Home » Publicaties » Rapporten

Rapporten

Filter

Publicaties

232 resultaten

MIVD Jaarverslag 2016

Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
50
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Rechts-extremisme binnen de defensieorganisatie kan de interne veiligheid van de krijgsmacht ondermijnen. Hierbij kan worden gedacht aan bijvoorbeeld interne onrust als gevolg van discriminatie van militairen, waardoor zowel de hiërarchische structuur binnen een eenheid als de onderlinge samenwerking (met name in een missiegebied  van cruciaal belang) onder druk kan komen te staan. Ook in 2016 is de dreiging gering gebleken, maar het blijft van belang personen of groepen binnen de defensieorganisatie, die het rechts-extremistische gedachtegoed aanhangen dan wel (actief) steun verlenen aan rechts-extremistische partijen en organisaties, tijdig te onderkennen.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 36

Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 44

Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
10
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Voorstelbaarheid rechts-terrorisme
Hoewel jihadisme de bepalende dreigingsrichting is voor Nederland, zijn nieuwe aanslagen uit rechts-terroristische hoek eveneens voorstelbaar, mede gelet op de stroom van haat jegens moslims en asielzoekers die vooral op het internet waarneembaar is. Er zijn echter geen aanwijzingen voor nieuwe aanslagen uit deze hoek. De afgelopen DTN-periode werden voor het eerst in de Nederlandse rechtsgeschiedenis personen met een rechts-extremistische achtergrond voor terrorisme veroordeeld. In februari 2016 werd door hen een brandbom gegooid naar een moskee in Enschede. De voorstelbare dreiging uit deze hoek komt hoofdzakelijk van gewelddadige eenlingen of kleine, snel geradicaliseerde groepjes.

(…)

Rechts -terrorisme en links-terrorisme
Diverse westerse landen hebben te kampen met een significante dreiging vanuit rechts-terroristische hoek. Hierbij zijn asielzoekers, moslims en joden de meest gekozen doelwitten. De aanslag op een islamitisch cultureel centrum in Quebec in januari 2017 door een 27-jarige man kostte aan zes personen het leven. De aanslag in Canada illustreert dat ernstige geweldsdreiging vanuit rechts-terroristische hoek vooral komt van (ongekende) gewelddadige eenlingen. Binnen het rechts-terrorisme is een aanslag door een eenling een klassieke modus operandi die vooral in de VS actief wordt aangemoedigd.

(…)

5. Extremisme, radicalisering en polarisatie
Extreemrechts (activisme, binnen de wet) en rechts-extremisme (buitenwettelijk)
De laatste jaren zijn de pijlen van extreemrechtse en rechts-extremistische groepen en personen in Nederland vooral gericht op de islam en moslims, asielzoekers en ideologische
tegenstanders. Deze focus wordt in belangrijke mate bepaald door de toename van het aantal asielzoekers in 2015 en de structurele terroristische dreiging van jihadisten. Gelet op de stroom van haat tegen moslims en asielzoekers die vooral op het internet waarneembaar is, blijft er een omvangrijke voedingsbodem bestaan voor potentieel nieuw geweld door eenlingen of door kleine, snel geradicaliseerde groepjes zoals de groep die een aanslag pleegde op een moskee in Enschede (februari 2016).
In aanloop naar de Sinterklaasintocht in Maassluis op 12 november 2016 was er informatie dat rechts-extremisten de gewelddadige confrontatie wilden zoeken met extreemlinkse en anti-Zwarte Piet actievoerders. Opvallend is tevens de oprichting van de xenofoob-nationalistische groepering Erkenbrand. Deze groepering tracht mee te liften op het succes van de alt-right beweging in de Verenigde Staten. Voor het eerst in decennia is daarmee in Nederland een extreemrechtse groepering actief waarvan een groot aantal sympathisanten hoger opgeleid is. In sommige gevallen lijkt de dreiging uit deze hoek soms groter dan die daadwerkelijk is. De eerder aangekondigde burgerwachten zoals die van Soldiers of Odin of DSDA zijn niet tot nauwelijks actief in de openbare ruimte. Wel zijn zij op het internet actief aanwezig, waar diverse personen openlijk instemmen met hun denkbeelden.

(…)

Polarisatie
De verkiezingsperiode is zonder grote incidenten verlopen. Deze periode was op voorhand risicovol omdat er, bovenop het gepolariseerde klimaat, sprake kon zijn van verhit publiek en politiek debat waarbij het gevoel kan ontstaan dat gewelddadige actie vereist is om een gepercipieerd gevaar te stoppen. Dit laatste heeft zich niet voorgedaan in de verkiezingsperiode. Veel van de heftige debatten in Nederland centreren zich rondom de islam, Turkije, de Europese Unie en de nieuw aangetreden Amerikaanse regering.
In aanloop naar de verkiezingen in Nederland viel in de afgelopen DTN-periode kritiek op de uitspraak in de rechtszaak tegen PVV-voorman Wilders op. Wilders werd in december 2016 schuldig bevonden aan groepsbelediging en het aanzetten tot discriminatie. De uitspraak leidde op sociale media tot felle debatten tussen voor- en tegenstanders van de
veroordeling. Het op voorhand uitsluiten van partijen als mogelijke regeringscoalitiepartner, leidde in aanloop naar de verkiezingen eveneens tot veel debat tussen voor- en tegenstanders. Tegenstanders beschouwen deze uitsluiting als ondemocratisch. Een andere trend is de populariteit van populistische partijen in verschillende westerse landen die zeer kritisch staan tegenover de islam en migranten. Het al genoemde inreisverbod van de nieuwe Amerikaanse regering was aanleiding voor demonstraties, onrust en angstgevoelens onder verschillende groepen Nederlanders, onder wie moslims. Gewelddadige incidenten met mogelijk een anti-moslimmotief bij moskeeën en islamitische scholen
voeden deze onrust verder.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 4, 7 en 8

MiND jaarverslag 2016

Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
13
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Het afgelopen jaar is er 1.459 keer melding gedaan van discriminatie op internet. Dat blijkt uit de jaarverslagen van de meldpunten MDI en MiND. Hiervan zijn 918 meldingen gedaan bij MiND. In meer dan de helft van de gevallen gaat het om uitingen op sociale media. Met ingang van dit jaar heeft het MDI de meldingsafhandeling overgedragen aan MiND. Hiermee is er met MiND nu één landelijk meldpunt voor discriminatie op internet.

Bijzonderheden: Extreemrechtse organisaties en personen worden niet benoemd in het verslag.

Monitor Moslimdiscriminatie 3e rapportage

Online beeldvorming over moslims en islam
Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
188
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Uitkomsten van onderzoek laten steeds opnieuw in vele varianten en toonaarden zien dat de islam en moslims in Nederland maar moeilijk geaccepteerd worden. Dat komt onder meer naar voren in de resultaten van onderzoek naar discriminatie-ervaringen van Turks-Nederlandse en Marokkaans-Nederlandse jongeren en in de uitkomsten van onderzoek naar de mate van acceptatie van moslims. Veel jonge mensen van Turkse of Marokkaanse achtergrond hebben het gevoel niet bij de Nederlandse samenleving te horen. Ze voelen zich buitengesloten en afgewezen. Ze worden niet gezien als individuen, maar als Turken, Marokkanen of moslims d.w.z. als een afwijkende groep. Ze voelen zich anders behandeld op
vele terreinen van het dagelijks leven. Ze voelen zich vertekend weergegeven in de pers. Veel jonge mannen hebben te maken met etnische profilering door de politie. Zij noemen het ongunstige klimaat ten opzichte van etnische minderheden als de voornaamste reden waarom ze zich steeds meer identificeren met hun gemeenschap van herkomst en met hun geloof. Bij elkaar genomen geven de resultaten van de studie waarin dit naar voren komt een duidelijke indicatie dat ervaringen van discriminatie een rode draad vormen in het leven van deze jongeren. Eén zo’n vorm van discriminatie is islamofobie. Islamofobie manifesteert zich op verschillende terreinen en in veel sectoren van de samenleving, in ronduit gewelddadige praktijken en in gewone intermenselijke communicatie.

Bijzonderheden: Hoofdstuk twee gaat over moslimdiscriminatie in de politiek. Er wordt een overzicht gegeven van extreemrechtse groepen die zich in de onderzoeksperiode actief inzetten om moslims te discrimineren.
aivd

AIVD jaarverslag 2016

Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
13
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Het aantal activiteiten op dit terrein vanuit nationalistische hoek nam af ten opzichte van 2015. Wel kwam op sociale media het fenomeen ‘burgerwachten’ op die bereid zouden zijn om vermeende overlast rond asielzoekerscentra tegen te gaan. Dit heeft zich niet vertaald naar ‘de straat’. Op sociale media ontstond een polemiek over Zwarte Piet, waarbij in sommige gevallen sprake was van bedreiging. Rond sinterklaasfestiviteiten dreigden hardhandige confrontaties. In enkele gevallen kwam het tot een handgemeen tussen extreemrechtse
individuen en personen die zich verzetten tegen Zwarte Piet als symbool van het slavernijverleden en kolonisering.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 8. Bijzonder weinig informatie in dit rapport. De enige terroristische aanslag in 2016 (In februari uitgevoerd door vijf mannen van Demonstranten Tegen Gemeenten, Enschede) wordt niet benoemd. Ondanks hun veroordeling tot vier jaar cel wegens 'terrorisme'.

De rechtsstaat, een quickscan

De partijprogramma's voor de verkiezingen 2017 rechtsstatelijk?
Jaar:
2017
Taal:Aantal blz:
32
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Nederland is een democratie. Nederland is ook een rechtsstaat. Het doel van de rechtsstaat is om burgers te beschermen tegen machtsmisbruik van de overheid. In een rechtsstaat moet de overheid zich, net als de burgers, aan de wet houden. Zij mag de rechten en vrijheden van de burgers in het land niet zomaar beperken of afpakken, ook niet als ze democratisch is gekozen. De politie mag niet zomaar iemands huis binnentreden of iemand in de cel zetten. In een democratische rechtsstaat heeft iedereen het recht zijn mening te uiten binnen de grenzen van de wet. Wat die grenzen in een concreet geval precies zijn, bepaalt alleen de onafhankelijke en onpartijdige rechter. Een politieke meerderheid mag nooit de rechten van minderheden zonder meer beperken.
Aan de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 doen 28 partijen mee. Veel van die partijen hebben in een verkiezingsprogramma opgeschreven wat hun plannen zijn2. Het is belangrijk dat kiezers kunnen weten wat die plannen betekenen voor het rechtsstatelijke fundament van onze democratie. De rechtsstaat is nooit vanzelfsprekend en versterking ervan begint met bewustwording. Daartoe dient dit rapport.

Bijzonderheden: PVV op blz 26 en 27. Voor Nederland op 29.

Factsheet Extreemrechts in Nederlandse Gemeentes

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
34
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Voor u ligt de eerste actualisering van de ‘factsheet extreemrechts in Nederlandse gemeentes’, waarin een actueel beeld wordt geschetst van de in Nederland actieve extreemrechtse organisaties. Deze factsheet moet inzicht geven in de omvang, regionale spreiding, betekenis en betrok- kenheid bij geweldsincidenten van de  verschillende extreemrechtse organisaties in Nederland. De samenstelling van de lijst met organisaties en de gepresenteerde feiten over deze organisaties zijn verza- meld in het kader van het Monitorproject Racisme, Antisemitisme en Extreemrechts Geweld in Nederland . De keuze om bepaalde organisaties wel en niet op te nemen volgt de defnitie en afbakening die binnen dat project wordt gehanteerd. Deze factsheet is in opdracht van de Expertise-unit Sociale Stabiliteit (ESS)  van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid geschreven. De verant- woordelijkheid voor de inhoud ligt bij de auteur.

MDI jaarverslag 2015

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
22
Soort Uitgave:
Beschrijving:

De verschuiving van discriminatie die wij de afgelopen jaren noteerden van het ‘oude internet’ (webfora, blogs, websites) naar de Social media (Facebook, Twitter, Youtube/Google) is zo goed als compleet. Het grootste aantal meldingen gaat over de Social media.  Gedurende 2015 kregen wij minder meldingen binnen dan verwacht. Een factor is hierbij dat de meldingsbereidheid terug lijkt te lopen. Ook het feit dat onze collega’s van MIND meldingen behandelen heeft waarschijnlijk te maken met de terugloop in meldingen bij het MDI. Toch werden er 1007 uitingen bij ons gemeld. Kijkend naar het soort meldingen dan zien we dat er aanmerkelijk meer meldingen zijn gedaan over discriminatie van moslims, anti-zwart racisme en overige afkomt of nationaliteit (vluchtelingen) en minder over antisemitisme.

Vijfde rapportage racisme, antisemitisme en extreemrechts geweld in Nederland

INCIDENTEN, AANGIFTES, VERDACHTEN EN AFHANDELING IN 2015
Jaar:
2016
Taal:Soort Uitgave:
Beschrijving:

In deze rapportage wordt verslag gedaan van antisemitisme, racisme en extreemrechts geweld in Nederland in het jaar 2015, en de ontwikkelingen ten opzichte van de jaren daarvoor. De rapportage is tot stand gekomen in opdracht van de Anne Frank Stichting. De Anne Frank Stichting beheert het Anne Frank Huis en brengt haar levensverhaal wereldwijd onder de aandacht ter bezinning op de gevaren van antisemitisme, racisme en discriminatie en het belang van vrijheid, gelijke rechten en democratie. De stichting stelt zich onder meer ten doel voorlichting te geven en educatieve activiteiten te verzorgen over discriminatie en mensenrechten, ter bevordering van het goed functioneren van een open, pluriforme, democratische samenleving. Een belangrijk doel van deze rapportage is input te leveren voor de educatieve activiteiten van de Anne Frank Stichting. Verder dient het als periodieke rapportage aan de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) en de Europese Unie (EU).

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 42-54

Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 43

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
8
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Ook bleek opnieuw dat rechtsextremistische ideologie als inspiratie kan dienen. De terrorist die in München 9 mensen doodde, handelde naar voorbeeld van de Noorse extreemrechtse terrorist Anders Breivik.
(…)
In het huidige gepolariseerde klimaat rond de thema’s islam, asiel, integratie, Europa en Turkije bestaat er daarnaast een kans op gewelddadige incidenten van extreemrechts en extreemlinks. In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2017 is hogere polarisatie voorstelbaar in Nederland. In campagnetijd is er ook meer dan anders het risico van een mogelijke gewelddaad door een eenling.
(…)
De aanslag in München in juli 2016 laat zien dat ook rechtsextremistisch gedachte goed individuele aanslagplegers kan inspireren. In Nederland is het afgelopen jaar een opleving te zien van extreemrechtse denkbeelden, mede door het gepolariseerde debat over onder meer islam en asielzoekers. Extreemrechts geïnspireerde gewelddaden, zoals eerder dit jaar in Enschede, blijven daarmee in Nederland voorstelbaar.
(…)
Daarnaast kunnen er meer aanslagen worden gepleegd door individuen die als ‘lone actor’ dan wel met enige logistieke steun van ISIS-leden handelen. ISIS slaagt erin met minimale inspanning maximaal geweld en angst in Europa te veroorzaken. Het  ´merk ´ ISIS profiteert daarbij zelfs van niet-jihadistische aanslagen. De aanslag in München in juli 2016 werd door een rechtsextremist gepleegd. Het publiek vatte de aanslag aanvankelijk op als het zoveelste jihadistisch geïnspireerde geweldsincident
(…)
Extreemrechts en rechts-extremisme
Door het teruglopen van het aantal asielzoekers krijgt extreemrechts in Nederland minder gelegenheid voor actie. Ernstige gewelddadige gebeurtenissen van rechtsextremistische signatuur – zoals de brandbomaanslag in februari 2016 op een moskee in Enschede – hebben de afgelopen periode niet plaatsgevonden. Wel vonden er nog steeds bekladdingen en vernielingen plaats bij asielzoekerscentra en bij huizen van statushouders. Het teruglopen van actie betekent echter niet dat de afkeer van vluchtelingen en moslims daadwerkelijk is verdwenen in Nederland, integendeel. De haat tegen de islam, vluchtelingen en de Nederlandse politiek is nog steeds volop zichtbaar, vooral op het internet. Ook in real life sprongen sommige acties in het oog. In het vorige DTN werd al geschreven over de oprichting van burgerwachten met een extreemrechtse achtergrond. De afgelopen periode werd ook de Nederlandse versie van Soldiers of Odin opgericht. Leden van deze zogenoemde burgerwacht maakten in juli 2016 jacht op een vluchteling die in Winschoten vrouwen lastig zou hebben gevallen. Extreemrechts gemotiveerde ernstige geweldsdreiging kan vooral komen uit de hoek van ongekende gewelddadige eenlingen, zoals bleek bij de terroristische aanslag in München in juli door een volger van Anders Breivik. In tijden van heftige polarisatie in de maatschappij kunnen gewelddadige eenlingen zich gesterkt voelen om een (terroristische) geweldsdaad te begaan.
(…)
Hoewel confrontatiegeweld niet de ernstige vormen kent als in Duitsland zien we dit fenomeen het laatste jaar ook weer meer in Nederland. Hierbij speelt vooral extreemlinks een actieve rol. De focus lag het afgelopen jaar op het verstoren en onmogelijk maken van demonstraties van de anti-islamgroep ‘Pegida Nederland’, waar vaak rechts-extremisten op af komen. Links-extremisten pogen bij deze tegendemonstraties geweld uit te lokken en schromen de inzet van vuurwerk of rookbommen niet.

Bijzonderheden: Extreemrechts grotendeels op blz 6

Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 42

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
9
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Over extreemrechts: De eerste helft van 2016 kende minder heftig verlopen inspraakavonden over de opvang van asielzoekers dan het vierde kwartaal van 2015. Daaraan kan, gezien de afname in het aantal asielaanvragen in de eerste maanden van 2016, echter niet de conclusie verbonden worden dat er minder verzet is tegen de opvang van asielzoekers dan in de vorige DTNperiode. De strijd tegen de (radicale) islam en de komst van vluchtelingen blijft ook het hoofdthema van extreemrechtse groeperingen in Nederland. Doorgaans blijven de acties van extreemrechtse groepen binnen de grenzen van de wet. Uitzondering hierop is de terroristische aanslag op de moskee in Enschede in februari 2016. In deze zaak is inmiddels een aantal arrestaties verricht. In hoeverre de verdachten handelden als groepering of als los verband is nog onduidelijk. Gedurende deze periode werd ook een aantal nieuwe extreemrechtse groeperingen opgericht. Een opvallende ontwikkeling daarbij is de oprichting van ‘burgerpatrouilles’ naar Scandinavisch voorbeeld. Hoeveel navolging dergelijke initiatieven krijgen, zal nog moeten blijken. Enkele groeperingen bestonden door interne onenigheid maar kort. Hoewel extreemrechts na jarenlange relatieve inactiviteit weer in beweging is, blijven klassieke problemen voor deze ideologische hoek bestaan, zoals gebrek aan samenhang en gebrek aan leiderschap. Dit weerhoudt extreemrechts ervan om gezamenlijk op te trekken bij demonstraties of acties, zoals bij extreemlinks in Nederland wél gebeurt. Het tij blijft echter gunstig voor deze groepen. Daarmee blijft het risico van succesvolle uitbreiding bestaan.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 7

FORGOTTEN WOMEN: The impact of Islamophobia on Muslim women in the Netherlands

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
68
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Forgotten women: the impact of Islamophobia on Muslim women
ENAR’s project “Forgotten Women: the impact of Islamophobia on Muslim women” aims to
document the disproportionate impact of Islamophobia on women and to strengthen alliances
between the anti-racism and feminist movements in order to better address the intersectional
discrimination affecting Muslim women or those perceived as such. It has taken place between 2015
and 2016 in 8 countries, chosen to get a representative picture of the situation of Muslim women in
the European Union: Belgium, Denmark, France, Germany, Italy, Netherlands, Sweden and the
United Kingdom.
The aim of the report on the Netherlands is to gain insight into the unique experiences of Muslim
women with Islamophobia in the Netherlands, particularly in the context of employment and racist
speech and violence. Therefore the main questions that guide this report are:
1) What is the labour market position of Muslim women?
2) How does labour market discrimination affect Muslim women?
3) To what extent are Muslim women protected against labour market discrimination under
(inter)national legal provisions and through existing policies?
4) What are the recent developments in racist speech and violence against Muslims and how do
these affect Muslim women?
5) To what extent are Muslim women protected against racist speech and violence under
(inter)national legal provisions and through existing policies?
An estimated 80% of Muslims in the Netherlands have a Turkish, Moroccan, Afghani, Iraqi, Iranian or
Somali background.

Islamofobie in zicht

Auteur:
Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
60
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Discriminatie ondermijnt de cohesie in de samenleving en belemmert individuen in hun ontwikkeling. De wetgever heeft dan ook duidelijke bepalingen tegen discriminatie in de wet opgenomen. Sterker nog, het eerste artikel van onze Grondwet is het non-discriminatiebeginsel. Ook is discriminatie strafbaar gesteld. Discriminatie tegengaan vergt een brede inzet. Ook SPIOR zet zich in tegen discriminatie, op iedere grond, vanuit haar eigen rol en expertise. Daarbij is er specifieke aandacht voor uitsluiting en discriminatie van moslims, waarvan wij in ons werk steeds meer signalen krijgen. Met name sinds de aanslagen van 9/11 en latere gebeurtenissen, zoals de moord op Theo van Gogh en recent nog de aanslagen op Charlie Hebdo, in Parijs en Brussel, ervaren veel moslims een klimaat van angst, wantrouwen, haat en discriminatie jegens de islam en moslims. Dit wordt vaak aangeduid met de term ‘islamofobie’.

Bijzonderheden: Op blz 33 en 34 over Pegida en PVV vriendenclub.

AIVD jaarverslag 2015

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
44
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Opmerking Kafka bij analyse AIVD over Pegida

De AIVD kan vanuit de mogelijkheden die ze heeft goed onderzoek doen naar rechtsextremisme in Nederland. Toch leidt dit onderzoek soms tot slechte analyses. Het duiden van de anti-islamitische protestbeweging Pegida is een voorbeeld van zo’n slechte (want een-dimensionale) analyse.

Volgens de AIVD wordt Pegida ongevraagd bijgestaan door rechtsextremisten, die uit zijn op confrontaties met antifascistische tegendemonstranten. Deze tegendemonstranten brengen Pegida in een negatief daglicht door foto’s van deze rechtsextremisten te verspreiden. De AIVD wekt op basis van deze analyse de suggestie dat Pegida geen extreemrechtse organisatie is.

De dienst slaat hier mee de plank mis omdat het voorbij gaat aan een aantal feiten die Pegida Nederland wel degelijk in de extreemrechtse hoek plaatsen.

– Pegida Nederland komt onder meer voort uit de Dutch Defense League. Een extreemrechtse organisatie die zich keert tegen ‘de EU, Islamisering en Sharia in Nederland’ en daarbij samenwerkt met verschillende andere extreemrechtse personen en organisaties.

– Vanaf de allereerste demonstratie werkt Pegida Nederland samen met activisten van extreemrechtse organisaties, die onderdeel uitmaken van de Pegida-organisatie. Aanvankelijk was dat Identitair Verzet, later Voorpost. Ook met de organisaties Demonstranten Tegen Gemeenten en het Nederlands Verbond gaat Pegida allianties aan.

– Een van de oprichters van Pegida Nederland betoogt in haar speech op de eerste demonstratie moslims te haten en te verachten. Ze doet vervolgens een ongebruikelijke stap door naar biologische verklaringen te zoeken voor haar ideeën over moslims. Ongebruikelijk, omdat biologische theorieën normaal gesproken het domein zijn van overtuigde neonazi’s. Het verbaast dan ook niet dat het Openbaar Ministerie een dag na het protest aankondigde om te onderzoeken of deze uitingen strafbaar zijn. Deze oprichtster is nog steeds actief bij Pegida.

– Pegida Nederland keert zich tegen de Islam en tegen migratie en plaatst zich door de gehanteerde toon en inhoud in het extreemrechtse spectrum. Dat een groot deel van de extreemrechtse beweging zich positief associeert met Pegida wekt dan ook geen verbazing, ze delen immers een politieke agenda. De aanwezigheid van het Pegida Nederland kader op een Voorpost demonstratie op 21 april 2016 in Middelburg valt buiten het onderzoeksgebied van de AIVD analyse over het jaar 2015. Maar het bevestigt wel het beeld van Pegida als extreemrechtse organisatie.

