk verscheen.

Bijzonderheden: Auteur diept vergelijking tussen PVV en jaren '30 uit aan de hand van gedachtengoed PVV ideoloog Martin Bosma