Bovenstaande feiten geven een completer beeld over Pegida dan de AIVD biedt. Er is geen sprake van een ongevraagde bemoeienis van extreemrechts met Pegida. Pegida is momenteel een belangrijke speler binnen de extreemrechtse beweging in Nederland.

Bijzonderheden: Rechtsextremisme op blz 29 en 30

CIDI Monitor antisemitische incidenten in Nederland 2015

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
44
Soort Uitgave:
Beschrijving:

7 maart
In een ‘Nazikroeg’ in de gemeente Oss (Ravenstijn) wordt geld ingezameld voor de herdenking van dode SS’ers. In een bericht op Facebook schrijft de uitbater dat er een pot voor giften zal staan voor een bloemstuk om “gevallen Duitse kameraden te eren”.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 29 en 30

Incidenten bij moskeeën: risico en bescherming

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
66
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Dit onderzoeksverslag gaat over risico en bescherming in verband met discriminatoire incidenten bij moskeeën. Uit het boek ‘Islamofobie en Discriminatie’1 kwam al naar voren dat het bredere beeld van toenemende islamofobie in Nederland samenging met het vaker voorkomen van geweld en incidenten bij moskeeën. Het aantal geregistreerde gevallen liet een continuïteit zien met periodes waarin het piekte, afhankelijk van de omstandigheden. Dit was bijvoorbeeld het geval na de aanslagen op het WTC in New York op 11 september 2001 en na de moord op van Gogh in november 2004. In 2014 werden voor het eerst moskeeën zelf gevraagd naar hun ervaringen op dit gebied.2 Gecombineerd met de gegevens uit andere bronnen hadden we hiermee weliswaar geen compleet maar wel een aannemelijk beeld over discriminatoire agressie en geweld tegen moskeeën in Nederland. Dit beeld is samengevat als volgt. Van de naar schatting 475  moskeeën in Nederland heeft meer dan een derde (39 %) in de afgelopen tien jaar te maken gehad met één of vaak meerdere voorvallen van discriminatoire agressie en geweld. Vernieling, bekladding met discriminatoire leuzen, (pogingen tot) brandstichting, dreigbrieven en het ophangen van een varkenskop behoren tot de meest voorkomende incidenten. Een deel van deze moskeeën maakte zulke incidenten
minstens jaarlijks of zelfs vaker mee. 30% van de moskeeën heeft geen voorvallen van discriminatoire agressie en geweld meegemaakt. Van 29% van de moskeeën is niet bekend of zij dit soort ervaringen hebben gehad.

Bijzonderheden: Dit onderzoek maakt deel uit van het project Monitor Islamofobie. Extreemrechts op blz 25 - 37

Meld Islamofobie Jaarrapport 2015

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
32
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In diverse onderzoeken 1 en rapporten 2 is geconstateerd dat structurele cijfers over islamofobie ontbreken in Nederland, omdat islamofobie -onder andere- nog niet overal een aparte registratiecategorie is. De vraag of cijfers een toe- of afname laten zien van islamofobie en welke ontwikkelingen zich voordoen op dit vlak laat zich hierdoor niet makkelijk beantwoorden. Meld Islamofobie heeft zich ten tijde van de oprichting ten doel gesteld om deze hiaat op te vullen. Om dit doel te bereiken, streeft Meld Islamofobie ernaar om islamofobe incidenten structureel te verzamelen en te analyseren teneinde het probleem beter in kaart te brengen.

Bijzonderheden: Over extreemrechts onder meer op blz 5 (N.S.B.), 16 (PVV), 21 (Pegida), 25 (Identitair Verzet),

Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 41

Jaar:
2016
Taal:Aantal blz:
8
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Over extreemrechts:
Zorgelijk is de toename van het aantal bedreigingen, intimiderende acties en geweldsincidenten, dat plaatsvindt rond de intense maatschappelijke discussie over asielzoekers, migranten en islam in Nederland. Die incidenten treffen vooral bestuurders, migranten en pleitbezorgers van opvang van asielzoekers, evenals objecten als opvangcentra en moskeeën.
Op 26 februari werd in Enschede brand gesticht bij een moskee waar op dat moment personen aanwezig waren. In dat kader is een persoon gearresteerd op verdenking van het medeplegen van een poging tot brandstichting met terroristisch oogmerk.
Dergelijke geweldsincidenten en bedreigingen vergroten gevoelens van onveiligheid onder verschillende bevolkingsgroepen en kunnen daarnaast het democratisch proces op lokaal niveau ondermijnen. (…) Voor de dreiging vanuit links- en rechts-extremisme blijven, zoals in DTN40 al geconstateerd, de ontwikkelingen rond de vluchtelingencrisis beeldbepalend.

De door PVV-leider Geert Wilders geïntroduceerde hashtag #kominverzet (of een afgeleide daarvan) wordt vaak gebruikt in de online mobilisatie van alle groepen tegenstanders. De naam en beeltenis van Wilders, die stelt alleen geweldloos verzet voor te staan, worden misbruikt door extremisten die verder gaan dan vreedzaam verzet. Zo werd in december het huis van een Somalisch gezin in Pannerden bekogeld met vuurwerk en werd er een pamflet opgehangen met racistische teksten met daarbij een foto van Wilders.

Om hun zorgen kracht bij te zetten worden extreemlinkse en –rechtse personen en groepen steeds actiever rond het thema asiel/islam. Daarmee is het reëel dat hernieuwde gewelddadige confrontaties tussen beide kampen plaatsvinden. Ook kunnen deze groepen of personen verder radicaliseren en kiezen voor meer buitenwettelijke modus operandi.

Binnen extreemrechtse groeperingen en individuen zet de verschuiving van ‘klassiek’ (neonazistisch) extreemrechts naar anti-islam(isme), die sinds anderhalf jaar waarneembaar is, door. De jihadistische dreiging gecombineerd met de grote asielstroom naar Europa biedt georganiseerde extreemrechtse groepen in Nederland de kans om die anti-islamsentimenten, naast kritiek op de Europese samenwerking, onder de aandacht te brengen van een breder publiek dan hun klassieke achterban.
Vooralsnog slaagt georganiseerd extreemrechts er echter niet in om landelijk grote groepen te mobiliseren. De rechts-extremistische partij Nederlandse Volks Unie (NVU) verspreidt voornamelijk propaganda. Ook andere rechts-extreme groepen proberen hun aanhang te vergroten. De intensivering van aantal en aard van incidenten rond moskeeën, AZC’s, inspraakavonden en dergelijke is zorgelijk, ook omdat het lokale democratisch proces onder druk wordt gezet door intimidatie en bedreigingen. Daarnaast kunnen deze gebeurtenissen voor anderen de drempel om ook geweld te gaan gebruiken verlagen. Op 26 februari werd in Enschede brand gesticht bij een moskee waar op dat moment personen aanwezig waren. In dat kader is een persoon gearresteerd op verdenking van het medeplegen van een poging tot brandstichting met terroristisch oogmerk. Onderzoek zal moeten uitwijzen wat de achtergrond en motieven van de man zijn. Indien inderdaad sprake is van een terroristisch oogmerk dan is het de eerste keer dat in Nederland een (mislukte) terroristische aanslag plaats vond gericht op migranten of moslims. Meer van dergelijke incidenten kunnen niet worden uitgesloten.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 7 en 8

Meld Islamofobie

RAPPORT PERIODE JANUARI – JUNI 2015
Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
18
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In dit rapport presenteert Meld Islamofobie!1 de eerste bevindingen die betrekking hebben op de periode januari tot en met juni 2015. Om patronen of trends te kunnen beschrijven, heeft het meldpunt de meldingen niet alleen op systematische wijze verzameld, maar ook geanalyseerd. Door deze werkwijze is het mogelijk om voorlopige antwoorden te geven op vragen zoals: wie zijn de slachtoffers en wie zijn de daders van islamofobie? Waar komen de meeste meldingen vandaan? Om wat voor soort incidenten gaat het en onder welke omstandigheden vinden deze plaats? Hoe vaak doen mensen aangifte en hoe reageert de politie op deze meldingen? Voordat deze vragen beantwoord worden, wordt in het kort het ontstaan van dit meldpunt beschreven, de werkwijze en de gehanteerde definitie van islamofobie.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 11 en 14
VJI 4e rapport Racisme, antisemitisme, extreemrechts geweld en discriminatie

Vierde rapportage racisme, antisemitisme, en extreemrechts geweld in Nederland

Incidenten, aangiftes, verdachten en afhandeling in 2014
Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
96
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Deze rapportage laat zien dat het aantal racistische en antisemitische incidenten in 2014 is toegenomen ten opzichte van 2013. De verklaring voor de sterke toename van het aantal racistische incidenten is onduidelijk. Een mogelijke verklaring zou een verharding in het politieke en maatschappelijke klimaat kunnen zijn na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2014. Het grote aantal aangiftes tegen Geert Wilders is echter niet meegenomen in deze rapportage. De toename van het aantal antisemitische incidenten is mogelijk te verklaren door de intensivering van het Israëlisch-Palestijns conflict in de zomermaanden van 2014. In die maanden vonden in Nederland meer antisemitische incidenten plaats. Door het kleine aantal incidenten kunnen we hier echter geen conclusies aan verbinden. Tegenover bovengenoemde toename staat een moeilijk te verklaren afname van het aantal racistische en antisemitische scheldincidenten. Een mogelijke verklaring zou kunnen zijn dat het type scheldwoorden dat wordt gebruikt modegevoelig is, waardoor bepaalde scheldwoorden met antisemitische of racistische connotatie in 2014 minder werden gebruikt.

Drie andere punten vallen op in dit rapport. Het eerste is dat antisemitisch geweld en racistisch geweld plaatsvinden binnen een verschillende dynamiek. Het belangrijkste verschil is de aanleiding: bij antisemitisch geweld waren dit veel vaker antisemitische intenties dan dat bij racistisch geweld racistische intenties de aanleiding waren. Het tweede punt is dat, ondanks de stabiel kleine omvang van extreemrechtse formaties, we met enige terughoudendheid constateren dat het extreemrechts geweld licht lijkt toe te nemen. Het derde punt is dat het Openbaar Ministerie heeft aangegeven vanaf 2015 commune-delicten met discriminatoir aspect in haar registratie mee te nemen. Hierdoor verwachten we in 2016 een sterke verbetering van het inzicht in de afdoening van discriminatie-incidenten.

Bijzonderheden: Extreemrechtse formaties en extreemrechts geweld op blz 39 t/m 50

Formers & families

Transitional journeys in and out of extremisms in the United Kingdom, Denmark and The Netherlands
Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
104
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Dit rapport bevat een drietal studies naar de hiervoor genoemde vraagstelling, uitgevoerd door Nederlandse, Deense en Britse onderzoekers. De drie onderzoeksgroepen kozen elk een eigen accent. Het Nederlandse rapport focust vooral op de interacties tussen ouders en kinderen, het Deense rapport zoomt in op de ontwikkeling van jongeren en de manier waarop die wordt beïnvloed door personen en organisaties die de jongeren voor hun ideologie proberen te winnen, terwijl het Britse rapport het radicaliseringsproces situeert tegen de achtergrond van de sociale en politieke context. De interviews maken duidelijk dat er geen lineair pad loopt van bepaalde gezinstypen of opvoedingspraktijken naar radicalisering. In een enkel geval slechts wijzen de geïnterviewden het gezin aan als de belangrijkste bron van radicalisering en deradicalisering. Wat dat laatste betreft: eigen keuze (‘agency’), gevangenisstraf en studie werden daartoe als belangrijkste aanleiding gezien. Het feit dat het gezin door vrijwel niemand als directe oorzaak van radicalisering werd genoemd neemt niet weg dat in veel gesprekken melding werd gemaakt van allerlei problemen die zich in de gezinssfeer afspeelden. In ongeveer twee derde van de gezinnen was sprake van scheiding, een afwezige vader, gebrek aan emotionele steun, psychiatrische problematiek, ziekte of dood; in een aantal gezinnen was sprake van geweld en mishandeling. We concluderen dat dergelijke omstandigheden het radicaliseringsproces op zichzelf niet verklaren, maar daar wel een vruchtbare grond voor kunnen vormen. De woede die jongeren bijvoorbeeld kunnen voelen over de rol die hun (afwezige) vader in de opvoeding speelde –of juist niet speelde- kan hen extra gevoelig maken voor recrutering door extremistische organisaties. Maar het lijkt erop dat er ook altijd andere factoren in het spel moeten zijn, zoals het gevoel van vernedering of teleurstelling in de instituties van de samenleving. Ofschoon elk van de verhalen die in dit project zijn opgetekend uniek is, juist in het complexe samenspel van factoren en omstandigheden, tekenen zich toch een paar routes náár en ván radicalisering af die gemeenschappelijke elementen bevatten. In dit rapport worden deze routes ideaaltypische ‘journey’s’ genoemd, een serie transities die jongeren doorlopen in hun ontwikkeling van kind naar volwassenheid waarbij doorgaans heel wat navigatie-hulp vereist is. Deze journey’s moeten niet gezien worden als vaste patronen waar elke radicale jongere per definitie in past, maar als een poging tot ordening van de complexe werkelijkheid die voor elke jongere weer anders in elkaar zit.

Bijzonderheden: Blz 24 tot 40 is het deel van het rapport dat op Nederland is gericht. Het Nederlandse rapport focust vooral op de interacties tussen ouders en kinderen.

Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 40

Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
5
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Radicalisering en extremisme
Voor de dreiging vanuit links- en rechts-extremisme zijn de nieuwe omstandigheden met
betrekking tot de vluchtelingencrisis relevant. Al enige tijd trachten extreemrechtse groeperingen
zoals de NVU en Identitair Verzet in te spelen op levende sentimenten tegen moslims en
asielzoekers. De voedingsbodem voor extremisme neemt toe gelet op de onvrede die bij veel
mensen bestaat over de grote instroom van vluchtelingen in Nederland. Ook nemen de uitingen
ervan toe. Er zijn in Nederland diverse bekladdingen geweest bij opvanglocaties voor vluchtelingen,
waarbij in sommige gevallen extreemrechtse symboliek werd gebruikt. Verschillende
burgemeesters, wethouders en raadsleden werden bedreigd om zo de komst van een azc tegen te
gaan. Dit kan de lokale democratische besluitvorming ondermijnen. In Woerden is in oktober een
sporthal die dienst deed als gemeentelijke noodopvang door twintig mensen aangevallen. Daarbij is
met vuurwerk gegooid. Een dergelijk zwaar incident bij een opvanglocatie is in Nederland de
laatste jaren niet voorgekomen. Ondanks dat er in de casus Woerden geen aanwijzingen zijn dat er
betrokkenheid is geweest vanuit extremistische organisaties, kan de actie als extremistisch worden
gekwalificeerd, gelet op het politieke motief en de impliciete geweldsdreiging die ervan uitging.
Dergelijk anti-asielzoekersextremisme vanuit kleine groepen is moeilijk te voorzien omdat het niet
gaat om personen of groepen die al bij veiligheidsorganisaties in beeld zijn. Van structurele
gewelddadigheden tegen asielzoekerscentra is in Nederland vooralsnog echter geen sprake, in
tegenstelling tot Duitsland waar het aantal geweldsincidenten bij azc’s ten opzichte van dezelfde
periode vorig jaar verdubbelde tot 340 in de maanden januari-augustus 2015. Voor terroristisch
geweld uit extreemrechtse hoek zoals de aanslag op de Keulse burgemeesterskandidaat Henriette
Reker, zijn in Nederland geen aanwijzingen. Gezien de emoties die de komst van asielzoekers bij
delen van de bevolking oproept, kan een gewelddadige actie door een eenling ook in Nederland
niet worden uitgesloten. Het is daarom van belang ontwikkelingen in deze hoek scherp in de gaten
te houden, gelet op meer onbestemde sympathieën bij enkelen op het internet voor het steunen en
het plegen van geweld tegen asielzoekers, moslims of minderheden.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 4

Actualisatie Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 39

Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
3
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Ook de dreiging vanuit links- en rechts-extremisme is op hoofdlijnen gelijk aan het geschetste beeld in het DTN39. Hoewel op sociale media veel xenofobe uitingen te lezen zijn die zich met name richten tegen moslims en asielzoekers, vertaalt zich dit vooralsnog niet in fysiek geweld tegen deze groepen. Dit in tegenstelling tot Duitsland waar nog steeds veel brandstichtingen plaatsvinden bij gebouwen waar asielzoekers worden gehuisvest. Wel vond er op 4 juli in Gouda een bezetting van de locatie van een geplande moskee plaats door de extreemrechtse groep Identitair Verzet. Enkele raadsleden in die plaats voelden zich door deze actiegroep geïntimideerd in aanloop naar een stemming over de bouw van de moskee.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 3

Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 39

Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
5
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Diverse extreemrechtse en anti-islamitische groeperingen trachten in Nederland demonstraties te organiseren en daarbij veel deelnemers te trekken. Dit verloopt tot op heden zonder veel succes. Groeperingen als Pro Patria en Pegida Nederland kondigden demonstraties aan tegen respectievelijk de komst van de ‘megamoskee’ in Gouda en ‘de islamisering van Nederland’, maar annuleerden deze later. De rechts-extremistische partij de Nederlandse Volks-Unie (NVU) was wel in staat om een demonstratie in Nederland te organiseren en mensen te trekken. Ondanks dat het aantal extreemrechtse incidenten in Nederland beperkt is, zijn er online wel veel extreme antimoslimsentimenten te vinden naast antisemitische teksten. Deze sentimenten lijken de laatste maanden in hardvochtigheid en aantal toe te nemen. Dit heeft tevens geleid tot vijandige tegenreacties op het internet uit vooral extreemlinkse hoek. Ook jegens vluchtelingen en vreemdelingen zijn er veel xenofobe teksten te lezen op internet wat vervolgens leidt tot verhit debat over de toelaatbaarheid van zulke uitingen. Hoewel deze uitingen soms (verkapte) dreigementen bevatten, leiden ze tot op heden niet tot daadwerkelijke actie in de fysieke wereld.
Waar buurland Duitsland kampt met een sterke toename van geweld door rechts-extremisten tegen asielzoekers en zelfs een mogelijke dreiging van rechts-terrorisme, zijn er in Nederland nauwelijks geweldsincidenten.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 5

Monitor Moslimdiscriminatie

Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
131
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In het rapport ‘Monitor Moslim Discriminatie’ brengt Dr. Ineke van der Valk gegevens bijeen over de stand van zaken rond islamofobie en de discriminatie van moslims. Het aantal meldingen bij antidiscriminatie voorzieningen en de politie is laag, er verschijnen weinig berichten over in de media maar onderzoek naar discriminatie van moslims toont hoge waarden van zowel ervaren discriminatie als objectief gemeten discriminatie door de jaren heen.

Ineke van der Valk maakte voor het onderzoek gebruik van nationaal en internationaal onderzoek, data van antidiscriminatie-organisaties en uitkomsten van eigen empirisch onderzoek. Met name discriminatoire incidenten bij moskeeën en de situatie in het middelbaar onderwijs stonden in het onderzoek centraal.

Bijzonderheden: In hoofdstuk 4 staat de PVV centraal. Daarnaast wordt hier ingegaan op de groeiende rol van extreemrechtse groepen.

AIVD jaarverslag 2014

Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
44
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In 2014 was Identitair Verzet de drijvende kracht achter de nieuwe gelegenheidsorganisatie Pro Patria, die in augustus in de Haagse Schilderswijk in aanraking kwam met sympathisanten van ISIS, maar ook met antifascisten en handhavers van de openbare orde. Een deel van deze rechts-extremisten stelt zich op als anti-islamisten en heeft ook deelgenomen aan soortgelijke betogingen in Duitsland. De AIVD voorziet een verschuiving van ‘klassiek’ rechtsextremisme naar anti-islami(s)tisch verzet, gepaard met groeiende actiebereidheid in kringen van Identitair Verzet en Pro Patria. Eind december 2014 is Pegida-Nederland opgericht, maar slechts (nog) als Facebook- en Twitterinitiatief.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 33

MIVD jaarverslag 2014

Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
73
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Rechts-extremisme binnen de Defensieorganisatie kan de interne veiligheid van de krijgsmacht in gevaar brengen. Ondanks dat de dreiging in Nederland vanuit rechts-extremisme net als voorgaande jaren gering is, blijft het voor de MIVD van belang personen of groepen binnen de Defensieorganisatie die het rechts-extremistische gedachtegoed aanhangen, dan wel (actief ) steun verlenen aan rechts-extremistische partijen en organisaties, tijdig te onderkennen. Om deze reden onderzoekt de MIVD alle ontvangen meldingen die te relateren zijn aan (mogelijk) rechts- extremisme nader en neemt indien nodig actie.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 44

Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 38

Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
4
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Zichtbaar is dat diverse extreemrechtse groeperingen die al langer actie voeren tegen de ‘islamisering van Nederland’, de terroristische aanslagen in Parijs en Kopenhagen aangrijpen voor een verdere aanwakkering van de sentimenten en intensivering van acties. De extreemrechtse actiegroep Identitair (ID-)Verzet bezette op zaterdag 7 februari in Leiden korte tijd een moskee in aanbouw. De groep liet via de eigen Facebookpagina weten dat de actie het begin is van ‘een serie verzetsdaden tegen de islamisering van Nederland’. Ook het collectief Pro Patria, dat wil opkomen voor de ‘vrijheden van Nederlanders’ en pleit voor een hardere aanpak van jihadgangers en hun sympathisanten, blijft actief. Ook dit kan tegenreacties van diverse aard en omvang uitlokken. Hoewel noch van ID-verzet, noch van Pro Patria geweldsdreiging uitgaat, zorgen hun acties voor onrust en angst onder Nederlandse moslims.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 3 en 4

MDI Jaarverslag 2014

Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
20
Soort Uitgave:
Beschrijving:

2014 werd gekenmerkt door drie kwesties: Zwarte Piet, de Israël-Gaza oorlog en Jihad/IS.
Elk van deze issues was goed voor reacties op het Nederlandse gedeelte van internet, reacties die helaas nogal eens van discriminerende aard waren. Vooral in de kwestie ‘Zwarte Piet’ lieten velen (vooral ‘witte Nederlanders’) zich behoorlijk gaan maar ook bij commentaar op de oorlog tussen Israël en Gaza spatte de agressie en haat regelmatig van het beeldscherm. Het aparte onderzoek dat het MDI hiernaar deed is te vinden op onze website.

CIDI Monitor antisemitische incidenten in Nederland 2014

Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
57
Soort Uitgave:
Beschrijving:

CIDI publiceert sinds 1983 jaarlijks een overzicht van antisemitische incidenten in Nederland. In dit rapport wordt antisemitisme gedefinieerd als: Joden anders behandelen dan andere mensen, en vooral je vijandig opstellen jegens Joden op grond van vooroordelen. Antisemitische incidenten betreffen gebeurtenissen ingegeven door een vooroordeel of haat ten opzichte van de Joodse of vermeende Joodse identiteit van het slachtoffer. In het geval van ‘hatespeech’, dus mondelinge of schriftelijke uitingen tegen Joden, is de vraag of er daadwerkelijk iets beledigends wordt gezegd over Joden het voornaamste criterium om te onderscheiden of iets antisemitisch is. ‘Pure’ Israelkritiek, hoe rabiaat ook, valt daar niet onder, tenzij er óók iets beledigends wordt gezegd over Joden of Israeli’s als bevolkingsgroep.

Lees verder in de monitor

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 40

MiND jaarverslag 2014

Jaar:
2015
Taal:Aantal blz:
9
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Het meldpunt voor internet discriminatie MiND ontving in 2014 ruim 22% meer meldingen dan het jaar daarvoor. De medewerkers van MiND verwerkten 305 meldingen over discriminatie op internet. Deze stijging is onder andere te verklaren door de verontwaardiging in de samenleving rondom het thema discriminatie in het afgelopen jaar.

MiND jaarverslag 2013

Jaar:
2014
Taal:Aantal blz:
10
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Sinds 1 januari 2013 is MiNDNederland (kortweg MiND) actief. Het meldpunt voor strafbare discriminatie op internet is opgezet op initiatief van de ministeries van Veiligheid enJustitie en Sociale Zaken en Werkgelegenheid. MiND biedt een voorziening voor de Nederlandse bevolking waar discriminerende uitingen op het internet gemeld kunnen worden.

VJI 3e rapport Racisme, antisemitisme, extreemrechts geweld en discriminatie

Incidenten, aangiftes, verdachten en afhandeling in 2013
ISBN:
978-90-5830-662-3
Jaar:
2014
Taal:Aantal blz:
126
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In het navolgende komen alle klassiek extreemrechtse organisaties die in 2013 actief waren in Nederland kort aan de orde. Nederland kent verschillende extreemrechtse groepen. Die onderscheiden zich lang niet allemaal langs ideologische lijnen. Vaker gaat het om groepen die zich van andere groepen onderscheiden door onderlinge ruzies, incompatibilité d’humeur en persoonlijke conflicten. Maar deze verschillende groepen zijn wel in twee ideologische categorieën in te delen. We maken een onderscheid tussen identitaire formaties, die zich vooral beroepen op een Nederlandse identiteit, en neonazi’s, die zich meer richten op de oude nationaalsocialistische idealen van het Derde Rijk. Na de bespreking van de ontwikkelingen rond deze groepen in 2013 geven wij een beredeneerde schatting van het aantal leden van genoemde formaties. Tot slot kijken we kort naar de veranderende interactie in 2013 tussen klassiek extreemrechtse formaties en de Partij voor de Vrijheid (PVV).

Bijzonderheden: Extreemrechtse formaties en extreemrechts geweld blz 51 t/m 68

Moskeebestuurders aan het woord

Voorlopig verslag van een onderzoek naar agressie tegen moskeeën
Jaar:
2014
Taal:Aantal blz:
18
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Er zijn in Nederland naar schatting ongeveer 450 – 475 moskeeën voor de rond 850.000 burgers van islamitische afkomst, waaronder 38% Turken en 31% Marokkanen.1 Rond de 40% van deze burgers bezoekt naar schatting daadwerkelijk de moskee.2 De moskee wordt relatief minder bezocht door vrouwen en door hoger opgeleide moslims. De helft van de moskeeën wordt beheerd door Turkse organisaties: ISN (Diyanet): 143, Süleymanli’s: 48, Milli Görüs: 25. Een derde van de moskeeën in Nederland wordt beheerd door Marokkaanse besturen en 10% door Surinaamse: 41 Soenni en 11 Ahmadijjia. Het Contactorgaan Moslims en Overheid (CMO) is de landelijke koepel van moskee organisaties die namens hen de officiële gesprekspartner is van de Nederlandse overheid. Bijna de helft van alle moskeeën is te vinden in de Randstad waar relatief veel moslims wonen. Veel moskeeën zijn van oudsher gevestigd in gebouwen die voorheen een andere functie hadden zoals een bedrijfsruimte, schoolgebouw of kerk. De kerken willen echter niet langer dat hun gebouw een moskee wordt.3 De Nederlandse moskeeën vervullen verschillende functies. Er wordt gebeden en ze dienen als ontmoetingsplek waar bovendien allerlei sociale activiteiten plaats vinden, van taallessen tot huiswerkbegeleiding en educatieve activiteiten voor vrouwen. De moskeeën nemen steeds vaker deel aan het publieke debat en ze organiseren steeds vaker sociale activiteiten. Dat gebeurt door ongeveer twee derde van de moskeeën, die meestal een jong bestuur hebben en veel jonge bezoekers.4 Vooral deze moskeeën dragen belangrijk bij aan integratieprocessen van moslims in de samenleving. In geld uitgedrukt vertegenwoordigt de sociale bijdrage van de moskeeën in de vorm van vrijwilligerswerk naar schatting 150 miljoen euro per jaar.5

Populist parties in Europe

Jaar:
2014
Taal:Aantal blz:
43
Soort Uitgave:
Beschrijving:

It is hard to open a newspaper nowadays without being confronted by populism. In relation to the European Parliament elections in May 2014, it is reasonable to write a few words about populist parties in Europe and take a deeper look at their historical backgrounds. The influence of populist parties is growing. They are mobilising the masses who are concerned about the European financial and fiscal crisis, which has created insecurity and doubt about the existing political systems and social organizations. These are usually presented as corrupted and elitist without any sense to listen to the wishes of the common people. The EU is seen as an open window for immigrants who are threatening national cultures and safety. The most important point was balancing the literature; some authors see populists as a threat to democratic states and others describe them as a challenge to the existing political structures and systems. Here, the focus is on relevant, actively participating, populist political parties that are involved in political developments and events in selected countries: France-National Front, Netherlands-Party for Freedom and Socialist Party, United Kingdom-UK Independence Party, Sweden-Sweden Democrats, Finland-The Finns, Denmark-Danish People’s Party and Norway-Progress Party.

Bijzonderheden: About the Netherlands: page 12-15

European Union Terrorism Situation and Trend Report

Auteur:
ISBN:
978-92-95078-87-1
Jaar:
2014
Taal:Aantal blz:
60
Soort Uitgave:
Beschrijving:

For the period of 2013 no attacks classified as right-wing terrorism were reported by European Union (EU) Member States. However, a series of terrorist attacks in the UK were motivated by right-wing extremist ideology. Between April and July 2013, a Ukrainian national carried out four terrorist attacks. The offender stabbed to death an elderly Muslim male and detonated three improvised explosive devices (IEDs) at mosques in the West Midlands area. The campaign started within a few days of the individual’s arrival in the UK in April 2013. Subsequent enquiries uncovered no links to other right-wing extremist groups or individuals based in the UK; he arrived in the UK already radicalised.

The Netherlands reported that more and more issues that were traditionally left-wing activist activities have been adopted by right-wing activists. As well as anti-capitalism, anti-globalism and animal rights, right-wing extremists have now also engaged in campaigning against genetically modified food.

Bijzonderheden: Right-wing terrorism: See page 39-41

Countering Far Right Extremism

Jaar:
2014
Taal:Aantal blz:
20
Soort Uitgave:
Beschrijving:

This paper has been prepared by the Institute for Strategic Dialogue as a background briefing for the European Policy Planners’ Network on Countering Polarisation and Radicalisation (PPN). It aims to provide an overview of recent developments in far-right extremism across Europe, highlight case studies of projects seeking to combat this threat, and offer practical lessons learned for policy makers and frontline workers.

Available On Demand

Demand for Right-Wing Extremism is on the rise in Europe
Uitgever:Jaar:
2014
Taal:Aantal blz:
10
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In the Netherlands, between 2009 and 2013 prejudice, anti-establishment attitudes and rightwing
value orientation, all increased, but only marginally. We don’t know yet how much PVV can
capitalize on this, as the exit polls suggests worse performance than previously expected.

Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 36

Jaar:
2014
Taal:Aantal blz:
7
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Dreigingsniveau

Minder zichtbaar in de media, maar relevant voor de terroristische dreiging is het besef dat terroristische aanslagen niet alleen uit jihadistische hoek komen. Zo waren er in de Verenigde Staten (VS) en het Verenigd Koninkrijk (VK) nieuwe voorbeelden van gewelddadige eenlingen uit extreemrechtse hoek. Voor een
dergelijke aanslag zijn in Nederland op dit moment geen aanwijzingen.

Gewelddadige radicalisering en polarisatie

Al een decennium zijn extreemrechtse en rechts-extremistische actievoerders niet in staat grote groepen te mobiliseren voor hun activiteiten. Diverse extreemrechtse groepen probeerden niettemin actuele zaken voor eigen gewin te kapitaliseren. Extreemrechts speelde met het aankondigen van demonstraties in op maatschappelijke polarisatie (zie hieronder), gebeurtenissen in Deurne en de voorwaardelijke invrijheidstelling van Volkert van der G.

Lees verder in de Samenvatting Dreigingsbeeld

Bijzonderheden: Extreem-rechts blz 2 en 6

MDI Jaarverslag 2013

Jaar:
2014
Taal:Aantal blz:
23
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Voor u ligt het MDI jaarverslag 2013. Wij zijn verheugd dat het ons gelukt is om ook 2013 ons werk te blijven doen. 15 jaar subsidierelatie met de overheid kwam helaas dit jaar vanwege bezuinigingen bij de ministeries ten einde. Hoewel het tegengaan van alle vormen van discriminatie op Internet (en daarbuiten) belangrijker is dan ooit, is het anti-discriminatie beleid in Nederland de afgelopen jaren aan erosie onderhevig, wat zich uit in het sluiten van instellingen op ons terrein en desinteresse bij bestuur, politici en beleidsmakers. Dit brengt niet alleen schade toe aan discriminatie-bestrijding maar zet ook een verkeerde toon richting de samenleving. Voorbeelden daarvan zijn de inertie die aan de dag werd gelegd bij de kwestie van antisemitische uitingen gedaan door Turkse jongeren in Arnhem, de vreemde reacties op het (terecht) kritische rapport van de Europese Commissie tegen Racisme en Intolerantie (ECRI) over Nederland (PvdA fractievoorzitter Samson vroeg zich af waar Europa zich mee bemoeit en noemde het rapport ‘zwak’, D66 fractieleider Pechtold distantieerde zich in grote mate van het rapport) en last but not least de lethargie over de discriminerende ‘grappen’ van Gordon, Daphne Bunskoek en Jack Spijkerman in de media. Een lethargie die vreemd genoeg geheel verdween bij de kritiek op het Sinterklaasfeest vanwege de Zwarte Piet; een hausse van onverbloemd anti-zwart racisme was het resultaat. Men is gewoon niet in staat om voortvarend om te gaan met discriminatie en hate-crimes. De ‘verassende’ conclusie dat antisemitisme en homohaat ook uit minderheidsgroeperingen komt
geeft eerder aanleiding tot opluchting (‘zie je wel, zij doen het ook’) dan tot zorg. De afdeling MDI van Stichting Magenta is een van de slachtoffers van het ‘nieuwe denken’ dat is neergedaald over Nederland. Bovendien heeft foutieve publiciteit over sluiting van het MDI ervoor gezorgd dat het aantal meldingen in 2013 daalde.

Lees verder in het jaarverslag

MIVD jaarverslag 2013

Jaar:
2014
Taal:Aantal blz:
54
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Rechts-extremisme binnen de defensieorganisatie kan de interne veiligheid van de krijgsmacht in gevaar brengen. Voor de MIVD is het daarom van belang personen of groepen binnen de defensieorganisatie die het rechts-extremistische gedachtegoed aanhangen, dan wel (actief ) steun verlenen aan rechts-extremistische partijen en organisaties, tijdig te onderkennen. De MIVD heeft op alle ontvangen meldingen die te relateren waren aan (mogelijk) rechts-extremisme nader onderzoek verricht en indien nodig actie ondernomen.

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 27

CIDI Monitor Antisemitische incidenten in Nederland 2013

Jaar:
2014
Taal:Aantal blz:
45
Soort Uitgave:
Beschrijving:

– CIDI registreerde 147 antisemitische incidenten in 2013 tegen 114 in 2012
– Het totale aantal gemelde incidenten is gestegen met 33 incidenten
– Fysiek geweld en bedreiging daalden samen van 6 naar 4 incidenten
– Scheldpartijen en lastigvallen op straat zijn ten opzichte van 2012 met 50%
gestegen, dit aantal incidenten steeg van 14 in 2012, naar 21 incidenten in 2013.
– Incidenten met bekenden (buren, collega’s, medeleerlingen) stegen van 16
incidenten in 2012 naar 27 in 2013. De stijging in de categorieën werk (+5) en school
(+6) verklaart de toename.
– Alle soorten ‘Real Life’-incidenten samen stegen van 35 in 2012 naar 42 in 2013.
– Schriftelijke uitingen zijn ten opzichte van 2012 met ruim 30% gestegen van 44
uitlatingen in 2012 naar 60 uitlatingen in 2013. Deze stijging is deels veroorzaakt
door de stijging in gemelde uitingen op Twitter.
– Het aantal vernielingen en bekladdingen van zowel Joodse als overige doelen is
afgenomen van 14 incidenten in 2012 naar 10 in 2013.
– Het aantal incidenten in de categorie sport nam dit jaar af van 13 in 2012 naar 6
incidenten in 2013.

Lees verder in de monitor

AIVD jaarverslag 2013

Jaar:
2014
Taal:Aantal blz:
44
Soort Uitgave:
Beschrijving:

3.4.4 Rechts-extremisme

Er zijn in 2013 geen grootschalige rechts-extremistische evenementen geweest. Enkele bekende rechts-extremisten gebruikten de demonstratie van de PVV tegen het kabinet in september 2013 om aandacht te trekken voor hun eigen groepering. De nieuwe actiegroep Identitair Verzet, die voornamelijk bestaat uit oude bekenden uit extreemrechtse hoek, is met enkele acties in de publiciteit gekomen. Het rechts-extremisme in Nederland blijft een verschijnsel in de marge.

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 27 en 28

ECRI-rapport over Nederland

vierde monitoringcyclus
Jaar:
2013
Taal:Aantal blz:
78
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Het Openbaar Ministerie heeft nieuwe, gedetailleerde richtlijnen opgesteld voor onder andere de benoeming van regionale officieren van justitie en politiefunctionarissen die zijn gespecialiseerd in de behandeling van misdrijven op het gebied van discriminatie en racisme, en voor de verplichte registratie door de politie van zowel specifieke als algemene racistisch gemotiveerde misdrijven. De politie is gestart met een digitaal regionaal formulier dat slachtoffers (eventueel anoniem) online kunnen invullen om aangifte te doen van zogeheten hate crime. De autoriteiten hebben ook voorlichtingscampagnes gevoerd om slachtoffers aan te sporen melding te doen van incidenten waarbij sprake is van discriminatie en schending van gelijke rechten.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 45 t/m 46

Exposing the Demagogues

Right-wing and National Populist Parties in Europe
ISBN:
978-930632-26-1
Jaar:
2013
Taal:Aantal blz:
422
Soort Uitgave:
Beschrijving:

The European financial and—partly stemming from this—fiscal crisis is the most severe economic crisis to have occurred since the 1920s. As with every crisis of such dimensions, it has created insecurity and doubt about the existing political systems and institutional arrangements. These concerns are being exploited by nationalistic parties and the virulent media, and are solely focused on the national political arena. National selfinterest and prejudices against European neighbours and fellow European citizens are increasing: southern Europeans are portrayed as averse to work and unwilling to reform, northern Europeans as lacking solidarity. Abusive comparisons with Fascism have even been made.

The boost to populist parties and the receptivity of the public to their messages have been facilitated by the current crisis. The magnitude of the electoral gains that populist parties have been able to acquire due to their anti-European slogans and programmes is surprising and worrying. They succeed by delivering apparently straightforward solutions, which are often derived from national interest, to what are actually complex political problems—solutions that have persuasive power amongst a broad audience. This kind of nationalist and anti-European rhetoric endangers not only economic prosperity, but also democracy.

Bijzonderheden: Geert Wilders and the Party for Freedom in the Netherlands: A Political Entrepreneur in the Polder: page 187-203

CIDI Monitor antisemitische incidenten in Nederland 2012

Jaar:
2013
Taal:Aantal blz:
39
Soort Uitgave:
Beschrijving:

CIDI publiceert sinds 1983 jaarlijks een overzicht van antisemitische incidenten in Nederland. In dit rapport wordt antisemitisme gedefinieerd als: Joden anders behandelen dan andere mensen, en met name je vijandig opstellen jegens Joden op grond van vooroordelen. Antisemitische incidenten betreffen gebeurtenissen ingegeven door een vooroordeel of haat ten opzichte van de Joodse identiteit van het slachtoffer. Deze monitor hanteert een doorzichtig en consistent registratiesysteem en geeft daardoor een overzicht van de ontwikkelingen van het antisemitisme in Nederland door de jaren heen. De rapportage is niet alleen belangrijk om aan te geven in hoeverre het aantal incidenten is toe- dan wel afgenomen, maar laat ook zien op welke punten er beleid ontwikkeld dient te worden.
De gerapporteerde incidenten zijn gemeld bij CIDI of een van de twee grote antidiscriminatiebureaus, dat in Amsterdam of Radar in de omgeving Rotterdam. Bij meldingen bij die laatste twee bureaus worden doublures zorgvuldig voorkomen. Ook hierbij telt CIDI elk incident slechts eenmaal, ongeacht het aantal meldingen hierover.

Lees verder in monitor

VJI 2e rapportage Racisme, antisemitisme, extreemrechts geweld en discriminatie in Nederland

Incidenten, aangiftes, verdachten en afhandeling in 2012
ISBN:
ISBN 978-90-5830-613-5
Jaar:
2013
Taal:Aantal blz:
84
Soort Uitgave:
Beschrijving:

De Anne Frank Stichting beheert het Anne Frank Huis en brengt haar levensverhaal wereldwijd onder de aandacht ter bezinning op de gevaren van antisemitisme, racisme en discriminatie en het belang van vrijheid, gelijke rechten en democratie. De Stichting stelt zich onder meer ten doel voorlichting te geven en educatieve activiteiten te verzorgen over discriminatie en mensenrechten, ter bevordering van het goed functioneren van een open, pluriforme, democratische samenleving.

Deze rapportage geeft een cijfermatig beeld van de mate waarin antisemitisme, racisme en extreemrechts geweld in het jaar 2012 voorkwamen in Nederland. Daarnaast worden de trends op deze thema’s tussen 2010 en 2012 weergegeven. Het rapport is onder meer bedoeld als basis voor de educatieve activiteiten van de Anne Frank Stichting. Verder dient het mede als periodieke rapportage aan de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) en de Europese Unie (EU).
In de periode 2004 – 2010 gaf de Anne Frank Stichting in samenwerking met de Universiteit Leiden de jaarlijkse Monitor Racisme & Extremisme uit. Over 2010 en 2011 is door het Verwey-Jonker Instituut, in opdracht van de Anne Frank Stichting, een andere wijze van dataverzameling en rapportage van antisemitische en racistische incidenten en extreemrechts geweld gehanteerd. Deze werkwijze houdt in dat het cijfermatig beeld in deze rapportage is gebaseerd op gegevens van de Nederlandse politiekorpsen (verzameld in de BVH, de Basis Voorziening Handhaving) en het Openbaar Ministerie (verzameld door het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) in OMDATA). Deze werkwijze is grotendeels een continuering van de werkwijze voor de rapportage in 2010 en 2011. Om inhoudelijke redenen zijn echter enkele wijzigingen toegepast. Deze lichten wij toe in paragraaf 1.1 en 2.1.

Lees verder in de rapportage

MDI Jaarverslag 2012

Jaar:
2013
Taal:Aantal blz:
24
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Na 15 jaar het werk van het MDI te hebben ondersteund, hebben de Ministeries van Veiligheid en Justitie en Sociale Zaken en Werkgelegenheid besloten om uit bezuinigingsoverwegingen de financiering van het MDI per 31 december 2012 te beëindigen. Dat is te betreuren en ons inziens onverstandig. De ministeries willen dat het behandelen van meldingen over discriminatie op Internet wordt gedaan door de Stichting M, een organisatie die telefonische anonieme klachten over misdaad in de samenleving aan de politie doorgeeft. Wij betwijfelen ten zeerste of de stichting M qua taakstelling, expertise en middelen in staat is om de meldingen van discriminatoire uitingen op Internet op eenzelfde adequate en zorgvuldige wijze af te handelen als het MDI. Discriminatie op Internet (en daarbuiten) is een flink probleem dat door de huidige economische situatie alleen maar zal toenemen. Gezien het grote maatschappelijk belang van een goede meldingsafhandeling heeft de Stichting Magenta besloten om het MDI te continueren. Ondertussen is er alternatieve financiering gevonden, worden er zoals gewoonlijk meldingen behandeld en aangiftes gedaan en is het voor ons ‘business as usual’. Onze werkrelaties met het Openbaar Ministerie/LECD, de politie, andere diensten en de Anti-Discriminatie Voorzieningen functioneren zoals tevoren. Daarnaast zullen wij onze werkzaamheden verbreden.

Lees verder in het jaarverslag

MIVD jaarverslag 2012

Jaar:
2013
Taal:Aantal blz:
66
Soort Uitgave:
Beschrijving:

• Rechts-extremisme
De MIVD heeft onderzoek verricht naar alle meldingen gerelateerd aan rechts-extremistische uitingen of gedragingen. Rechtsextremisme binnen de Defensieorganisatie kan de paraatheid en veiligheid van de krijgsmacht in gevaar brengen. Om deze reden is het van belang personen of groepen die het rechtsextremistische gedachtegoed aanhangen, dan wel (actief ) steun verlenen aan rechtsextremistische partijen en organisaties, tijdig te onderkennen.

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 26

AIVD jaarverslag 2012

Jaar:
2013
Taal:Aantal blz:
83
Soort Uitgave:
Beschrijving:

4.4 Rechts-extremisme
Uit het AIVD-onderzoek naar rechts-extremisme is gebleken dat de versplintering, fragmentatie en onderlinge onenigheid onder Nederlandse rechts-extremisten in 2012 verder heeft doorgezet. Er blijft nog wel een klein aantal rechts-extremisten actief, die vooral aan sociale activiteiten deelnemen zonder direct ideologisch doel.

De acties van de Duitse autoriteiten tegen verschillende Duitse rechts-extremistische groeperingen, zoals de Kameradschaft Aachener Land (KAL), hebben onder Nederlandse rechtsextremisten nauwelijks tot reacties geleid. Dit valt op omdat velen van hen goede vriendschappelijke contacten met Duitse kameraden onderhouden en deel hebben genomen aan activiteiten die door de KAL werden georganiseerd.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 32 en 33

VJI 1e rapportage Racisme, antisemitisme, extreemrechts geweld en discriminatie in Nederland 2013

Racisme, antisemitisme, extreemrechts geweld en discriminatie in Nederland
ISBN:
978-90-5830-568-8
Jaar:
2013
Taal:Aantal blz:
94
Soort Uitgave:
Beschrijving:

De onderwerpen racisme, extreemrechts geweld, antisemitisme en discriminatie zijn veelbesproken thema’s in Nederland. Niet voor niets betreft gelijke behandeling en het gelijkheidsbeginsel Artikel 1 van onze Grondwet. Dit toont hoe belangrijk dit thema voor onze samenleving is. Een terugkerende vraag in de maatschappelijke en politieke discussies is: hoe vaak wordt het discriminatieverbod overtreden? In deze monitor is deze vraag kwantitatief uitgewerkt voor de jaren 2010 en 2011. De inhoud is gebaseerd op een nieuwe manier van gegevensverzameling bij de politie, die vergelijkingen met andere gegevensbronnen mogelijk maakt.

Deze rapportage is uitgevoerd in opdracht van de Anne Frank Stichting. Te lezen is hoe vaak de genoemde onderwerpen voorkomen in politieregistraties, met het aantal aangiftes, verdachten en de aard van de incidenten. Ook zijn regionale verschillen in Nederland weergegeven en valt te lezen hoe zaken worden afgehandeld door het Openbaar Ministerie.

Lees verder in de rapportage

De Rechtsstaat, een Quick Scan

De partijprogramma's voor de verkiezingen 2012 rechtsstatelijk?
Jaar:
2012
Taal:Aantal blz:
25
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In dit rapport worden de teksten van verkiezingsprogramma’s van tien politieke partijen die
momenteel in de Tweede Kamer zitten en deelnemen aan de verkiezingen op 12 september
2012 voor de Tweede Kamer getoetst op de vraag of zij voldoen aan minimale eisen van
rechtsstatelijkheid. Daarbij werkt de Commissie met een toetsingskader dat uitgaat van de
gedachte dat een rechtsstaat er primair is om burgers tegen overheidswillekeur te beschermen
en in dat kader waarborgen biedt op drie gebieden:

Bijzonderheden: PVV op blz 20 - 22

Pim Fortuyn The Evolution of a Media Phenomenon

Auteur:
ISBN:
978-90-5335-509-1
Jaar:
2012
Taal:Aantal blz:
207
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Issues of immigration and the integration of foreigners have become topics of heated debate in the public and political arena in modern European democracies.  According to Koopmans and colleagues (2005: 3) ‘immigration and ethnic relations (…) constitute since the early 1990s the most prominent and controversial fields of political contention in West European polities’. Parallel to this development, support for anti-immigration parties has increased in several Western European countries. Examples are the French National Front, the Austrian Freedom Party and the Flemish Bloc (since 2004 Flemish Interest) in Belgium. The Netherlands is an interesting case in the European context, because the right-wing populist challenge was rather ‘slow in coming’ (Kriesi et al. 2006: 163). A significant electoral performance of the far-right did not take place until 2002 and it had also failed to make any significant impact on the public debate until relatively recently. The Netherlands was therefore for long considered a ‘deviant case’ (Rydgren and Van Holsteyn 2004), just like for example Sweden, as the country met most conditions that according to established theories explain the emergence of far-right parties elsewhere, but these parties still remained relatively unsuccessful.

Bijzonderheden: ACADEMISCH PROEFSCHRIFT ter verkrijging van de graad Doctor aan de Vrije Universiteit Amsterdam

Islamofobie en discriminatie

ISBN:
978 90 8555 058 7
Jaar:
2012
Taal:Aantal blz:
160
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Op 22 juli 2011 richtte een Noorse islamofobe rechtsextremist1 een bloedbad aan onder jonge sociaaldemocraten op het eiland Utoya bij Oslo. Er vielen tientallen doden en gewonden. Ook plaatste hij bommen bij Noorse regeringsgebouwen waarbij eveneens doden vielen. De dader handelde uit ideologische motieven: hij wilde een einde maken aan de islamisering van Noorwegen en degenen die hij daarvoor verantwoordelijk hield treffen. Zijn aanslag was politiek van karakter. Hij richtte zich niet alleen tegen een jonge multiculturele generatie en het toekomstige partijkader onder hen, maar evenzeer tegen de instellingen van de Noorse democratie, tegen de basiswaarden van diversiteit en openheid.2 Voor zover bekend verrichtte de schutter zijn daden als eenling. Wel maakt hij in zijn motieven en standpunten deel uit van een breder, vooral virtueel netwerk dat zich richt tegen islam/moslims. Dit blijkt onder meer uit het door hem opgestelde en breed verspreide manifest met zijn vele verwijzingen. Het gaat hier om een islamofobe ideologie die wereldwijd door veel mensen en bewegingen wordt gedeeld en verspreid, vooral via de nieuwe media. Een belangrijk deel van deze (virtuele) beweging wijst niet alleen naar de islam/moslims bij de constructie van een vijandbeeld, maar houdt daarnaast de sociaaldemocratie verantwoordelijk voor de vermeende islamisering van Europa. Deze ideologie komt in verschillende varianten voor. Er zijn extremistische versies, extreme versies en gematigde varianten.

The New Radical Right

Violent and non-violent movements in Europe
Uitgever:Jaar:
2012
Taal:Aantal blz:
55
Soort Uitgave:
Beschrijving:

The tragic attacks in Norway on 22 July 2011
drew Europe’s gaze to the potential dangers of
the radical right’s growing presence across the
continent, and the increasing legitimisation of
anti-immigration and anti-Islam discourses
within mainstream European politics.
Considered alongside other recent violence in
Germany and Italy, the attacks challenged the
idea that extremism from the right is only a
minor security threat. The pan-European
successes of radical right parties, pervasive harsh
language and violence towards immigrants and
growing transnational networks of right-wing
extremists indicate the increasing need for fresh
analysis and innovative responses on these
issues. There remains, however, a blurred
relationship between violence from the extreme
right and broader trends of Islamophobia and
radical right politics.

The ‘Counter-Jihad’ movement

The global trend feeding anti-Muslim hatred
Uitgever:Jaar:
2012
Taal:Aantal blz:
120
Soort Uitgave:
Beschrijving:

The report covers the right-wing political parties, who are increasingly using anti-Muslim rhetoric to garner votes. It explores the websites and bloggers who propagate scare stories about Islam. It covers the street gangs, like the English Defence League (EDL), and the like-minded groups they inspire around Europe. It investigates the funders and the foundations which bankroll parts of the movement. Perhaps controversially, it also includes some commentators whose insensible stridency, combined with a degree of credibility within mainstream opinion, help feed the climate of anti-Muslim hatred. Of particular interest, it reveals some inter-connections between the different strands of this movement.

CIDI Monitor Antisemitische incidenten 2011

Jaar:
2012
Taal:Aantal blz:
46
Soort Uitgave:
Beschrijving:

CIDI publiceert sinds 1983 jaarlijks een overzicht van antisemitische incidenten in Nederland. Deze monitor hanteert een doorzichtig en consistent registratiesysteem en geeft daardoor een overzicht van de ontwikkelingen van het antisemitisme in Nederland door de jaren heen. De rapportage is niet alleen belangrijk om aan te geven in hoeverre het aantal incidenten is toe- dan wel afgenomen, maar laat ook zien op welke punten er beleid ontwikkeld dient te worden.
Het jaar 2011 was het tweede jaar op rij zonder grote Israelische actie. CIDI registreerde113 antisemitische incidenten in 2011, tegen 124 in 2010. Door deze daling ligt het totale aantal incidenten weer dichter bij het niveau van voor 2009, het jaar waarin de Israelische operatie Cast Lead in veel landen voor een piek zorgde. Dit herstel duurde twee jaar en is ook nu niet volledig. Het was vooral te danken aan een daling in het aantal haatmail-incidenten. Andere, meer directe confrontaties stegen sterk. Hetzelfde beeld geeft Groot Britannië. In andere West-Europese landen als Frankrijk en België was het aantal incidenten al in 2010 terug op of onder het niveau van voor de piek.

Lees verder in monitor

NCTV Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 31

Jaar:
2012
Taal:Aantal blz:
5
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Internationale dreiging – Europa

Op het gebied van niet-jihadistisch terrorisme leven er in Duitsland zorgen over extreemrechts terrorisme. De overheid houdt er rekening mee dat van het justitiële onderzoek naar de NSU en eventuele ondersteuners een dreigingverhogende werking zou kunnen uitgaan. Neonazistische eenlingen en cellen zouden zich kunnen richten tegen niet-westerse allochtonen, politici, politieagenten, publieke personen en joodse instellingen.

Gewelddadige radicalisering en polarisatie

In de campagneperiode voor de kamerverkiezingen van september 2012 is gebleken dat de thema’s islam, immigratie en integratie veel minder een rol speelden dan bij eerdere verkiezingen in de afgelopen tien jaar. Het is echter nog maar de vraag hoe bestendig dit is. Verder wil de verminderde aandacht voor islamthema’s in politiek en media niet zeggen dat de weerstand bij sommige burgers tegen publieke manifestaties van de religie minder wordt.

Lees verder in de Samenvatting Dreigingsbeeld

Bijzonderheden: Extreem-rechts blz 5

NCTV Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 28

Jaar:
2012
Taal:Aantal blz:
6
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Radicalisering en polarisatie
Diverse radicale en extremistische bewegingen lieten van zich horen in de afgelopen periode, hoewel grote incidenten uitbleven. Sharia4Holland, de activistische radicale islamistische groep, verstoorde op intimiderende wijze een lezing in ‘De Balie’ te Amsterdam in november 2011. De kleine groep probeert zijn
aanhang te vergroten met een meer provocerende houding, die zijn zuidelijke evenknie Sharia4Belgium ook tentoon spreidt.

Bij de Noord-Hollandse rechtsextremistische groep Vanguard/Ulfhednar werden wapens aangetroffen. De wapens waren waarschijnlijk bedoeld voor doorverkoop, niet voor het plegen van een aanslag.

Bijzonderheden: Extreem-rechts blz 5

MDI Jaarverslag 2011

Jaar:
2012
Taal:Aantal blz:
23
Soort Uitgave:
Beschrijving:

2011 in het kort: In haar 14e jaar ontving het MDI wat minder meldingen dan in 2010, maar het aantal gemelde uitingen steeg, terwijl het aantal aantal uitingen dat als strafbaar werd beoordeeld licht daalde. De grootste categorie van discriminatie in 2011en de grootste stijger was ‘overige afkomst en nationaliteit’ vanwege een groot aantal meldingen (210) gedaan door één persoon over online discriminatie van Polen en andere Midden en Oost Europeanen (MOE-landers). Hierdoor onstaat een vertekend beeld in de statistiek, waardoor de werkelijk grootste categorie, discriminatie van Moslims, pas op de tweede plaats komt en antisemitisme op de derde. Het MDI heeft in 2011 1039 meldingen ontvangen over 1624 unieke uitingen. Het aantal meldingen is daarmee licht gedaald (1174 in 2010) maar het aantal gemelde uitingen is licht gestegen (1572 in 2010). Het aantal uitingen dat door het MDI als strafbaar is beoordeeld, is ook iets gedaald; van 684 in 2010 naar 651 in 2011. Opvallend voor de verslagperiode 2011 is dat steeds minder uitingen van extreem-rechtse websites worden gemeld. Meer en meer wordt online discriminatie bedreven op ‘normale’ websites, discussieforums, nieuwsforums en weblogs. Er lijkt een ‘mainstreaming’plaats te vinden van discriminatie en een steeds grotere acceptatie van discriminerende uitingen. Het onder invloed van de huidige politieke situatie en het maatschappelijk debat verschuiven van de opinie over wat discriminerend is heeft haar weerslag op gerechtelijke uitspraken (o.a. in de zaak Wilders) maar ook op wat het Openbaar Ministerie als ‘haalbaar’ ziet bij eventuele vervolging.

Lees verder in het jaarverslag

MIVD jaarverslag 2011

Jaar:
2012
Taal:Aantal blz:
53
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Rechts-extremisme
Rechts extremisme binnen de defensieorganisatie kan de paraatheid en veiligheid van de
krijgsmacht in gevaar brengen. Het is daarom belangrijk dat binnen de organisatie personen
of groepen die het rechts-extremistische gedachtegoed aanhangen, dan wel (actief ) steun
verlenen aan rechts-extremistische partijen en organisaties, tijdig worden onderkend. De
MIVD verricht in dit verband onderzoek op basis van ontvangen meldingen die te relateren
zijn aan rechts-extremistische uitingen of gedragingen en onderneemt actie indien nodig.
Ook in 2012 zal de MIVD alle (incident-) meldingen op het gebied van rechts-extremisme
onderzoeken.

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 28

AIVD jaarverslag 2011

Jaar:
2012
Taal:Aantal blz:
64
Soort Uitgave:
Beschrijving:

2.4 Rechts-extremisme

In 2011 zijn geen majeure wijzigingen geconstateerd in het beeld dat is geschetst in de nota Afkalvend front, blijvend beladen van november 2010 over de dreiging die uitgaat van extreemrechts en rechts-extremisme. De dreiging die van het rechts-extremisme uitgaat tegen de democratische rechtsorde in Nederland is gering. Er is sprake van organisatorische
fragmentatie, ideologische verschillen van inzicht en een kleine, vooral op sociaal vriendschappelijke basis georganiseerde achterban.

Ontwikkelingen in 2011

Zoals de aanslagen in Noorwegen door Anders Breivik en de ontdekking van een mogelijk rechts-terroristisch netwerk in Duitsland, de Nationalsozialistischer Untergrund (NSU),
hebben op het Nederlandse rechts-extremisme nauwelijks tot geen invloed gehad. De AIVD heeft geen verbanden geconstateerd tussen Anders Breivik, zijn gedachtegoed en rechts-extremisten in Nederland en evenmin tussen de NSU en rechts-extremisten in Nederland. Deze ontwikkelingen in het buitenland hebben het belang van waakzaamheid op (gewelddadige) uitwassen vanuit een rechts-extremistische ideologie wel onderstreept.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 16
geert wilders pvv

De gebroken beloften van Geert Wilders

De politieke keuzes van de PVV sinds het aantreden van de regering-Rutte
Jaar:
2011
Taal:Aantal blz:
28
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In 2010 toonde de PVV twee gezichten. In aanloop naar de verkiezingen sprak Geert Wilders hardvochtige
taal richting moslims, maar hij sprak ook warme woorden over de hardwerkende burgers. De PVV zou een
sociale partij zijn, die opkomt voor gewone mensen en wil strijden tegen de afbraak van de sociale zekerheid.
Het verkiezingsprogramma van de PVV verwoordde op een aansprekende wijze de gevoelens van veel
mensen in ons land:
‘De Partij voor de Vrijheid zet zich in voor de verdediging van onze verzorgingsstaat. Onze met veel moeite
opgebouwde verzorgingsstaat is een bron van trots. Alleen de PVV komt op voor het behoud van de verzorgingsstaat.
De Partij voor de Vrijheid vecht keihard voor behoud van de AOW op 65 jaar. Voor de PVV is de
handhaving van deze oudedagsvoorziening het enige breekpunt bij de formatie van een kabinet. Daarnaast
wil de PVV een stringent beloningsbeleid voor de (semi) publieke sector, staatsondernemingen en financiële
instellingen met staatssteun. Voor hen geldt de Balkenendenorm als maximumsalaris en de bonuscultuur
moet verdwijnen.’1
Mensen maakten zich zorgen over hun toekomst. Hoe moet het met me als ik mijn baan verlies? Wie zorgt
er voor mij als ik ziek word? Is mijn pensioen nog wel zeker? Wat heeft Geert Wilders met zijn belofte aan de
kiezers gedaan? Wat is daarvan terug te vinden in het akkoord dat hij sloot met VVD en CDA? En welke politieke
keuzes maakt de partij in werkelijkheid? Dat onderzoeken we in dit rapport.
We hebben de verkiezingsbeloften van de PVV vergeleken met het stemgedrag van de partij in de Tweede
Kamer. We hebben in het bijzonder gekeken naar de moties die de PVV wel of niet heeft gesteund, vanaf het
moment dat VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV zijn gaan regeren.2 Deze moties zijn uitspraken van de
Kamer over het te voeren beleid en bij uitstek geschikt om politieke beloften te toetsen aan de politieke realiteit.

AIVD Right-wing extremism and the extreme right in the Netherlands

Jaar:
2011
Taal:Aantal blz:
24
Soort Uitgave:
Beschrijving:

The investigation into the extreme
right-wing movement and right-wing
extremist movement in the Netherlands is
the longest running investigation by the
AIVD and its predecessors. In this publication
the AIVD presents the current state of
affairs in the Netherlands based on the
results of that investigation.
The AIVD investigation shows that the
threat of right-wing extremism and the
extreme right to the democratic legal order
in the Netherlands is minimal. The
movement is characterised by a small
following, mutual disagreement and
personal animosity, ideologically different
views and organisational fragmentation.
Nonetheless, the threat attributed to
right-wing extremism and the extreme right
is often much more significant. A gap exists
between the actual threat and the perceived
threat.

Lees verder in de publicatie

The ‘radicalization’ of political language

a Tsunami over the Netherlands
Jaar:
2011
Taal:Aantal blz:
21
Soort Uitgave:
Beschrijving:

This article examines the language of the Dutch politician Geert Wilders and his anti-immigrant Party for freedom (PVV) against the yardstick of “extreme right”. Should we consider Wilders who is charged because of hatred against Muslims as a populist or rather an extreme-rightist? The core question of the article is
addressed in a theory section on populism, right-extremism and its (metaphor) style, and an empirical section that tracks the political style and thematic choice of Wilders. The empirical case concerning language use of Geert Wilders includes a metaphor analysis using a metaphor index that is a quantitative view of the
metaphorical power of a text (De Landtsheer 2009).

Bijzonderheden: PAPER TO BE PRESENTED AT THE 6TH ECPR CONFERENCE (REYKJAVIC, ICELAND),

The new face of digital populism

The rise of populism in Europe can be traced through online behaviour...
ISBN:
978-1-906693-86-2
Jaar:
2011
Taal:Aantal blz:
76
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Over the last decade, populist parties have been growing in strength across Western Europe. These parties are defined by their opposition to immigration and concern for protecting national and European culture, sometimes using the language of human rights and freedom. On economic policy, they are often critical of globalisation and the effects of international capitalism on workers’ rights. This is combined with ‘antiestablishment’ rhetoric and language. Often called ‘populist extremist parties’ or ‘the new right’, these parties do not fit easily into the traditional political divides. Their growth over the past decade has been remarkable. Formerly on the political fringes, these parties now command significant political weight in the parliaments of Austria, Bulgaria, Denmark, Hungary, the Netherlands, Sweden, Latvia and Slovakia, as well as the European Parliament. In some countries, they are the second or third largest party and are seen as necessary members of many conservative coalition governments.
The growth of these movements is mirrored online. Populist parties are adept at using social media to amplify their message, recruit and organise. Indeed, the online social media following on Facebook and elsewhere for many of these groups often dwarfs their formal membership, consisting of tens of thousands of sympathisers and supporters.

Preventing and Countering Far-Right Extremism

Uitgever:Jaar:
2011
Taal:Aantal blz:
85
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In the public discourse dominating the Netherlands after 1945, anti-Semitism and racism – two of the basic elements of (“classical”) right-wing extremism – have tended to be seen as uncharacteristic of Dutch society.1According to many experts, this is attributed to Dutch experiences in the Second World War, as the Netherlands saw the largest percentage of national Jewish populations in Europe killed, after Poland. A guilt complex related to Dutch behaviour during the War has led to what is often called “the basic consensus” on what is “bad” and “good” in Dutch society.

Bijzonderheden: About the Netherlands on page 31-41

Is Europe on the “right” path?

Right-wing extremism and right-wing populism in Europe
ISBN:
978-3-86872-617-6
Jaar:
2011
Taal:Aantal blz:
348
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Imagine a pamphlet announcing that the “Muslim Fifth Column is taking over Europe. We will soon be living in Eurabia under sharia law.” Or imagine a pamphlet saying that the “world conspiracy of Jews, this dirty vermin that keeps on returning to pollute our societies, has taken control of the banks and industry again.” In the Netherlands, both pamphlets would provoke public outcry against the authors, since the year is 1989 and we have just stepped out of our time machine to witness the ensuing protest marches and the imminent arrest of the neo-Nazis who distributed these pamphlets. Those were the good old days when the extreme right was small, when mainstream racism and anti-Semitism did not openly exist, and any word or sign of discrimination was immediately attacked by anti-racists, anti-fascist groups and all loyal democrats. In those days, support for the rights of economic immigrants, or guest workers, as they were called back then, was the norm and not the exception. In Western Europe everybody on the left side of the political spectrum had faith in a future of equality and freedom from discrimination, while those on the right who kept silent were branded as racists, or at least apologists. During the 1980s, anti-racist and anti-fascist groups built up considerable popular support, to the extent that anti-racism in the Netherlands became the norm and any dissenting voice was immediately labelled racist or fascist.

Bijzonderheden: Right-wing extremism and populism in the Netherlands: Lessons not learned. Page 123-139

Fortuyn versus Wilders An Agency-Based Approach to Radical Right Party Building

Jaar:
2011
Taal:Aantal blz:
21
Soort Uitgave:
Beschrijving:

This article presents an agency-based approach to the success of radical right-wing populist parties. It posits that radical right parties will only experience sustained electoral success when they are built prior to their electoral breakthrough and when they institutionalise rapidly. The process of institutionalisation will progress more quickly when radical right parties have a leader with strong internal leadership qualities and when sufficient attention is paid to the recruitment, training and socialisation of candidates. The argument is illustrated through a comparison between two Dutch radical right parties: the Lijst Pim Fortuyn (LPF) and the Partij Voor de Vrijheid (PVV). The two cases offer a compelling example of learning effects in politics: Geert Wilders (PVV) observed the collapse of the LPF and has avoided making the same mistakes.

Antisemitisemitische incidenten in Nederland 2010

Jaar:
2011
Taal:Aantal blz:
43
Soort Uitgave:
Beschrijving:

CIDI registreerde in 2010 124 antisemitische incidenten, een substantiële daling (25,7%) ten opzichte van het 2009, toen de Israelische operatie Cast Lead voor een piek zorgde. Het is echter nog beduidend meer dan in het rustiger jaar 2008, met ‘slechts’ 108 incidenten.
Het ontbreken van een lange crisis rond Israel in 2010 heeft een rol gespeeld bij deze daling. Opmerkelijk is echter dat het aantal antisemitische incidenten in Nederland minder daalde dan in andere West-Europese landen. Alleen in Groot Brittannië bleef het aantal incidenten net als in Nederland hoger dan in 2008.
‘Real Life’ –incidenten stegen in 2009 dramatisch naar 61. In 2010 daalden zij weer naar vrijwel het niveau van 2008. Deze abrupte piek geeft aan dat Nederlandse Joden plotseling overvallen kunnen worden door agressie in hun dagelijks leven bij conflicten in het Midden-Oosten. Tegen deze uitbarstingen en het hierdoor stijgende gevoel van onveiligheid dienen betere opsporingsmiddelen (undercover agenten, cameratoezicht) en een lik-op-stuk-beleid te worden ingezet.
Incidenten in de buurt, op school of werk stegen de laatste vier jaar licht maar constant: van 13 in 2007 naar 23 in 2010, een stijging van 77 procent. Deze verontrustende trend valt in 2010 voor het eerst op en is niet toe te schrijven aan ontwikkelingen in het Midden-Oosten. Mogelijk blijft in de privésfeer toch iets hangen van de (te) vele antisemitische uitingen die men vooral op internet ziet.

Lees verder in monitor

NCTV Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 27

Jaar:
2011
Taal:Aantal blz:
6
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Jihadistische netwerken in Nederland zijn al jaren beperkt in aantal, los georganiseerd, en hebben geen sterke leiders of duidelijke doelen. Bovendien is de weerstand van de Nederlandse bevolking tegen extremistisch en terroristisch geweld in Nederland hoog. Wel heeft de aanslag van Anders Breivik, in juli van dit jaar in Noorwegen, aangetoond dat waakzaamheid is geboden voor terroristisch geweld uit andere overwegingen dan jihadistische. Wat Nederland betreft is dergelijk geweld wel voorstelbaar, maar zijn er geen concrete aanwijzingen voor de voorbereiding van aanslagen.

In andere Europese landen laten gebeurtenissen zien dat een verergerende economische crisis maatschappelijke instabiliteit kan veroorzaken en de kans op ideologisch geïnspireerd geweld kan doen toenemen. Ook worden sommige Europese landen geconfronteerd met geweldsdaden die worden toegeschreven aan extreemrechts. In Nederland zijn voor dergelijke dreigingen nog geen aanwijzingen, maar die zijn daarmee niet op voorhand uit te sluiten

Bijzonderheden: Extreem-rechts blz 3 en 4

2010 MDI jaarverslag

Jaar:
2011
Taal:Aantal blz:
25
Soort Uitgave:
Beschrijving:

2010 in het kort: In haar 13e jaar ontving het MDI wat minder meldingen dan in 2009, maar het aantal gemelde uitingen, en ook het aantal uitingen dat als strafbaar werd beoordeeld, steeg. De categorie antisemitisme is ook in 2010 de categorie met de meest gemelde strafbare uitingen, de categoriën discriminatie van Moslims, discriminatie van Marokkanen en discriminatie van Roma en/of Sinti zijn procentueel gezien de grootste stijgers van 2010. Het MDI heeft in 2010 1174 meldingen ontvangen over 1572 unieke uitingen. Het aantal meldingen is daarmee licht gedaald (1226 in 2008, 1238 in 2009). Het aantal uitingen is iets gestegen (1501 in 2008, 1377 in 2009). Het aantal uitingen dat door het MDI als strafbaar is beoordeeld, is gestegen van 577 in 2009 naar 684 in 2010.

Dit jaar hebben wij voor het eerst het onderscheid gemaakt tussen interactieve en nietinteractieve websites bij het registreren van de bij ons gemelde uitingen. Hieruit blijkt dat een zeer groot gedeelte van de gemelde uitingen op interactieve websites staat en afkomstig is van de bezoekers van de websites. Opmerkelijk is dat daarnaast vanaf 2008 het aantal gevallen waarin er sprake is van ‘aanzetten/oproepen tot geweld’ enorm is gestegen. Van 88 uitingen in 2007, waarvan er 76 strafbaar waren, is er in 2010 bij 234 uitingen sprake van aanzetten/oproepen tot geweld, waarvan 163 uitingen als strafbaar zijn beoordeeld. Deze stijging is zorgelijk en laat zien dat de toon op het internet steeds harder wordt.

Lees verder in het jaarverslag

AIVD jaarverslag 2010

Jaar:
2011
Taal:Aantal blz:
64
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Rechts-extremisme en extreemrechts

In november 2010 heeft de AIVD de onderzoeksrapportage Afkalvend front, blijvend beladen uitgebracht over de dreiging die uitgaat van extreemrechts en rechts-extremisme tegen de democratische rechtsorde in Nederland. De conclusie van het onderzoek luidt dat de dreiging gering is. Het blijft evenwel van belang om de aard, ernst en omvang ervan te blijven onderzoeken en te blijven duiden, om tot een reële inschatting van de dreiging te kunnen komen.

In Nederland vormt extreemrechts, zoals de AIVD dat definieert, nauwelijks een factor van betekenis meer. De AIVD ziet extreemrechts als datgene wat is voortgekomen uit de Centrumstroming van de jaren ’90, die een xenofoob en nationalistisch gedachtegoed met legale middelen wilde realiseren. Binnen het rechts-extremisme blijkt steeds meer sprake te zijn van een samenstel van stromingen die elkaar op ideologisch vlak lijken uit te sluiten. Omdat onderlinge contacten in de beweging vooral sociaal van aard zijn, kunnen aanhangers van de verschillende stromingen geregeld samen optrekken, zoals in demonstraties, herdenkingen en scholingsbijeenkomsten.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 14 en 15

CIDI Monitor Antisemitisme incidenten in Nederland 2009

Jaar:
2010
Taal:Aantal blz:
2
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Internet: CIDI telt geen meldingen van antisemitisme op internet. Meldpunt Discriminatie Internet: “In 2009 hadden de meeste strafbare uitingen betrekking op haat tegen joden. Er werden 399 uitingen gemeld, waarvan er 253 uitingen als strafbaar werden beoordeeld. Daarmee is een lichte stijging te zien ten opzichte van vorig jaar. Het is met name opmerkelijk dat waar andere categorieën krompen, de categorie antisemitisme steeg.”

Lees verder in monitor

NCTb Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 22

Jaar:
2010
Taal:Aantal blz:
7
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Dreiging tegen Nederland
Nederland heeft nog altijd een hoog internationaal profiel, waarmee wordt bedoeld dat jihadisten Nederland zien als een aantrekkelijk en legitiem doelwit. Nederland blijft in beeld vanwege de vermeende onderdrukking van moslims door de Nederlandse overheid en uitlatingen die als islamvijandig worden gepercipieerd. PVV-leider Wilders trok internationaal veel aandacht met verschillende uitlatingen en voornemens, zoals zijn recente voorstel om Jordanië voortaan Palestina te noemen en het recent geuite streven van de PVV naar internationale samenwerking met gelijkgestemde groeperingen en individuen.

Tevens was er veel internationale media-aandacht voor de verkiezingswinst van de PVV en de mogelijke rol bij de vorming van een nieuw kabinet, voor de aangekondigde speech van Wilders in New York op 11 september 2010 tegen de vestiging van een islamitisch cultureel centrum en moskee nabij ‘Ground Zero’, en uitlatingen in een bijdrage van Wilders aan de Engelstalige website muslimsdebate.com, waarin hij moslims wereldwijd opriep zich te bevrijden van de islam. Enkele van deze onderwerpen werden op een bekende jihadistische
website ter sprake gebracht zonder dat dit op die website leidde tot concrete bedreigingen tegen Nederland of tegen de PVV-leider. Wel werden de PVV-leider en Hirsi Ali genoemd in een ‘hitlist’ van personen in het jihadistische internetmagazine Inspire (zie hierboven) met de kop ‘The dust will never settle down’, vergezeld van de afbeelding van een pistool.

Bijzonderheden: PVV en Geert Wilders blz 4 en 5

AFS Monitor Racisme & Extremisme

Negende rapportage
ISBN:
978 90 8555 043 3
Jaar:
2010
Taal:Aantal blz:
254
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Dienen politici zich voor hun uitspraken over etnische of religieuze
minderheidsgroepen voor de rechter te verantwoorden? Of dient deze
verantwoording zich uitsluitend in het publieke debat te voltrekken?
Deze vraag kan ook worden opgeworpen voor tekenaars van spotprenten,
columnisten of cabaretiers. Het gaat hier om een belangrijke maatschappelijke
kwestie: waar eindigt de grens van de vrije meningsuiting
en begint die van het verbod op discriminatie?
Die grens is niet statisch, maar afhankelijk van tijd, plaats en omstandigheden.
In Nederland speelt deze botsing van grondrechten nadrukkelijk
bij de juridische vervolging van pvv-voorman Geert Wilders. Begin
2010 is die vervolging door het Gerechtshof Amsterdam bevolen. De
rechtszaak is van groot belang voor het vaststellen van de grens tussen
beide grondrechten in Nederland, maar is niet allesbepalend. Eveneens
speelt mee dat Nederland zich aan internationale mensenrechtenverdragen
heeft gecommitteerd en zich dient te houden aan het Grondrechtenhandvest
van de Europese Unie.
Verwant aan deze discussie is het zoeken naar en vaststellen van de
grens tussen slachtoffer en dader bij incidenten waarin racisme of discriminatie
een rol speelt. In de praktijk van alledag blijkt rolwisseling
gemakkelijk te kunnen plaatsvinden. Moslims kunnen slachtoffer zijn
van islamofoob geweld, maar radicale moslims kunnen tevens dader zijn
van terroristische misdrijven. Soms plegen extreemrechtse jongeren geweld,
doordat zij vroeger slachtoffer zijn geweest van allochtoon geweld.
In het eerdergenoemde voorbeeld van Geert Wilders geldt deze dubbele
rol in het bijzonder. Als verdachte van onder meer haatzaaien tegen moslims
is hij tevens slachtoffer van bedreigingen tegen zijn persoon die een
al jarenlang durende 24-uursbeveiliging noodzakelijk maken.

Lees verder in de monitor

MDI Jaarverslag 2009

Jaar:
2010
Taal:Aantal blz:
30
Soort Uitgave:
Beschrijving:

2009 in het kort: het MDI ontving meer meldingen dan in 2008; Echter het
aantal uitingen en met name het aantal uitingen dat als strafbaar werd
beoordeeld daalde; Een groter aantal van de gemelde uitingen was reeds
verwijderd (9%); De categorie antisemitisme is in 2009 de categorie waarin
de meeste strafbare uitingen vallen.
Het MDI heeft in 2009 1238 meldingen ontvangen over 1377 unieke
uitingen. Het aantal meldingen is daarmee weer iets gestegen (1046 in
2007, 1226 in 2008). Het aantal uitingen is licht gedaald (1501 in 2008).
Dat betekent dat meer mensen meldden over dezelfde uitingen. Het
aantal uitingen dat het MDI als strafbaar heeft beoordeeld is afgenomen
van 899 naar 577.
Er zijn verschillende verklaringen mogelijk voor het gedaald aantal als
strafbaar beoordeelde uitingen in 2009. In 2008 was er een aantal sites
met een zeer groot aantal strafbare uitingen, landstorm records,
server666 en moppensites. In 2009 zijn er niet zulke grote klusters van
strafbare uitingen aangetroffen. Daarnaast lijkt de moderatie van
websites in 2009 iets verbeterd, van de gemelde uitingen was 9% al
verwijderd door de site zelf op het moment dat het MDI de melding
behandelde.

Lees verder in het jaarverslag

MIVD jaarverslag 2009

Jaar:
2010
Taal:Aantal blz:
84
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Rechts extremisme
De MIVD verricht onderzoek naar rechts-extremistische partijen, organisaties, groeperingen
en personen. Doel van het onderzoek is het weren van rechts-extremisme, omdat dit gedachtegoed de veiligheid en paraatheid van de krijgsmacht kan schaden. Concreet richt het onderzoek zich op het onderkennen van personen of groepen binnen de
defensieorganisatie, die het rechts-extremistische gedachtegoed aanhangen, dan wel
(actief ) steun verlenen aan rechts-extremistische partijen en organisaties.

In 2009 heeft zich een beperkt aantal vormen van rechts-extremisme in de defensieorganisatie voorgedaan. Uit onderzoek is gebleken dat in het merendeel van de ontvangen meldingen geen sprake was van rechts-extremistisch gedrag, maar van misplaatste humor of machogedrag. Enkele meldingen hadden betrekking op extremisme buiten de defensieorganisatie; deze zijn met de AIVD gedeeld voor nader onderzoek. Er zijn in 2009 geen meldingen ontvangen die betrekking hadden op voorvallen van racistische aard.

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 46

AIVD publicatie afkalvend front, blijvend beladen

Extreemrechts en rechts-extremisme in Nederland
Jaar:
2010
Taal:Aantal blz:
16
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Het onderzoek naar extreemrechts en rechts-extremisme in Nederland is het langstlopende onderzoek van de AIVD en zijn voorgangers. In deze publicatie presenteert de AIVD de huidige stand van zaken in Nederland op basis van de resultaten van dat onderzoek.
Het onderzoek van de AIVD laat zien dat de dreiging van extreemrechts en rechts-extremisme
tegen de democratische rechtsorde in Nederland gering is. De beweging wordt gekenmerkt door een kleine achterban, onderlinge onenigheid en persoonlijke animositeit, ideologische
verschillen van inzicht en organisatorische fragmentatie. Niettemin is de dreiging die
aan extreemrechts en rechts-extremisme wordt toegeschreven vaak veel groter. Er
bestaat een verschil tussen de feitelijke en de veronderstelde dreiging.

Deze publicatie beschrijft de feitelijke dreiging van extreemrechts en rechts-extremisme
in Nederland, en de dreigingen die daarmee samenhangen, zoals die uit onderzoek van de AIVD zijn gebleken. Het is een van de middelen die de AIVD inzet om samenleving,
politiek en bestuur te informeren zodat deze kunnen komen tot een respons op de dreiging die recht doet aan de aard, ernst en omvang ervan.

Lees verder in de publicatie

Bijzonderheden: In deze publicatie presenteert de AIVD hoe de huidige stand van zaken over extreemrechts en rechts-extremisme in Nederland er volgens hen uitziet.

AIVD jaarverslag 2009

Jaar:
2010
Taal:Aantal blz:
72
Soort Uitgave:
Beschrijving:

3.1 Rechts-extremisme

De versnippering, fragmentatie en onderlinge onenigheid die al jaren kenmerkend is voor rechts-extremisme in Nederland zette in 2009 verder door. In vergelijking met 2008 zijn minder vaak publieksmanifestaties zoals demonstraties georganiseerd, mede als gevolg van het verdwijnen van enkele groeperingen en bewegingen. Het aantal deelnemers bleef ongeveer stabiel (tussen de zeventig en negentig). Sommige demonstraties, zoals in maart 2009 in Maastricht en in september 2009 in Venlo, hadden meer deelnemers, maar dit is te verklaren doordat deze manifestaties plaatshadden in de grensstreek en ook buitenlandse
deelnemers trokken. Ten opzichte van 2007 is het geschatte aantal actieve aanhangers teruggevallen van circa 600 naar een kleine 300. De gekende verbanden kampen nog altijd
in toenemende mate met het probleem de aanhang erbij te houden. Net als in voorgaande jaren blijft de dreiging die uitgaat van rechts-extremisten relatief beperkt.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 23 en 24

CIDI Monitor Antisemitische incidenten in Nederland 2008

Jaar:
2009
Taal:Aantal blz:
43
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Na een relatief rustig jaar 2008, met 108 antisemitische incidenten tegen 104 in het jaar daarvoor, telde CIDI tijdens de operatie Cast Lead (27 december 2008 tot 23 januari 2009) in minder dan één maand 98 antisemitische incidenten. Dat is bijna evenveel als in het hele jaar 2007 of 2008. Dit is een internationale beweging. Andere Europese landen registreerden ook een sterke stijging, terwijl de ontwikkeling van het aantal antisemitische incidenten in ‘rustige perioden’ per land heel verschillend kan zijn.
Tijdens de Gazaperiode was het aantal meldingen van ernstige incidenten – fysiek geweld en concrete bedreiging daarmee – hoger dan in elk van de twee jaren daarvoor (3 in 2007, 5 in 2008, 9 tijdens Gaza).
Antisemitische uitingen op internet zijn als vanouds niet door CIDI geteld. Het Meldpunt Discriminatie Internet (MDI) meldde, evenals de politie, voor 2008 een vergelijkbare rust. Het aantal antisemitische incidenten dat politie en MDI registreerden in 2008 was echter hoog in verhouding tot andere discriminerende incidenten. Hoewel het geschatte aantal Joden in Nederland (40.000) veel lager is dan het aantal moslims (850.000 in 2007), registreerde de politie in 2008 141 incidenten wegens ‘Joods zijn (of er zo uitzien)’, tegen slechts 116 incidenten wegens ‘Moslim zijn (of er zo uitzien)’. En hoewel de meeste bij MDI gemelde uitingen in 2008 betrekking hadden op moslims (met een verschil van 1), zijn de meeste strafbaar geachte uitingen in 2008 (252) antisemitisch.

Lees verder in monitor

NCTb Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 18

Jaar:
2009
Taal:Aantal blz:
5
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Radicalisering en Polarisatie

Naast deze illegale acties hebben de meest voorkomende incidenten in deze DTN-periode een legaal karakter, waarbij een enkele keer een schermutseling is ontstaan tussen demonstrerende dierenrechtenactivisten van links- en rechtsextremistische signatuur.

Bijzonderheden: Extreem-rechts blz 5

AFS Monitor Racisme en Extremisme CAHIER

Racistisch en extreemrechts geweld in 2008
Jaar:
2009
Taal:Aantal blz:
9
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Sinds het midden van de jaren negentig wordt getracht systematisch inzicht te krijgen in de problematiek van racistisch en extreemrechts geweld, met name via het onderzoeksproject Monitor Racisme & Extremisme.1 In de laatste algemene rapportage – de achtste, verschenen in december 2008 – werden de gewelddadige incidenten in het jaar 2007 onder de loep genomen.2 In deze tussenrapportage zullen wij aandacht besteden aan racistisch en extreemrechts geweld in 2008. De centrale vraag van deze rapportage is: Hoe heeft het racistisch en extreemrechts geweld zich ontwikkeld in 2008, in omvang en aard, en hoe verhoudt dit zich tot het beeld van de voorgaande jaren?

Lees verder in de monitor

MDI publicatie rechtsextremisme op het internet

Jaar:
2009
Taal:Aantal blz:
58
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Sinds de tweede helft van de jaren negentig ontwikkelt het internet zich in een rap tempo. Voor een ieder die dat wil is het mogelijk om aangesloten te worden op het world wide web. De snelle technische ontwikkelingen zijn sinds de oprichting in 1997 ook van invloed (geweest) op de werkzaamheden van het Meldpunt Discriminatie Internet (MDI). In de beginjaren ontving het MDI slechts enkele meldingen, de afgelopen jaren lag dat aantal ver boven de duizend. Uit deze meldingen is over de jaren heen een aantal trends waarneembaar. Eén daarvan is een snelle toename van het aantal meldingen van discriminatie op interactief internet, zoals discussiefora
en interactieve weblogs. Een tweede trend is een overminderd hoog aantal strafbare uitingen op extreemrechtse websites. Deze bevinding wordt ondersteund door een recent rapport van de Europese Commissie tegen Racisme en Intolerantie van de Raad van Europa (ECRI), waaruit blijkt dat in Nederland de voornaamste groei van rechtsextremisme, met name onder jongeren, plaatsvindt in apolitieke bewegingen die informeel, hoofdzakelijk via digitale communicatie-middelen, zijn georganiseerd. Deze gegevens hebben het MDI ertoe bewogen onderzoek te doen naar de omvang en de aard van extreemrechts op het Nederlandse deel van het internet, met als focus de discriminerende uitingen op deze websites.

Lees verder in de publicatie

MDI Jaarverslag 2008

Jaar:
2009
Taal:Aantal blz:
28
Soort Uitgave:
Beschrijving:

2008 in het kort: het MDI ontving meer meldingen dan in 2007; van Haat tegen moslims en antisemitisme zijn evenals de afgelopen jaren de meeste meldingen gedaan; websites waren vaker bereid strafbare uitingen te verwijderen; de strafrechtelijke aanpak van discriminatie op het internet verbetert: er is een aantal zaken van het MDI in 2008 voor de rechter gebracht Het MDI heeft in 2008 1226 meldingen ontvangen over 1501 unieke uitingen. Het aantal meldingen is daarmee flink gestegen (1046 in 2007). Het aantal uitingen is licht gedaald (1581 in 2007). Het aantal uitingen dat het MDI als strafbaar heeft beoordeeld is afgenomen van 1078 naar 899. In 2008 was het MDI nog succesvoller dan in voorgaande jaren in het laten verwijderen van uitingen. Naast de kerntaken (bestaande uit meldingsafhandeling en aangiftebeleid) startte het MDI in 2008 onderzoeken naar extreem-rechtse websites en naar het moderatorenbeleid van interactieve websites.

Lees verder in het jaarverslag

MIVD jaarverslag 2008

Jaar:
2009
Taal:Aantal blz:
66
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Rechtsextremisme
De MIVD verricht onderzoek naar rechtsextremistische partijen, organisaties, groeperingen
en personen. Voor de MIVD staat hierbij de vraag centraal of de veiligheid
en paraatheid van de krijgsmacht in gevaar wordt gebracht. Concreet richt het onderzoek
zich op het onderkennen van personen of groepen van personen, werkzaam of anderszins
aanwezig bij Defensie, die het rechtsextremistische gedachtegoed aanhangen en
uitdragen. Verder zal uit onderzoek moeten blijken in hoeverre zij gelieerd aan of lid
zijn van, dan wel (actief) steun verlenen aan rechts-extremistische partijen en organisaties.

In 2008 hebben verschijningsvormen van rechtsextremisme zich in beperkte mate gemanifesteerd binnen Defensie en is het aantal meldingen ten opzichte van 2007 gedaald. Slechts enkele meldingen hadden betrekking op het bekladden van
defensieobjecten met runentekens, nazisymbolen, discriminerende teksten en
leuzen. Een klein deel had betrekking op personen die gelieerd zijn aan dan wel lid
zijn van rechts-extremistische partijen en organisaties, of daar steun aan verlenen.

Het grootste deel van de meldingen had betrekking op personen die zich zouden
hebben schuldig gemaakt aan (vermeend) rechts-extremistische uitlatingen en gedragingen. Hierbij wordt opgemerkt dat niet alle gedragingen die onder de noemer rechtsextremisme
worden gemeld, ook als zodanig in politieke of ideologische zin dienen te
worden aangemerkt. Uit onderzoek blijkt dat er soms sprake is van ongewenst gedrag,
zoals misplaatste humor, ruwe opleidingsmethoden, machogedrag of ander wangedrag.
Als deze door de MIVD onderkende ongewenste gedragingen mogelijkerwijs strafbare feiten opleveren, wordt de Koninklijke Marechaussee of het Openbaar Ministerie
geïnformeerd.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 42

AIVD jaarverslag 2008

Jaar:
2009
Taal:Aantal blz:
96
Soort Uitgave:
Beschrijving:

4.2 Rechts-extremisme en extreemrechts

Net als voorgaande jaren blijft het extreemrechtse en rechts-extremistische milieu in Nederland gekenmerkt door fragmentatie en versnippering. Bij enkele publieke manifestaties (tussen de 70 en 100 deelnemers) trokken verschillende rechtse groeperingen gezamenlijk op zonder dat van een groeiende eenheid sprake is. Jongeren die zich in het openbaar manifesteren met rechts-extremistische uitingen en symbolen blijven vooral een openbare ordeprobleem. Een ontwikkeling naar rechts-extremistisch terrorisme is dan ook niet aan de orde.

De sinds 2007 waarneembare assertieve opstelling tegenover links-extremistische antifascisten heeft in 2008 niet geleid tot grootschalige confrontaties. In 2008 namen rechts-extremisten thema’s en middelen over die voorheen vooral door linkse activisten werden gehanteerd. Voorbeelden hiervan zijn actiemiddelen zoals kraken en ‘taarten’ en thema’s als het protesteren tegen (vermeend) dierenleed of onderdrukking door de staat en de politie.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 37 en 38

Derde rapport over Nederland

Jaar:
2008
Taal:Aantal blz:
55
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Sinds de publicatie van het tweede ECRI-rapport over Nederland op 15 december 2000 is vooruitgang geboekt op een aantal in het rapport besproken gebieden. Nederland heeft verschillende internationale instrumenten ondertekend die van belang zijn voor de bestrijding van racisme en rassendiscriminatie, met name het 12e Protocol bij het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Er heeft tevens een uitwerking van strafrechtelijke, civielrechtelijke en bestuursrechtelijke bepalingen tegen racisme en rassendiscriminatie plaatsgevonden, hetgeen blijkt uit voor de in 2004 ingestelde hogere strafmaxima voor het stelselmatig begaan van een aantal racistisch getinte misdrijven. Er wordt gewerkt aan een netwerk van professionele bureaus racismebestrijding door het hele land, teneinde slachtoffers van racisme en rassendiscriminatie beter te beschermen en deze verschijnselen te monitoren.

Bijzonderheden: Extreemrechts op blz 30 t/m 31

Racistische overlast in Waspik

Analyse van de aanpak en lessen voor gemeenten
Auteur:
Uitgever:ISBN:
978 90 6734 542 2
Jaar:
2008
Taal:Aantal blz:
128
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Analyse van de gebeurtenissen in het dorpje Waspik, waar een Liberiaans vluchtelingengezin vanaf maart 2006 maar liefst anderhalf jaar racistisch wordt gepest, geïntimideerd en bedreigd door een groep lokale hangjongeren. Sinds 1996 zijn er meerdere personen of gezinnen, minstens 3, van Afrikaanse herkomst het dorp uitgepest. Dit patroon bracht echter de gemeentelijke hulpverleners niet in beweging, al werd er wel over gepraat. Het Uitvoeringsoverleg Jongerenoverlast meldt de incidenten tot december 2006 niet in haar notulen. Maanden later duikt het gezin onder, Waspik is inmiddels landelijk nieuws. Begin 2008 blijken vluchtelingen uit Irak en Kosovo ook racistisch bejegend te worden. Forum doet aanbevelingen voor alle gemeenten die met zulke overlast te maken hebben of krijgen.

The Government Participation of Radical Right-Wing Populist Parties in West European Democracies

Jaar:
2008
Taal:Aantal blz:
281
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Radical right-wing populist parties have incessantly increased their presence in Western Europe since the early-1980s. The number of countries in which radical right-wing populist parties compete in elections has grown, as has the number of countries where these parties manage to pass the electoral threshold and enter parliament. In addition to well-known radical right-wing populist parties like the French National Front (Front National, or FN) or the Austrian Freedom Party (Freiheitliche Partei Österreichs, or FPÖ), the rise of a multitude of lesser known radical right-wing populist parties like the Danish People’s Party (Dansk Folkeparti, or DF), the List Pim Fortuyn (Lijst Pim Fortuyn, or LPF), or New Democracy (Ny Demokrati, ND) has characterized West European politics since the late-1980s. More importantly, the electoral success of these parties has grown exponentially.

The Extreme Right-Wing Populist Challenge and the transformation of political space in Western Europe

Jaar:
2008
Taal:Aantal blz:
38
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In the course of the last two decades, right-wing populist parties have gained sizable vote shares in France, Switzerland, and Austria. In the Netherlands, Pim Fortuyn has succeeded in breaking into a party system whose segmentation and “pillarization” once made it an example of stability. Throughout much of the post-war period, Switzerland and Austria had also been marked by a high stability of the party alternatives. In these countries, as well as in Denmark, Norway, Italy, and Belgium, the success of new parties of the right has largely surpassed that of older parties of the extreme right, which seemed to have represented a “normal pathology” resulting from tensions created by rapid change in industrial societies (Scheuch, Klingemann 1967). Certainly, the optimism of the “golden age” of growth after World War II has given way to more gloomy feelings of malaise in the era of unemployment and austerity politics. The enduring success of right-wing populist parties, however, as well as the increasing similarity of their discourse suggest that they are more than a populist outbreak of disenchantment with electoral politics. Rather, it has become apparent that a common potential must underlie their rise.

Bijzonderheden: Paper prepared for the NCCR Workshop on Populism Aarau, 6-7 June 2008

Rechtsextreme Netzwerke und Parteien in Europa

Eine Bestandsaufnahme vor der Europawahl 2009
Jaar:
2008
Taal:Aantal blz:
106
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Der damalige EU‐Justizkommissar FRANCO FRATTINI1 nahm kein Blatt vor den Mund, als er Mitte 2007 zum Rechtsextremismus in der Europäischen Union Stellung bezog. »Ich will es hart formulieren: Neonazis sind ein Krebsgeschwür für demokratische Länder […]. Sie sind eine wirkliche Bedrohung unserer Demokratie. Das Schlimmste ist: Fremdenfeindlichkeit und Rechtsextremismus nehmen in Europa zu.« Derzeit gebe es fünf Länder, so FRATTINI weiter, die ihm besondere Sorge bereiteten. »Dazu gehört Deutschland, aber auch in Frankreich, Belgien, Dänemark, und leider auch in meiner Heimat Italien sieht es nicht viel besser aus.«2 Wenige Monate zuvor hatte sich unter dem Namen »Identität, Tradition, Souveränität« (ITS) erstmals seit mehr als einem Jahrzehnt wieder eine offen rechtsextreme Fraktion im Europaparlament konstituieren können. Treibende Kraft des von langer Hand vorbereiteten Zusammenschlusses waren Abgeordnete aus Frankreich, Belgien, Italien und Österreich, zu denen mit dem EU‐Beitritt Bulgariens und Rumäniens am 1. Januar 2007 sechs weitere Parlamentarier stießen. Das für den Fraktionsstatus
notwendige Quorum von 20 Mitgliedern war damit erfüllt. An der Gründung beteiligten sich die »Front National« (FN), die »Partidul România Mare« (PRM), der »Vlaams Belang« (VB), die »Freiheitliche Partei Österreichs« (FPÖ), die Bewegung »Nacionalno Obedinenie Ataka« (Ataka) sowie zwei italienische und ein britischer Abgeordneter.

Bijzonderheden: Uber die Niederlande: Seite 85

CIDI Jaaroverzicht antisemitisme in Nederland 2007

Jaar:
2008
Taal:Aantal blz:
4
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Na een uitzonderlijke piek in 2006, laat het jaar 2007 een forse daling zien van antisemitische incidenten in Nederland. Het aantal is zelfs lager dan het niveau van 2005. Een verheugend resultaat, waar echter wel kanttekeningen bij geplaatst kunnen worden. Omdat bovendien de gegevens voor de jaarlijkse rapportage door het CIDI dit jaar pas zeer laat compleet waren, volstaan wij met een kritisch tussentijds overzicht. Het volledige overzicht van incidenten vindt u in het rapport van komend jaar over de jaren 2007 en 2008.

Oorzaken
Het jaar 2007 laat in Nederland en ook daarbuiten een sterke daling van antisemitische incidenten zien. Zeker ten opzichte van 2006, toen het aantal juist met 64% was gestegen naar 261 meldingen. Voor 2007 is het aantal meldingen met 104 opnieuw gedaald, zelfs nog onder het niveau van 2005 (159).

Lees verder in jaaroverzicht

AFS Monitor Racisme & Extremisme

Achtste rapportage
ISBN:
978 90 8555 004 4
Jaar:
2008
Taal:Aantal blz:
306
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Fortuyns befaamde slogan ‘Ik zeg wat ik denk’ heeft de laatste jaren niet
alleen op grote schaal navolging gekregen, maar ook geleid tot felle discussies
over de grenzen van de vrijheid van meningsuiting. Begin 2006, tijdens
de wereldwijde ophef over de Deense ‘Mohammed-cartoons’, pleitte vvd-
Kamerlid Ayaan Hirsi Ali voor ‘het recht op beledigen’.1 Een van de Deense
prenten was een afbeelding van de profeet Mohammed met een tulband in
de vorm van een bom met aangestoken lont. Deze spotprent kreeg in 2008
een hoofdrol in de film van Wilders, Fitna, die al evenzeer heeft geleid tot
verhitte discussies over de grenzen van de vrijheid van meningsuiting. Dat
die grenzen opgeschoven zijn en dat er meer gezegd kan worden dan voorheen
lijkt wel duidelijk. Een treffende illustratie is de opschudding over de
politie-inval in mei 2008 bij een Nederlandse cartoontekenaar ‘Gregorius
Nekschot’ die jarenlang de islam op de korrel heeft genomen. De aanhouding
van de cartoonist, die ervan verdacht werd de discriminatieverboden
te hebben geschonden, wekte grote publieke en politieke verontwaardiging.
Spotprenten zouden moeten kunnen, zo werd alom betoogd, ongeacht
hun inhoud. De vraag waar de grenzen van vrije meningsuitingen dan
wel zouden moeten liggen, bleef op de achtergrond. Wel is in discussies
gedurende de laatste jaren steeds vaker betoogd dat de grens zou moeten
worden getrokken bij aanzetten tot geweld.
Maar, zo zeggen anderen, ook zonder aanzetten tot geweld kan grote
schade worden berokkend, want de verruimde uitingsvrijheden zijn van
invloed op het vóórkomen van intolerantie en discriminatie. Als argument
voor deze stellingname worden indicaties voor een tamelijk hoog niveau
van islamofobie in Nederland aangehaald. Uit enquêteonderzoek blijkt
dat meer dan de helft van de Nederlandse, niet-islamitische schoolgaande
veertien- tot zestienjarige jongeren negatief staan ten opzichte
van moslims.2 Als een van de oorzaken wordt negatieve beeldvorming
genoemd: ‘negatieve stereotypen van moslims en negatieve clichés van
de islam, negatieve berichten van ouders en de beste vriend of vriendin
over moslims en de islam, en de overtuiging dat moslims een bedreiging
vormen voor de veiligheid een belangrijk effect op de attitude’.

Lees verder in de monitor

MDI Jaarverslag 2007

Jaar:
2008
Taal:Aantal blz:
38
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Het MDI heeft in 2007 1049 meldingen ontvangen over 1581 unieke uitingen.
Zowel het aantal meldingen als het aantal uitingen is licht afgenomen ten
opzichte van 2006. Het aantal gemelde uitingen dat door het MDI als strafbaar is
beoordeeld, is echter gestegen van 984 in 2006 tot 1078 in 2007. Vooral dit
laatste cijfer is van belang, omdat het de belangrijkste indicator is voor het
bepalen van de ernst van discriminatie op het internet. Uit de cijfers van het MDI
kan worden opgemaakt, dat het aantal strafbare uitingen sinds 2005 is
toegenomen.
Naast de kerntaken (bestaande uit meldingsafhandeling en aangiftebeleid), heeft het MDI zichzelf in 2007, bij wijze van proef, een proactieve benadering van
interactieve websites en webfora aangemeten. Bijvoorbeeld over de interactieve
website telegraaf.nl, ontving het MDI bijzonder veel meldingen. Hoewel de
strafbare uitingen op verzoek van het MDI altijd werden verwijderd, is het MDI
geen gratis moderator. Daarom is besloten om onderzoek te doen naar de
problematiek van onder meer deze website. Aan de hand van dit onderzoek heeft
het MDI telegraaf.nl een groot aantal aanbevelingen gedaan, om discriminatie
effectiever te bestrijden. Nadat de aanbevelingen waren uitgevoerd, daalde het
aantal meldingen enorm. Meer hierover in hoofdstuk 3.

Lees verder in het jaarverslag

MIVD jaarverslag 2007

Jaar:
2008
Taal:Aantal blz:
65
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Rechts-extremisme
De MIVD verricht onderzoek naar rechtsextremistische partijen, organisaties, groeperingen
en personen. De vraag die hierbij centraal staat, is of de veiligheid en paraatheid
van de krijgsmacht op enig moment in gevaar worden gebracht. Concreet richt het
onderzoek zich op het onderkennen van personen of groepen van personen binnen de
defensieorganisatie die het rechts-extremistische gedachtegoed aanhangen en uitdragen.
Een belangrijke indicator is of en in welke mate deze personen lid zijn van, dan wel
(actief) steun verlenen aan rechts-extremistische partijen en organisaties.

In 2007 hebben verschijningsvormen van rechts-extremisme zich wederom slechts in
beperkte mate gemanifesteerd binnen Defensie. Het aantal meldingen is ten opzichte van
2006 gelijk gebleven, ook de onderwerpen van de meldingen waren vrijwel dezelfde.
Het betrof het bekladden van defensieobjecten met runentekens, nazi-symbolen, discriminerende teksten en leuzen en meldingen van personen die lid waren van of gelieerd
waren aan rechts-extremistische partijen en organisaties of daar steun aan verleenden.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 40

AIVD jaarverslag 2007

Jaar:
2008
Taal:Aantal blz:
118
Soort Uitgave:
Beschrijving:

4.3 Rechts extremisme

Versnippering en verscheidenheid kenmerkten nog steeds het rechts extremistische landschap in Nederland in 2007. Pogingen om te komen tot samenwerking op nationaal en internationaal niveau lopen doorgaans stuk op ideologische onverenigbaarheid en botsende karakters. Met in totaal ongeveer 600 actieve aanhangers is het rechts extremisme in Nederland nog steeds relatief klein van omvang.

De trend om het rechts-extremistische gedachtegoed vooral via de buitenparlementaire
weg te belijden en te verspreiden is dit jaar doorgezet. Het aantal op deze wijze
actieve rechtse extremisten is enigszins gegroeid. Daarentegen is bij de organisaties
die via posities in de volksvertegenwoordigende organen hun rechts-extremistische
opvattingen proberen te ventileren en te realiseren, sprake van een stagnerende of
slechts marginaal groeiende aanhang.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 51 tm 53

Right-Wing Parties and anti foreigner sentiment in europe

Uitgever:Jaar:
2007
Taal:Aantal blz:
12
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Our primary aim is to extend and revise SRG’s findings on the association between politics and anti-foreigner sentiment. While their research suggests that the prevalence of ERP support is associated with higher anti-foreign er sentiment, our research shows that this is only the case for those ERPs that promote cultural racism. The more prevalent cultural racism, the more these parties and the ideologies they espouse become part of the normal political landscape (Van Der Brug and Fennema 2003).

CIDI antisemitische incidenten in Nederland 2006

tot en met 05-05-2007
Jaar:
2007
Taal:Aantal blz:
56
Soort Uitgave:
Beschrijving:

2 juli
Melding bij ADB Den Haag: Tijdens een demonstratie van de NVU aan de Lange Voorhout in Den Haag worden door leden van NVU antisemitische uitingen gedaan.
22 juli
Melding bij CIDI: Tijdens een demonstratie in Amsterdam, tegen de inval van Israel in Libanon, worden antisemitische leuzen geroepen: “Joden, het leger van de profeet Mohammed is in aantocht!!!”. De demonstratie werd georganiseerd door de Internationale Socialisten, parlementariërs van Groen Links en SP en Een Ander Joods Geluid.
18 november
Melding bij CIDI: De Stichting Joods Apeldoorn organiseert een Joods cultureel festival. Hiertegen wil de extreem-rechtse organisatie het Nationaal Collectief demonstreren. De gemeente Apeldoorn geeft geen vergunning. Het Nationaal Collectief grijpt het Joods Cultureel Festival als aanleiding voor de demonstratie aan om aan te duiden dat, volgens hen, de Nederlandse cultuur genegeerd wordt. Zie ook Werksfeer

Lees verder in document

Bijzonderheden: Extreemrechts blz 33 en 39-40

NCTb Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 10

Jaar:
2007
Taal:Aantal blz:
4
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Radicalisering

Vergeleken met de vorige periode is er een lichte daling opgetreden in het aantal meldingen over mogelijke islamitische radicalisering onder de Nederlandse bevolking dat bij de politie is binnengekomen. Bezien over de laatste twaalf maanden is dat beeld stabiel. Deze cijfers zouden een indicatie kunnen vormen voor de berusting en gelatenheid van moslimjongeren in Nederland, waarover in het vorige dreigingsbeeld is gerapporteerd.

Waar het aantal meldingen van rechtsextremisme in vergelijking met de vorige rapportageperiode is toegenomen, is het beeld ten aanzien van het gebruik van geweld redelijk stabiel gebleven. Wel is er vaker sprake van dreiging met geweld. Opvallend is dat enkele van de veertien (interetnische) gewelddadige incidenten zijn gepleegd door of tegen jongeren. Bij de meeste incidenten zijn rechtsextremistische personen de agressor.

Onderzoek van de Politieacademie heeft het gevestigde beeld over ‘gabbers’ enigszins
genuanceerd. Zij hebben over het algemeen een gezond arbeidsethos en komen niet standaard uit gebroken gezinnen. Naar verhouding plegen zij wel meer geweldsmisdrijven dan andere jongeren.

Lees verder in de Samenvatting Dreigingsbeeld

Bijzonderheden: Extreem-rechts blz 3

AFS Monitor Racisme en Extremisme CAHIER

Opsporing en vervolging in 2006
ISBN:
978 90 8555 032 7
Jaar:
2007
Taal:Aantal blz:
65
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Dit onderzoek is een rapportage over opsporing en vervolging in het kader
van het project Monitor Racisme & Extremisme. Het project wordt uitgevoerd
door de Anne Frank Stichting en de Universiteit Leiden.1
Zevenmaal werd deze rapportage gepubliceerd als onderdeel van een
brede rapportage die voor het eerst verscheen in 1996. De laatste algemene,
brede rapportage verscheen in december 2006. In 2003 waren de
cijfers over opsporing en vervolging aanleiding om een eigenstandige
publicatie in de vorm van een cahier uit te brengen.
In 2007 is wederom voor een eigenstandige publicatie gekozen om de
traditie van een jaarlijkse analyse van deze cijfers vast te houden. Hiermee
wordt de stagnatie ondervangen bij de Monitor Rassendiscriminatie
die verschijnt in opdracht van de minister voor Wonen, Wijken en Integratie
(wwi). Deze monitor is voor het eerst verschenen in 2006 en dient
tweejaarlijks te worden uitgebracht. De eerstvolgende publicatie wordt
echter pas in 2009 verwacht.
Vanaf volgend jaar is het de bedoeling dat het onderzoek naar opsporing
en vervolging jaarlijks afwisselend wordt gepubliceerd in de Monitor
Racisme & Extremisme (van de Anne Frank Stichting en de Universiteit
Leiden) en in de Monitor Rassendiscriminatie (van de minister voor wwi).
In 2008 wordt weer een brede rapportage van de Monitor Racisme & Extremisme
uitgebracht.

Lees verder in de monitor

AFS Monitor Racisme en Extremisme CAHIER

Racistisch en extreemrechts geweld in 2006
Jaar:
2007
Taal:Aantal blz:
22
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Dit is de negende geweldsrapportage van de Monitor Racisme & Extremisme, uitgevoerd door de Anne Frank Stichting en de Universiteit Leiden. Het project wordt gesteund door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Zeven maal werd deze rapportage gepubliceerd als onderdeel van een brede rapportage en een keer, in 2003, waren de geweldscijfers aanleiding om een eigenstandige publicatie in de vorm van een cahier uit te brengen.
Dit is de eerste keer dat we een eigenstandige digitale rapportage naar buiten brengen over dit onderwerp. Directe aanleidingen daarvoor zijn de lancering van de website van de Monitor Racisme & Extremisme in 20061 en de succesvolle samenwerking met het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD). Deze samenwerking maakt het mogelijk om in korte tijd beter materiaal voorhanden te krijgen. Daardoor was het mogelijk om tot een goede, gesystematiseerde rapportage met cijfers over 2006 te komen. Het lijkt ons zinvol om deze rapportage nu te publiceren en niet te wachten tot een nieuwe brede rapportage, die naar verwachting eind 2008 zal verschijnen.
Deze rapportage bevat ons verslag van onderzoek naar racistisch en extreemrechts geweld in het jaar 2006.

Lees verder in de monitor

MDI jaarverslag 2006

Jaar:
2007
Taal:Aantal blz:
31
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Op 21 maart 1997 opende de toenmalige Minister van Binnenlandse zaken, Hans Dijkstal, met een ietwat onwennige muisklik het MDI. Hij besloot zijn toespraak bij die gelegenheid met de woorden ‘Het zou het mooist zijn als er weinig gemeld zou hoeven worden’. Zo mooi werd het dus niet. Het MDI, destijds nog gevestigd in de zijkamer van de oprichters, had voor de opening debatcentrum De Balie in Amsterdam bereid gevonden ruimte ter beschikking te stellen. Ook spraakmakende  digeratii van het eerste uur van XS4all, DBNL en NLIP waren –soms tegen wil en dank- betrokken bij de oprichting. Men zat niet zo te wachten op het slechte nieuws dat discriminatie op Internet een probleem was. Bovendien had men al het Meldpunt Kinderporno op Internet opgericht en in de ogen van sommigen was kinderporno toch een meer reëel probleem. Een grote internetprovider uit die dagen liet weten: ‘wij zetten geen link naar de meldpunten op onze binnenkomst pagina. We hebben er geen behoefte aan potentiële klanten weg te jagen met het nieuws dat er kinderporno en racisme op Internet staat’. Gelukkig was deze struisvogelpolitiek van korte duur.

Lees verder in het jaarverslag

MIVD jaarverslag 2006

Jaar:
2007
Taal:Aantal blz:
66
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Rechts-extremisme
De MIVD verricht onderzoek naar rechtsextremisme, waarbij de vraag centraal staat
of de veiligheid en de paraatheid van de krijgsmacht in gevaar worden gebracht.
Concreet richt het onderzoek zich op het onderkennen van personen of groepen van
personen, werkzaam of anderszins gerelateerd aan Defensie. Onderzocht wordt of de
personen het rechts-extremistische gedachtegoed aanhangen en uitdragen, maar ook of
zij banden hebben met rechts-extremistische partijen en organisaties.

Verrechtsing van de samenleving met een mogelijke ontwikkeling
naar extremistische vormen bijvoorbeeld, is relevant voor Defensie in verband met de
werving van personeel. In 2006 hebben verschijningsvormen van
rechts-extremisme zich ook in beperkte mate gemanifesteerd bij Defensie. Het aantal
meldingen terzake is ten opzichte van 2005 laag gebleven. Enkele meldingen hadden
betrekking op het bekladden van defensieobjecten met runentekens, nazi-symbolen,
discriminerende teksten en leuzen. Een gering aantal meldingen had betrekking op
personen die banden hadden met dan wel lid zijn of steunverlenen aan rechts-extremistische partijen en organisaties. Het merendeel van de meldingen had betrekking op personen die zich hadden schuldig gemaakt aan (vermeend) rechts-extremistische uitlatingen en gedragingen.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 40 en 41

AIVD jaarverslag 2006

Jaar:
2007
Taal:Aantal blz:
145
Soort Uitgave:
Beschrijving:

4.3 Rechts extremisme

De bedreiging van de Nederlandse democratische rechtsorde door rechtse extremisten
is nog steeds relatief laag te noemen. Het versnipperde rechts-extremistische landschap
in Nederland is daar mede debet aan. Het afgelopen jaar liet wel enige groei zien van
de aanhang van niet politiek actieve neonazistische organisaties, zoals Blood&Honour.

Partijen daarentegen die via de politieke weg hun doelen trachten te bereiken, zijn het afgelopen jaar niet substantieel gegroeid of zelfs in omvang afgenomen. De verwachting is dat de groei van niet politiek actieve groeperingen ook het komende jaar door zal zetten. Het ontstaan van radicale splintergroeperingen uit rechts georiënteerde
jeugdculturen zoals delen van de zogenoemde ‘Lonsdale-jeugd’ (gabberbeweging), is
dit jaar beperkt gebleven. Ondanks het feit dat in kringen van rechtse extremisten een
fascinatie voor wapens en geweld bestaat, is op dit moment geen sprake van een rechtsextremistische terroristische dreiging. Dat neemt niet weg dat de in deze jeugdcultuur
breed gevoelde frustratie over de multiculturele samenleving verdere polarisering in de
hand kan werken en daarmee op termijn de democratische rechtsorde kan bedreigen.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Rechts extremisme blz 56 tm 59

‘Wij zijn gewoon jeugd’

Een kwalitatief onderzoek naar de identiteit van Lonsdale-jongeren in de gemeente Werkendam
Auteur:
Jaar:
2006
Taal:Aantal blz:
142
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Dit is het verslag van een onderzoek naar de identiteit van Lonsdale-jongeren in de gemeente Werkendam. Aanleiding tot dit onderzoek zijn de structurele klachten van discriminatie en extreemrechtse uitingen door jongeren uit deze gemeente. Het onderzoek is tot stand gekomen in samenwerking met Bureau Discriminatiezaken Midden en West Brabant en Palet, steunpunt voor multiculturele ontwikkeling in Noord-Brabant. In het onderzoek is getracht inzicht te krijgen in de identiteit van Lonsdale-jongeren. Identiteit wordt geconstrueerd op uiteenlopende manieren en door uiteenlopende betrokkenen. Het bestaat uit ascriptieve en zelfascriptieve aspecten, dat wil zeggen de identiteit die mensen respectievelijk aan anderen en aan zichzelf toekennen. In dit onderzoek zijn dan ook beide aspecten onderzocht. Hiervoor is een kwalitatief onderzoek uitgevoerd, waarbij gebruik is gemaakt van data-triangulatie. Data verkregen uit documenten, observaties en interviews zijn gecombineerd gebruikt om de centrale onderzoeksvraag te beantwoorden.
Er zijn in totaal 66 krantenartikelen geanalyseerd om te onderzoeken welk beeld kranten hebben van de identiteit van Lonsdale-jongeren. Hieruit is naar voren gekomen dat de kranten een stereotype beeld van Lonsdalers construeren, dat wordt aangepast in meer extreme of meer gematigde zin afhankelijk van de sociaal-maatschappelijke context. Het stereotype beeld is dat Lonsdale-jongeren negatieve denkbeelden hebben over allochtonen en dat ze zich door hen bedreigd voelen. Daarnaast worden de Lonsdalers extreemrechtse sympathieën en nationalistische gevoelens toegeschreven.

Bijzonderheden: Masterscriptie Communicatie- en Informatiewetenschappen Specialisatie Interculturele Communicatie Faculteit Communicatie en Cultuur Universiteit van Tilburg

Why Most Anti-Immigrant Parties Failed in Western Europe 1980-2005

Jaar:
2006
Taal:Aantal blz:
24
Soort Uitgave:
Beschrijving:

The extraordinary and highly consequential electoral successes of radical right parties in Western Europe in the last couple of decades are well documented. The evidence on how these parties’ successes are associated with their anti-immigrant appeals invites the conclusion that such appeals are an easy way to electoral success for minor parties willing to exploit this issue. This paper argues that this is not so, since it is nearly impossible for minor parties to make credible appeals to voters on the immigration issue unless they have reputational shields—a legacy that can be used to fend off accusations of racism and extremism. Not many minor parties deciding to run on the anti-immigrant ticket, it turns out, have such reputational shields. This paper presents newly collected evidence to show that six out of seven anti-immigrant parties failed to achieve sustained electoral success in a period when Europe was in an immigration crisis.

Bijzonderheden: This paper was prepared for the 2006 Annual Meeting of the American Political Science Association in Philadelphia.

The European Radical Right in Comparative-Historical Perspective

Auteur:
Jaar:
2006
Taal:Aantal blz:
44
Soort Uitgave:
Beschrijving:

This paper seeks to explain the variation in the success of radical right political parties across ten European political systems over the last several decades. I argue that such parties succeed over the long term only when they both 1) build on pre-existing nationalist organizations and networks and 2) face a permissive rather than repressive political environment. These hypotheses are tested on the cases of Denmark, France, Italy and Sweden. By adding factors such as historical legacies, party organization, and interactions between mainstream parties and far right challengers to the study of radical right parties, we can better understand their divergent trajectories. Ideas about the legitimacy of the radical right also influence the reaction of mainstream challengers to them, and represent a promising topic for future research.

Bijzonderheden: Paper Prepared for the Annual Meeting of the American Political Science Association, August 31-September 3, Philadelphia

CIDI overzicht antisemitische incidenten in Nederland 2005

tot en met 05-05-2006
Jaar:
2006
Taal:Aantal blz:
64
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Er is in Nederland een aantal extreemrechtse partijen. De meest bekende zijn: de
Centrumdemocraten(CD), Nieuw Rechts (NR), Nieuwe Alliantie (NA) en de Nederlandse Volksunie(NVU).
In een aantal plaatsen nemen zij deel aan de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2006: Almelo (NR), Apeldoorn (NVU), Arnhem (CD en NVU), Eindhoven (NR), Nijmegen (NVU), Oss (NVU), Ridderkerk (NA en NR), Rotterdam (NA en NR) en Venray (NVU). Alleen Nieuw Rechts behaalt een zetel, nl. in Ridderkerk. Antisemitisme is vooral binnen de NVU en de Nieuwe Alliantie vast onderdeel van de ideologie. Zie ook onder Internet.

Lees verder in overzicht

Bijzonderheden: Extreemrechts blz 33-36 en 46

NCTb Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland

Jaar:
2006
Taal:Aantal blz:
4
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Polarisatie

De zorg over polarisatie blijft onverminderd aanwezig. Naast de antiintegratieve en isolationistische boodschap van salafisten dragen ook extreemrechtse geluiden in belangrijke mate hieraan bij. In de afgelopen periode was er sprake van diverse gevallen van interetnisch geweld.

In meer dan de helft van die gevallen is duidelijk sprake van extreemrechts geweld door Lonsdalejongeren, Skinheads en de Nationale Alliantie. De manifestatie van interetnisch geweld is een ondermijning voor de cohesie van de Nederlandse samenleving.

Bijzonderheden: Extreem-rechts blz 4

AFS Monitor Racisme & Extremisme

Zevende rapportage
ISBN:
90-8667-960-9
Jaar:
2006
Taal:Aantal blz:
256
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Met de Monitor Racisme & Extremisme wordt beoogd uiteenlopende vormen van racisme, extremisme en antisemitisme — en reacties op deze verschijnselen — te
volgen en daarover periodiek te rapporteren. Allereerst wordt er gekeken naar de verschijnselen: op welke wijze doen racisme, extremisme en antisemitisme zich in de Nederlandse samenleving voor. Hierbij kan worden gekeken naar de uitingsvorm, bijvoorbeeld politiek georganiseerd racisme, en naar de uitsluitingsvorm, bijvoorbeeld horecadiscriminatie. Sommige verschijnselen beperken zich naar hun aard niet tot het Nederlandse territoir, zoals discriminatie via het internet. In dergelijke gevallen wordt de extraterritoriale context meegenomen. Vast patroon in het monitoronderzoek is dat geprobeerd wordt zo goed als mogelijk verschillende soorten slachtoffers en daders te identificeren. Deze exercitie kan betrekking hebben op zowel autochtonen als allochtonen, waaronder laatstgenoemden zich weer laten opdelen in diverse minderheidsgroepen. De respons op racisme, extremisme en antisemitisme kan verschillend van aard zijn, van educatief tot juridisch. Veelal is de aard van de respons afhankelijk van de verschijningsvorm van de discriminatie, de categorie slachtoffers en de achtergrond van de daders. Bovendien kunnen sommige vormen van respons naast elkaar functioneren of elkaar zelfs versterken. Het periodiek monitoren van de verschijnselen, de slachtoffers, de daders en de respons dient meerdere doelen. Op deze wijze wordt getracht een bijdrage te leveren aan het inzicht in de bestrijding van racisme, extremisme en antisemitisme. Bovendien vindt accumulatie van kennis plaats door de vaste systematiek en de periodiciteit van het onderzoek. Tot slot wordt ook een beeld verkregen van ontwikkelingen op de lange termijn en worden op basis van ervaringen uit het verleden suggesties gedaan voor oplossingen in de toekomst.

Lees verder in de monitor

MDI jaarverslag 2005

Jaar:
2006
Taal:Aantal blz:
39
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Het MDI heeft in 2005 1289 meldingen ontvangen over in totaal 1308 unieke uitingen van discriminatie op internet. In 2004 lag het aantal meldingen dat het MDI ontving hoger: 1812. Het jaar 2004 was met de nasleep van de moord op Van Gogh achteraf bezien een uitschieter. In de periode kort na de moord op Van Gogh stond het internet bol van haatzaaiende uitingen, zowel van mensen die van mening waren dat de islam een halt toegeroepen moest worden, als mensen die hun vreugde uitten over de moord op Van Gogh en blij waren dat de ‘jihad in Nederland’ was begonnen. Daarnaast was er in 2004 driemaal sprake van op grote schaal verstuurde extreem rechtse email, ofwel spam. Deze spamruns waren in 2004 verantwoordelijk voor enkele honderden meldingen. In 2005 werd er slechts eenmaal op grote schaal extreem rechtse spam verstuurd. Het MDI heeft sinds 1 januari 2005 een nieuw registratiesysteem waarbij ‘unieke’ uitingen worden geregistreerd. Het uitgangspunt daarbij is hoe vaak de uiting op een specifieke locatie op internet wordt geconstateerd en niet meer hoe vaak een uiting bij het MDI wordt gemeld. Dit heeft als gevolg dat het aantal uitingen lager uitvalt dan voorheen. Zo komt het bijvoorbeeld voor dat er spam met een discriminerende content aan een groot aantal email-adressen tegelijk wordt verstuurd. In dat geval stellen meerdere mensen het MDI daarvan op de hoogte. Voorheen werd elke afzonderlijk ontvangen email als aparte uiting geregistreerd. In het nieuwe systeem wordt uitgegaan van de zogenaamde ‘unieke uiting’2. Dat maakt de cijfers over de afgelopen jaren moeilijker te vergelijken.

Lees verder in het jaarverslag

MIVD jaarverslag 2005

Jaar:
2006
Taal:Aantal blz:
104
Soort Uitgave:
Beschrijving:

RECHTS-EXTREMISME
De MIVD verricht onderzoek naar rechts-extremistische organisaties en personen. Voor de
MIVD staat hierbij centraal of de veiligheid van de krijgsmacht door organisaties of personen
in gevaar wordt gebracht. Concreet richt het onderzoek zich op het onderkennen van personen bij Defensie die het rechts-extremistische gedachtegoed aanhangen en uitdragen. Uit onderzoek moet blijken in hoeverre zij gelieerd zijn dan wel (actief) steun geven aan rechts-extremistische organisaties.

In 2005 hebben verschijningsvormen van rechts-extremisme zich binnen Defensie in beperkte mate voorgedaan. In vergelijking met 2004 was er een lichte stijging van het aantal meldingen. Enkele meldingen hadden betrekking op het bekladden van defensie-objecten met runentekens, nazi-symbolen, discriminerende teksten en leuzen. Een klein deel van de meldingen had betrekking op personen die gelieerd zijn of steun geven aan rechts-extremistische organisaties. Het grootste deel van de meldingen had betrekking op personen die zich zouden hebben schuldig gemaakt aan (vermeend) rechts-extremistische uitlatingen en gedragingen. Hierbij wordt aangetekend dat niet alle gedragingen, die onder de noemer rechts-extremisme worden gemeld, ook als zodanig in politieke of ideologische zin dienen te worden aangemerkt. Uit onderzoek blijkt dat er soms sprake is van ongewenst gedrag zoals misplaatste humor, ruwe opleidingsmethoden, machogedrag of ander wangedrag.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 84 en 85

AIVD jaarverslag 2005

Jaar:
2006
Taal:Aantal blz:
117
Soort Uitgave:
Beschrijving:

4.3 Rechts-extremisme

Sfeerbepalend voor het rechts-extremisme in Nederland in 2005 was de moord op de heer Van Gogh op 2 november 2004. Binnen rechts-extremistische kringen werd na dedood van de heer Van Gogh met hernieuwde felheid – vooral op rechtse-internetfora geageerd tegen moslims in Nederland en islamitische instituten, zoals moskeeën en islamitische scholen. Woede en frustratie overheersten in de diverse reacties. Woede ten aanzien van de dader, moslims en de islam in het algemeen, en een grote ontevredenheid over de rol van de overheid die te veel de nadruk zou leggen op de dialoog met moslims. Deze onvrede heeft niet geleid tot radicale acties tegen de betrokken overheden of bewindspersonen.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 49 tm 51

CIDI Jaaroverzicht antisemitisme in Nederland 2004

en overzicht tot 05-05-2005
Jaar:
2005
Taal:Aantal blz:
78
Soort Uitgave:
Beschrijving:

CIDI ontvangt ondermeer via Kafka zeven meldingen over een uitgebrachte Hitlergroet. De Regiopolitie Amsterdam-Amstelland meldt dat in mei een jongen de Hitlergroet brengt en daarbij “Heil” roept in de richting van het Anne Frank Huis. Dezelfde jongen brengt later (o.a. bij Homomonument, de Dam) wederom een aantal keer de Hitlergroet. De jongen maakt deel uit van een groep die als geheel wordt aangehouden. Op 4 mei wordt tijdens de dodenherdenking in een Fries dorp in een jongerencentrum “Heil Hitler” geroepen.

Lees verder in jaaroverzicht

Bijzonderheden: Extreemrechts blz 44-45 en 53-54

AFS Monitor Racisme en Extremisme CAHIER

Het Lonsdalevraagstuk
ISBN:
90-86670-00-8
Jaar:
2005
Taal:Aantal blz:
80
Soort Uitgave:
Beschrijving:

De problematiek van racistische en extremistische uitingen onder jongeren heeft in het jaar 2004 en vooral na de moord op Theo van Gogh – 2 november 2004 – een hoge vlucht genomen. In de eerste maanden van 2005 hebben zogenoemde Lonsdalejongeren vrijwel dagelijks in de publicitaire belangstelling gestaan. Het gaat om een bekend doch in veel mindere mate gekend verschijnsel: op veel vragen naar aard, omvang en achtergronden moet men het antwoord schuldig blijven.
Over de benaming ‘Lonsdalejongeren’ is veel te doen geweest. Lonsdale is een Brits kledingmerk dat populair is onder gabbers, ook diegenen met een extreemrechtse, racistische oriëntatie. Deze gabbers plegen hun kledingmerken – niet alleen Lonsdale, maar ook Pitbull en Hooligan – vaak opzichtig dragen, zodat deze merken zijn gaan fungeren als een uiterlijk kenmerk van deze jongeren. Extreemrechtse, racistische gabbers zijn vervolgens kennelijk zo beeldbepalend geworden dat een omkering heeft plaatsgevonden: met ‘Lonsdalejongeren’ werden gaandeweg niet zozeer jongeren aangeduid die Lonsdale dragen, maar de extreemrechtse, racistische jongeren onder hen. Gelet op de ernst en de omvang van incidenten waarmee deze jongeren de aandacht trokken is de ‘besmetting’ wel te begrijpen. De bekende socioloog Goffman zou spreken van ‘een bedorven identiteit’. Hierdoor worden echter ook veel jongeren ten onrechte getroffen, om maar niet te spreken van het kledingmerk Lonsdale, dat niet verantwoordelijk kan worden gehouden voor ontsporingen van hen die Lonsdale dragen, waardoor het merk een negatief stigma heeft gekregen. Sommigen zijn van oordeel dat daarom op de benaming Lonsdalejongeren een taboe zou moeten rusten. Daar is wat voor te zeggen, maar negatieve beeldvorming is naar onze mening niet eenvoudigweg te beïnvloeden en te verhullen door er een andere naam aan te geven. Wij verwachten dat de benaming Lonsdalejongeren van beperkte duur zal zijn, al is nu niet te overzien wanneer de houdbaarheidsdatum precies zal zijn verstreken.

Lees verder in de monitor

MDI jaarverslag 2004

Jaar:
2005
Taal:Aantal blz:
28
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In 2004 is het aantal meldingen dat het MDI ontving wederom gestegen, van 1242 in 2003 naar 1812 in 2004. Tegelijkertijd is het aantal gemeldde uitingen eveneens sterk gestegen, van 1496 naar 2939. Enerzijds duidt dit op meer bekendheid van het MDI, anderzijds blijkt hieruit dat discriminatie op internet helaas nog veelvuldig voorkomt. Het MDI ontving gemiddeld 29 meldingen per week, over gemiddeld 57 uitingen. Discriminatie op internet is een vaak onderschat probleem. Veel mensen zijn van mening dat als je discriminatie op internet alleen tegenkomt als je er actief naar op zoek gaat. Veel mensen hebben het idee dat je op internet niet ongevraagd kan worden geconfronteerd met discriminerende uitingen. Niets is minder waar. Het MDI ontvangt legio meldingen over discriminatie op internet, omdat iemand bijvoorbeeld voor een schoolopdracht op zoek ging naar informatie over de Islam en terecht kwam op een site waarin de Islam ‘ontmaskerd’ wordt. Of waarin iemand op zoek gaat naar informatie over de Tweede Wereldoorlog en terecht komt op websites waarin wordt gesteld dat de Holocaust nooit heeft plaatsgevonden en dat het de ‘grootste joodse leugen ooit’ is. Het problematische van deze vormen van discriminatie op internet is dat de discriminerende boodschap erg mooi verpakt wordt. Met indrukwekkende websites kan de suggestie worden gewekt dat er een professionele of zelfs ‘wetenschappelijke’ organisatie met vele leden achter zit.

Lees verder in het jaarverslag

MIVD jaarverslag 2004

Jaar:
2005
Taal:Aantal blz:
94
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Rechts extremisme
De MIVD verricht onderzoek naar rechts-extremistische groeperingen en personen. Voor
de MIVD staat daarbij de vraag centraal of de veiligheid en paraatheid van de krijgsmacht
door deze groeperingen en personen in gevaar wordt gebracht. Verschijningsvormen van
rechts extremisme binnen Defensie hebben zich in 2004 in beperkte mate voorgedaan. Een
deel hiervan had betrekking op het bekladden van defensie-objecten met runentekens, nazi-symbolen, discriminerende teksten en leuzen. Een ander deel had betrekking op personen die zich schuldig zouden hebben gemaakt aan (vermeend) rechts-extremistische uitlatingen en gedragingen. Hierbij dient te worden aangetekend dat niet alle gedragingen die onder de noemer rechts extremisme worden gemeld als zodanig in politieke of ideologische zin dienen te worden aangemerkt.

Soms is er sprake van ongewenst gedrag, zoals misplaatste humor, ruwe opleidingsmethoden, machogedrag of ander soortgelijk wangedrag. Als door de MIVD onderkende ongewenste gedragingen strafbare feiten opleveren wordt de Koninklijke
Marechaussee of het Openbaar Ministerie geïnformeerd.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 77

AIVD-nota Lonsdale-jongeren in Nederland

Feiten en fictie van een vermeende rechts-extremistische subcultuur
ISBN:
2381145/01
Jaar:
2005
Taal:Aantal blz:
8
Soort Uitgave:
Beschrijving:

1. Inleiding
Beeldbepalend binnen extreem rechts in Nederland zijn momenteel de ongeorganiseerde
(groepen) van individuen en jongerensubculturen die op velerlei manieren en al dan niet politiek gemotiveerd een extreem rechtse of racistische boodschap uitdragen. Steeds meer autochtone jongeren maken gebruik van extreemrechtse symbolen om hun identiteit te benadrukken.
Omdat verschillende allochtone jongeren zich in de openbare ruimte eveneens in groepen
manifesteren, komt het vooral in de kleinere steden en op middelbare scholen in het land
regelmatig tot provocaties en confrontaties. Daarbij gaat het initiatief tot de provocatie nu eens
uit van de autochtone jongeren en dan weer van de allochtone jongeren. Bij incidenten die op
deze manier worden veroorzaakt is alleen al het uiterlijke extreemrechtse vertoon van de
autochtone jongeren voldoende voor grote maatschappelijke weerstand. Vooral jongeren die
zich graag kleden in het merk Lonsdale, in de volksmond “Lonsdale-jongeren” genoemd, zijn
het afgelopen jaar onderwerp van grote maatschappelijke, politieke en media aandacht
geweest. Lonsdale is niet meer dan een Brits kledingmerk dat graag gedragen wordt binnen de
grootste jongerensubcultuur in Nederland. Het overgrote deel van de jongeren dat Lonsdale
draagt manifesteert zich zonder politieke ideologie en in losse verbanden. Hoewel de
problemen die zij veroorzaken vooral op het terrein van de openbare orde liggen, kan het feit
dat een aantal van hen zich uniform kleedt en rechts-extremistische symbolen hanteert, de
gepercipieerde rechts-extremistische dreiging die van hen uitgaat versterken.

Lees verder in de nota

AIVD jaarverslag 2004

Jaar:
2005
Taal:Aantal blz:
142
Soort Uitgave:
Beschrijving:

4.3 Extreem rechts

De twee belangrijkste neonazistische bewegingen in Nederland, de Nederlandse Volks Unie (NVU) en de Racial Volunteer Force (RVF), zijn op dit moment beperkt van omvang en relatief geïsoleerd in hun extreme opvattingen. De RVF is een kleine, van oorspong Britse Blood&Honour organisatie die medio 2002 uit onvrede met de gematigde koers van de NVU werd opgericht. De RVF en NVU hebben het afgelopen jaar weinig van zich doen spreken. De NVU organiseerde op 5 juni 2004 in Den Haag een demonstratie. Deze demonstratie zorgde voor ongeregeldheden die voornamelijk werden veroorzaakt door extreemlinkse tegendemonstranten.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 45 tm 47

CIDI Jaaroverzicht antisemitisme in Nederland 2003

en overzicht tot 05-05-2004
Jaar:
2004
Taal:Aantal blz:
76
Soort Uitgave:
Beschrijving:

5 januari – Melding via Kafka: In Wolvega brengt een 21-jarige man de Hitlergroet
naar twee passerende agenten. Hij krijgt een boete en zegt er spijt van te
hebben.

15 januari – Bij de voetbalwedstrijd Roda JC-Schalke 04 brengt een Duitse man
de Hitlergroet. Hij krijgt een boete van € 260.
maart – Melding via Kafka: Een inwoner van Zwolle brengt de Hitlergroet naar
politieagenten. Hij wordt daarvoor op 9 april 2004 veroordeeld.

mei-december – Melding bij ADB Den Haag, Kafka: Gedurende deze maanden
vier meldingen (Scheveningen, Duindorp, Lekstraat en Papendrecht) van stickers
met een mannetje dat een davidster in een prullenbak gooit. Tekst: ‘Verzet je
tegen de leugen’.

Lees verder in het jaaroverzicht

Bijzonderheden: Extreemrechts blz 49-50

AFS Monitor Racisme & Extremisme ANNEX

Ontwikkelingen na de moord op Van Gogh
Jaar:
2004
Taal:Aantal blz:
5
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Op 2 november 2004 werd Theo van Gogh vermoord. De dader schoot Van Gogh neer, stak hem vele malen met een mes en liet een vastgeprikte dreigbrief op zijn borst achter. Op de vlucht schoot hij op de politie, die de achtervolging had ingezet. Uiteindelijk werd de dader in zijn been geschoten en kon hij worden gearresteerd. In de eerste twee weken na de moord werd duidelijk dat het in het geval van de moordenaar niet ging om een losstaand individu, maar dat er sprake was van een netwerk van radicale moslims, waar een aanzienlijke en concrete terreurdreiging vanuit gaat. Als gevolg van deze dreiging moesten diverse volksvertegenwoordigers
beveiligd worden. Twee leden van het parlement moesten zelfs worden ondergebracht op streng bewaakte, geheime locaties. Zowel de moord als de ervaren terreurdreiging bleken impulsen te zijn voor racistische, anti-moslim uitingen, alsmede voor uitingen die daar weer een reactie op vormden. Dit ging gepaard met een heftige reeks geweldplegingen van uiteenlopende aard die sterk aanzwol in het midden van de maand november om vervolgens tegen het einde van de maand november weer enigszins weg te ebben. Gaandeweg kwamen ook allerlei extreem-rechtse uitingen meer en meer in beeld.

AFS Monitor Racisme & Extreem-rechts

Zesde rapportage
ISBN:
90-72972-94-5
Jaar:
2004
Taal:Aantal blz:
191
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Met de Monitor racisme en extreem-rechts wordt beoogd uiteenlopende vormen van racisme, extreem-rechts en discriminatie — alsmede respons op deze verschijnselen — te volgen en daarover periodiek te rapporteren. Het initiatief tot dit onderzoeksproject is medio jaren negentig door de Leidse Universiteit genomen.
Sedert de vierde rapportage wordt het monitorproject gezamenlijk uitgevoerd door de Universiteit Leiden en de Anne Frank Stichting. Het nut van een periodieke monitorrapportage is divers. Er wordt op basis van een ‘vaste meetlat’ de balans opgemaakt van de belangrijkste uitingen en incidenten van rassendiscriminatie, racisme en rechts-extremisme, alsmede van de ontwikkeling van strategieën ter bestrijding. Door de rapportages worden politici, bestuurders en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties in staat gesteld zich op de problematiek te bezinnen en tot oplossingsstrategieën te komen. De rapportages kunnen immers door hun systematische en periodieke karakter bijdragen aan accumulatie van kennis en inzicht. Er wordt tevens inzicht verkregen in ontwikkelingen die zich op langere termijn voordoen. Dat geldt niet alleen voor de achterliggende periode maar ook voor de toekomst. De monitor kan voorts bijdragen aan vroegtijdige onderkenning van relevante, nieuwe ontwikkelingen. Tot slot kan de rapportage dienstig zijn bij de beantwoording van de talloze praktische vragen over dit onderwerp die vanuit
binnen- of buitenland gesteld worden.

Lees verder in de monitor

AFS Monitor Racisme en Extremisme CAHIER

Roma en Sinti
ISBN:
90-72972-92-9
Jaar:
2004
Taal:Aantal blz:
65
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Veel mensen zouden dit een onderzoek naar ‘zigeuners’ noemen. Echter, onder Roma en Sinti is het in het algemeen niet gebruikelijk om de term ‘zigeuner’ te hanteren. Dat is evenwel de term waarmee Roma en Sinti in het dagelijkse spraakgebruik worden aangeduid. Bovendien is lang niet iedereen zich bewust van het verschil tussen ‘zigeuners’ en woonwagenbewoners. De term woonwagenbewoners verwijst naar de woonvorm, terwijl Roma en Sinti zijn te beschouwen als een etnische groep. De term ‘zigeuners’ heeft voor de Roma en Sinti gemeenschap een sterk negatieve connotatie en zou refereren aan de Duitse woorden voor ‘rondtrekkende boef’ (ziehender Gauner). Een en ander is voor ons voldoende aanleiding om in dit onderzoek van Roma en Sinti te spreken. Op 1 mei 2004 is de Europese Unie uitgebreid met staten uit Midden- en Oost-Europa. Dit heeft de vraag opgeroepen of deze landen voldoende kansen en bescherming bieden aan de binnen hun landsgrenzen verblijvende Roma en Sinti. Het is algemeen bekend dat Roma en Sinti in deze landen een weinig benijdenswaardige positie innemen. Daarom is vanuit verschillende Europese instellingen – zoals de Raad van Europa – herhaaldelijk opgeroepen deze bevolkingsgroep extra te helpen en te beschermen tegen discriminatie. De vraag dringt zich echter op of de positie van Roma en Sinti in West-Europa zoveel beter is, of dat er minder aandacht voor hen is omdat de populatie geringer in omvang is. En in hoeverre worden deze mensen in Nederland geconfronteerd met achterstelling en ongelijke behandeling? Het is deze laatste vraag die wij in dit onderzoek willen beantwoorden.

Lees verder in de monitor

MDI jaarverslag 2003

Jaar:
2004
Taal:Aantal blz:
18
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In het zevende jaar van haar bestaan werden 1242 meldingen bij het MDI gedaan, in totaal over 1496 uitingen op Internet. Dit is wederom een lichte stijging ten opzichte van 2002. In dat jaar ontving het MDI 1008 meldingen, echter over een groter aantal uitingen, 1798. Terwijl het aantal meldingen steeg, daalde het aantal uitingen per melding. Gemiddeld lag het aantal meldingen in 2003 op 23 per week en het aantal uitingen op 28 per week.
Het MDI behandelde in 2003 in totaal 122 informatie– en adviesaanvragen.
Conclusies over 2003:
• Het aantal meldingen is gestegen maar het aantal gemelde uitingen is gedaald.
• De bereidheid tot het verwijderen van strafbare uitingen op Internet stijgt waardoor het verwijderingpercentage van het MDI is toegenomen tot 95,3 procent.
• Meldingen over Antisemitische uitingen zijn licht gedaald, maar in 2003 is Antisemitisme de grootste categorie gemelde uitingen met Islamofobie op de tweede plaats. Het grootste gedeelte van de Antisemitische uitingen wordt gedaan met als excuus dat dit ‘anti-zionistische’ of ‘anti-Israel’ uitingen zijn.
• De categorieën ‘Seksuele voorkeur’, ‘Discriminatie van Marokkanen’ en ‘Discriminatie van Turken’ zijn flink gedaald.
• De categorie ‘Anti-zwart racisme’1 is ten opzichte van 2002 verdubbeld.
• De verharding op Internet zet door. Oproepen en aanzetten tot geweld is, net als In Real Life, gemeengoed geworden.
• Extreemrechts gedachtegoed op Internet vindt steeds meer weerklank, ondanks de versplintering en verdeeldheid binnen extreemrechts.
• De meeste meldingen in 2003 gaan over webfora.
• Steeds meer Internetgebruikers weten de weg te vinden naar het MDI.

Lees verder in het jaarverslag

MIVD jaarverslag 2003

Jaar:
2004
Taal:Aantal blz:
70
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Rechts-extremisme

De MIVD verricht onderzoek naar rechts-extremistische groeperingen en personen. Voor de MIVD staat daarbij de vraag centraal of de veiligheid en paraatheid van de krijgsmacht in gevaar worden gebracht. In 2003 hebben zich in beperkte mate verschijningsvormen van rechts-extremisme binnen Defensie voorgedaan. Een deel had betrekking op het bekladden van defensieobjecten met runentekens, nazi-symbolen, discriminerende teksten en leuzen. Een ander deel had betrekking op personen die zich zouden hebben schuldig gemaakt aan (vermeend) rechts-extremistische uitlatingen en gedragingen. Hierbij wordt aangetekend dat niet alle gedragingen die onder de noemer rechts-extremisme worden gemeld, als rechts-extremisme in politieke of ideologische zin kunnen worden aangemerkt.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 56 en 57

AIVD jaarverslag 2003

Jaar:
2004
Taal:Aantal blz:
142
Soort Uitgave:
Beschrijving:

3.8 Extreem rechts

Extreem rechts in Nederland verzet zich tegen de instroom en integratie van etnische minderheden in de Nederlandse samenleving en draagt daarnaast antidemocratische opvattingen uit. Op dit moment vormt extreem rechts in Nederland geen serieuze bedreiging voor de democratische rechtsorde. De huidige summiere (electorale) aantrekkingskracht van de extreem rechtse organisaties lijkt mede het gevolg te zijn van het in zichzelf gekeerde en gesloten karakter van dit milieu. Ook de breed levende weerzin die de Nederlandse bevolking koestert jegens het extreem rechtse gedachtegoed is debet aan de beperkte werfkracht van deze stroming.

Omdat ook de gevestigde politiek inmiddels stevige kritiek uit op schaduwzijden van de multi etnische samenleving en tal van beleidsinitiatieven genomen zijn om deze tegen te gaan, lijkt de rol van extreem rechts als electorale protestbeweging voorlopig te zijn uitgespeeld. Extreem rechts kan echter nog immer, door het uitvoeren van radicale acties, de interetnische verhoudingen binnen de Nederlandse samenleving verscherpen en het vertrouwen in het functioneren van de democratische rechtsorde schaden. Daarom behoudt deze stroming de aandacht van de AIVD en worden de autoriteiten gewaarschuwd wanneer radicale acties zich aandienen.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 43 en 44

AFS Monitor Racisme en Extreem-rechts CAHIER

Opsporing en vervolging in 2002
ISBN:
90-72972-78-3
Jaar:
2003
Taal:Aantal blz:
39
Soort Uitgave:
Beschrijving:

De basis voor de huidige discriminatieverboden ligt in het Internationaal Verdrag ter Uitbanning van al le vormen van Rassendiscriminatie (ivur). Dit verdrag is in 1966 door Nederland geratificeerd en leidde in 1971 tot nieuwe discriminatieverboden in het Wetboek van Strafrecht. Op dat moment meende menig Kamerlid nog dat de Nederlandse situatie geen aanleiding gaf om tot dergelijke wetgeving over te gaan. Inmiddels weten we beter. Het debat dat ruim dertig jaar geleden in de Tweede Kamer werd gevoerd over de grenzen tussen de vrije meningsuiting en het discriminatieverbod is nog steeds actueel. Vandaag de dag wordt soms betoogd dat de rechtspraak teveel ten faveure van het non-discriminatiebeginsel is (geweest). Sommigen menen zelfs dat afschaffing van deze strafrechtelijke discriminatieverboden de voorkeur verdient.1 Het is in dit verband van belang te benadrukken dat de discriminatieverboden hun grondslag niet hebben in art.1 Grondwet, maar in het ivur. Het schrappen van de strafrechtelijke verboden zou onmiddellijk consequenties hebben voor de nakoming door Nederland van het verdrag. Daarbij dient in ogenschouw te worden genomen wat mede de achtergrond van de totstandkoming van verdragen als het ivur is geweest: de internationale gemeenschap heeft middels dergelijke verdragen getracht mensenrechten zodanig te verankeren dat individuele staten zich hier niet meer aan konden onttrekken zonder afbreuk te doen aan de eisen van een democratische rechtsstaat.

Lees verder in de monitor

AFS Monitor Racisme en Extreem-rechts CAHIER

Racistisch en extreem-rechts geweld in 2002
ISBN:
90-72972-79-1
Jaar:
2003
Taal:Aantal blz:
41
Soort Uitgave:
Beschrijving:

De terroristische aanslagen in de Verenigde Staten op 11 september 2001 liggen ruim twee jaar na dato nog vers in het geheugen. Direct na deze aanslagen deden zich in ons land tal van vijandige inci denten voor die gericht waren tegen moslims en objecten van moslims. Deze voorvallen varieerden van pesterijen en scheldpartijen tot brandstichtingen en vernielingen. De kortstondige, maar hevige reeks van gewelddadigheden van na 11 september is blikbepalend geweest voor het racistische geweld in het jaar 2001. Ongeveer 60% van het totaal aantal gewelddadige voorvallen in het jaar 2001 vonden plaats na 11 september. Een belangrijke gebeurtenis in het jaar 2002 was de moord op de politicus Pim Fortuyn op 6 mei. Na de aanslag waren er tal van uitingen van racisme en een voor Nederlandse begrippen ongekend aantal dreigingen aan het adres van politici. In de loop van het jaar werd zelfs gerept van een ‘dreigcultuur’ die zou zijn ontstaan. Sedert geruime tijd wordt getracht systematisch inzicht te krijgen in de problematiek van racistische en extreem-rechtse gewelddadige incidenten, met name via het onderzoeksproject Monitor racisme en extreem-rechts, dat wordt uitgevoerd door de Anne Frank Stichting en de Universiteit Leiden. In de vijfde rapportage – verschenen in januari 2003 – werden met name de gewelddadige incidenten in het jaar 2001 onder de loep genomen.

Lees verder in de monitor

CIDI Jaaroverzicht antisemitisme in Nederland 2002

en overzicht tot 05-05-2003
Jaar:
2003
Taal:Aantal blz:
57
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Jaarlijks verschijnt de Monitor racisme en extreem-rechts van de Anne Frank Stichting en de Universiteit van Leiden. De rapporteurs Jaap van Donselaar en Peter Rodrigues constateren dat de hoeveelheid gewelddadige racistische incidenten in het jaar 2001 opmerkelijke is afgenomen: 317 gewelddadige incidenten in 2001 tegen 406 in 2000 en 345 in 1999. Cijfers over 2002 zijn in de genoemde monitor nog niet opgenomen. Het jaarverslag van de AIVD besteedt ook aandacht aan uitingen van extreemrechtse groeperingen in Nederland. De AIVD zegt hierover het volgende: ‘Extreemrechts draagt antidemocratische opvattingen uit en verzet zich tegen de instroom en integratie van allochtonen in de Nederlandse samenleving. Op dit moment moet extreem-rechts in Nederland niet in staat worden geacht het voortbestaan van de democratische rechtsorde in ernstige mate te bedreigen. Wel blijven extreemrechtse acties schadelijk voor de interetnische verhoudingen binnen de Nederlandse samenleving’.

Lees verder in het jaaroverzicht

Bijzonderheden: Extreemrechts blz 33-35

MDI jaarverslag 2002

Jaar:
2003
Taal:Aantal blz:
20
Soort Uitgave:
Beschrijving:
In het zesde jaar van haar bestaan lag het aantal bezoekers van de MDI website op 22.997 (ca.63 per dag). Er werden 1008 meldingen gedaan en het meldpunt ontving 86 informatieaanvragen en/of adviesaanvragen. Het aantal meldingenlag op gemiddeld 19 per week. In totaal beoordeelde het MDI 1798 uitingen die werden gemeld, een gemiddelde van 34 uitingen per week. Het afgelopen jaarontving het Meldpunt 1008 meldingen over 1798 uitingen, t.o.v. de 691 meldingen en 1081 in 2001 een stijging van 30% meer meldingen en 70% meer uitingen.
Lees verder in het jaarverslag

MIVD jaarverslag 2002

Jaar:
2003
Taal:Aantal blz:
72
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Rechts-extremisme
De MIVD verricht onderzoek naar rechts-extremistische groeperingen en personen. Voor de
MIVD staat daarbij de vraag centraal of de veiligheid en paraatheid van de krijgsmacht in gevaar wordt gebracht. Verschijningsvormen van rechts-extremisme hebben zich tot dusverre in beperkte mate binnen Defensie gemanifesteerd. Hierbij dient te worden aangetekend dat niet alle gedragingen die onder de noemer rechts-extremisme worden gemeld, als rechts-extremisme in politieke of ideologische zin dienen te worden aangemerkt. Soms is sprake van ongewenst gedrag, zoals misplaatste humor, ruwe opleidingsmethoden, machogedrag of ander wangedrag. Als deze door de MIVD onderkende ongewenste gedragingen mogelijkerwijs strafbare feiten opleveren, wordt de Koninklijke Marechaussee of het Openbaar Ministerie geïnformeerd.

In 2002 zijn 25 meldingen geregistreerd op het gebied van (vermeend) rechts-extremisme. Een deel hiervan had betrekking op het bekladden van defensieobjecten met
runentekens, nazi-symbolen, discriminerende teksten en leuzen. Een ander deel had betrekking op personen die zich zouden hebben schuldig gemaakt aan (vermeend) rechtsextremistische uitlatingen en gedragingen.

Betrokkenheid van (aspirant) defensiepersoneel bij (vermeend) rechts-extremisme wordt in alle gevallen onderzocht door de MIVD. Als er voldoende harde feiten worden vastgesteld, wordt negatief geadviseerd over de aanstelling tot militair of wordt de Verklaring van Geen
Bezwaar voor het vervullen van een vertrouwensfunctie ingetrokken. In 2002 is geen groei waargenomen van rechts-extremistische uitlatingen en gedragingen binnen de krijgsmacht.

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 58

AIVD jaarverslag 2002

Jaar:
2003
Taal:Aantal blz:
142
Soort Uitgave:
Beschrijving:

3.1 Extreem rechts

Extreem rechts in Nederland draagt antidemocratische opvattingen uit en verzet zich tegen de instroom en integratie van allochtonen in de Nederlandse samenleving. Op dit moment moet extreem rechts in Nederland niet in staat worden geacht het voortbestaan van de democratische rechtsorde in ernstige mate te bedreigen. Wel blijven extreem rechtse acties schadelijk voor de interetnische verhoudingen binnen de Nederlandse samenleving. In deze paragraaf komen de verschillende extreem rechtse stromingen aan de orde en wordt ingegaan op de contacten tussen extreem rechts en de LPF/Leefbaarstroming.

3.1.1 Stromingen
De AIVD onderscheidt binnen extreem rechts ruwweg drie stromingen. Ten eerste zijn er de vertegenwoordigers van het zogeheten ‘burgerlijk extreem rechts’. Zij huldigen xenofobische en ultranationalistische opvattingen, maar hebben zich gevoegd naar de democratische mores, deels gedwongen door de rechter en de publieke opinie. De neonazistische organisaties vormen een tweede verschijningsvorm. Zij stellen zich openlijk antidemocratisch en racistisch op en zijn bovendien geneigd hun doelstellingen met buitenwettelijke middelen te verwezenlijken. Ten derde bestaan er ongeorganiseerde groepen van individuen en subculturen, die zich op velerlei manieren en al dan niet politiek gemotiveerd, bezighouden met het uitdragen van een extreem rechtse of racistische boodschap. Bij dit laatste valt te denken aan het plegen van racistisch geweld, extreem rechtse uitingen op het internet of het verspreiden van geluidsdragers met discriminerende of racistische teksten.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 35 tm 39

Extreme right-wing voting in Western Europe

Uitgever:Jaar:
2002
Taal:Aantal blz:
34
Soort Uitgave:
Beschrijving:

The question as to why extreme right-wing parties have become so popular in some countries of the European Union, whereas in other countries these parties have only enjoyed modest success or even none at all, has often been raised. In the late 1990s, this question grew in significance as differences between Western European countries as to the level of support for extreme right-wing parties have become larger.

AFS Monitor Racisme en Extreem-rechts

Vijfde rapportage
ISBN:
90-72972-75-9
Jaar:
2002
Taal:Aantal blz:
198
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In de vijfde rapportage Monitor racisme en extreem-rechts staan de jaren 2001 en – waar mogelijk – 2002 centraal. De aanslagen op de Verenigde Staten van 11 september 2001 en de moord op Pim Fortuyn op 6 mei 2002 zijn van grote invloed geweest op het totale beeld van deze verslagperiode. Beide gebeurtenissen hebben diepe sporen achtergelaten op de interetnische verhoudingen in Nederland. Deze sporen zijn terug te vinden in de vijfde rapportage. Het gaat om vragen als: stijgt of daalt het aantal racistische gewelddadigheden in Nederland? Welke extreem-rechtse politieke partijen zijn verdwenen en welke daarvoor in de plaats gekomen? Neemt het aantal discriminatiezaken dat bij het Openbaar Ministerie terechtkomt toe of af? En wat voor zaken worden daar aangebracht en in welke mate leiden die tot veroordelingen? Het initiatief tot het project Monitor racisme en extreem-rechts is medio jaren negentig door de Leidse Universiteit genomen. Het monitorproject wordt tegenwoordig gezamenlijk uitgevoerd door de Universiteit Leiden en de Anne Frank Stichting. Deze rapportage kwam tot stand met steun van de Directie Integratie en Coördinatie Minderhedenbeleid van het Ministerie van Justitie.

Lees verder in de monitor

CIDI Jaaroverzicht antisemitisme in Nederland 2001

een voorlopig overzicht 2002
Jaar:
2002
Taal:Aantal blz:
47
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Jaarlijks brengt de Anne Frank Stichting en de Universiteit van Leiden de Monitor
racisme en extreem-rechts uit. De vierde rapportage – door Jaap van Donselaar
en Peter Rodrigues – verscheen eind 2001. Het gaat daarbij om alle vormen van
racisme, niet alleen antisemitisme. De onderzoekers constateren een ‘toename
van het aantal gewelddadige incidenten en die toename geldt ook in vergelijking
met voorgaande jaren. Het gemiddelde over de laatste vijf jaar is meer dan 300,
terwijl dit vijfjarengemiddelde in de vorige monitorrapportage nog onder de 250
lag’. Het rapport telt over de jaren 1999 en 2000 een totaal aantal incidenten van
respectievelijk 345 en 406. Zij stellen ook een verharding vast: ‘Opmerkelijk in de
jaren 1999 en 2000 is de trend tot een zekere verharding van de
gewelddadigheden, dat wil zeggen: in vergelijking met voorgaande jaren zien we
meer persoonsgericht geweld. Antisemitisch geweld neemt in betekenis
toe…Ook het extreem-rechtse daderschap komt wat meer naar voren dan in de
voorgaande periode, al gaat het getalsmatig om een betrekkelijk klein deel van
het geheel…..Veel voorvallen in de jaren 1999 en 2000 houden op enigerlei wijze
verband met de asielproblematiek. Niet alleen AZC’s zijn nogal eens doelwit van
gewelddadigheden, maar ook individuele asielzoekers’.

Lees verder in het jaaroverzicht

Bijzonderheden: Extreemrechts blz 21-23

MIVD jaarverslag 2001

Jaar:
2002
Taal:Aantal blz:
55
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Rechts-extremisme

De MID verricht eveneens onderzoek naar rechts-extremistische partijen, organisaties, groeperingen en personen die een bedreiging kunnen vormen voor de krijgsmacht. Voor de MID staat daarbij de vraag centraal of de veiligheid en paraatheid van de krijgsmacht in gevaar worden gebracht. Hoewel vormen van rechts-extremisme zich tot dusverre in
beperkte mate binnen defensie hebben gemanifesteerd is het duidelijk dat ook binnen de krijgsmacht personen met rechts-extremistische sympathieën werkzaam kunnen zijn.

Het bestaan van de krijgsmacht wordt door rechts-extremistische partijen, organisaties en groeperingen veelal volledig onderschreven, waardoor het goed mogelijk is dat mensen met een dergelijke achtergrond solliciteren.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem-rechts blz 44 en 45

BVD jaarverslag 2001

Jaar:
2002
Taal:Aantal blz:
133
Soort Uitgave:
Beschrijving:

2.1 Extreem rechts

Extreem rechtse groepen dragen veelal een ondemocratisch gedachtegoed uit en zetten zich op xenofobe of zelfs racistische wijze af tegen de aanwezigheid van vreemdelingen in Nederland. De extreem rechtse politieke organisaties en bewegingen in Nederland zijn onderling sterk verdeeld en houden er soms zeer verschillende ideologieën op na.

Toch is grofweg een onderscheid aan te brengen tussen twee extreem rechtse richtingen. Ten eerste is er het zogeheten ‘burgerlijk extreem rechts’, waarvan de vertegenwoordigers ultra-nationalistische en xenofobe ideeën prediken. Van een andere orde zijn de radicalere ‘neonazistische’ groeperingen, die onversneden anti-democratische en racistische opvattingen huldigen.

De burgerlijk extreem rechtse partijen en organisaties hebben zich dit jaar niet weten te herstellen van de electorale klappen en de organisatorische malaise waarmee zij de voorgaande jaren te kampen hadden. Alhoewel niet officieel bevestigd, bestaat het Nederlands Blok (NB) sinds het verlies van de enige zetel in de Utrechtse gemeenteraad in 1998 niet meer. Ook heeft voormalig politiek leider Janmaat van de Centrumdemocraten (CD) enkele malen publiekelijk aangegeven dat hij weinig heil meer ziet in een terugkeer in de politiek. Aangezien de CD nauwelijks over kader beschikt, lijkt de CD definitief op zijn retour.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 25 tm 29

Democrats and other extremists

A comparative Analysis of extremist parties in Germany and the Netherlands
Jaar:
2001
Taal:Aantal blz:
18
Soort Uitgave:
Beschrijving:

The case studies show that only few parties meet the criteria of the aristotelian definition of political extremism, in the German Federal Republic and the Netherlands at the turn of the century. Socio-economic and cultural extremism seem slightly more common. According to our definition, political extremists strive for a more purely aristocratic, monarchic or democratic regime. As democracy has been sanctified in two world wars, nowadays hardly any party dares to attack it openly.

Bijzonderheden: Paper presented to the Workshop ‘Democracy and the New Extremist Challenge in Europe’ Joint Sessions of the ECPR Grenoble, 6 – 11 April 2001

AFS Monitor Racisme en Extreem-rechts

Vierde rapportage
ISBN:
90-72972-72-4
Jaar:
2001
Taal:Aantal blz:
136
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Is er in ons land sprake van toenemend of afnemend racistisch geweld? Hoe is het gesteld met de tolerantie in Nederland? Heeft het lokale beleid tegen horecadiscriminatie succes of houdt het aantal klachten aan? Voor de beantwoording van dit soort vragen is het van groot belang dat er periodiek monitoronderzoek plaatsvindt naar de verschijningsvormen van rassendiscriminatie en extreem-rechts. Dit belang is medio jaren negentig door de Leidse Universiteit onderkend en aldaar is het project Monitor racisme en extreem-rechts ontwikkeld. Thans wordt het project uitgevoerd door de Leidse Universiteit in samenwerking met de Anne Frank Stichting en met steun van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Monitoronderzoek is inmiddels een internationaal erkend instrument voor het waarnemen van racisme en discriminatie, en het ontwikkelen van beleid hiertegen. In 1999 ging in Wenen het Europese Waarnemingscentrum tegen Racisme
en Xenofobie van start. Het Weense waarnemingscentrum tracht via nationale monitorcentra de ontwikkelingen in de Europese Unie te volgen en te analyseren. Het project Monitor racisme en extreem-rechts vormt een belangrijke bron voor toelevering van gegevens aan het Europese waarnemingscentrum. In de Europese richtlijn van 29 juni 2000 voor gelijke behandeling van personen op grond van ras of etnische afstamming is eveneens een monitorbepaling opgenomen: na de totstandkoming van de nationale regelgeving in (uiterlijk) 2003 dient met ingang van 2005 elke vijf jaar verslag gedaan te worden over de effectiviteit van deze nationale maatregelen.

Lees verder in de monitor

CIDI Jaaroverzicht antisemitisme in Nederland 2000

Jaar:
2001
Taal:Aantal blz:
27
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In de kaart van extreem-rechts in Nederland is in vergelijking met 1999 niet veel
veranderd. De wereld van extreem-rechts is verdeeld in politieke partijen,
organisaties en groeperingen.
Partijen zijn de Centrumdemocraten, de Nieuwe Nationale Partij (NNP) en het
Nederlands Blok. De NNP is het meest actief en probeert met ‘nette’ slogans
aanwas te vinden. De NNP ontstond toen na de scheuring binnen CP’86
extreem-rechts uiteen dreigde te vallen.
Organisaties zijn Voorpost en het Landelijk Actieplatform voor Nationalistische
Studenten (LANS). In Voorpost zijn vooral ex-leden van CP’86, zoals Marcel
Ruter, Tim Mudde, Marc de Boer en Marc Hoogstra, actief. CP’86 werd in 1998
verboden.
Neo-nazi groepen zijn het Actiefront Nationale Socialisten (ANS), de
Fundamentalistische Arbeiderspartij (FAP) en de Nederlandse Volks Unie (NVU,
het Nationaal Offensief en de nieuwe loot aan de stam: het Stormfront. Het
Nationaal Offensief bestaat overigens nauwelijks nog. De meest bekende neonazi
in Nederland is nog steeds Constant Kusters.

Lees verder in het jaaroverzicht

Bijzonderheden: Extreemrechts blz 22-23

MIVD jaarverslag 2000

Jaar:
2001
Taal:Aantal blz:
63
Soort Uitgave:
Beschrijving:

RECHTS-EXTREMISME
2.5
Afgelopen jaar hebben uitingen van rechts-extremisme binnen de krijgsmacht in de publieke belangstelling gestaan. Dit was aanleiding voor de MID haar taak en activiteiten op dit punt te evalueren.

Een wettelijke taak van de MID is het verzamelen van gegevens over activiteiten die tot doel hebben de veiligheid of paraatheid van de krijgsmacht te schaden. Tot een dergelijke activiteit wordt rechts-extremisme gerekend dat politiek of ideologisch geïnspireerd is (en
dus te herleiden tot organisaties of stromingen). Niet alle gedragingen die soms onder die noemer worden gebracht, kunnen als rechts-extremisme in politieke of ideologische zin worden aangemerkt. Soms is sprake van ongewenst gedrag (misplaatste humor, ruwe opleidingsmethoden, machogedrag, wangedrag). Als deze ongewenste gedragingen mogelijk strafbare feiten opleveren, wordt in alle gevallen de Koninklijke Marechaussee of het Openbaar Ministerie geïnformeerd.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem-rechts blz 46 en 47

BVD jaarverslag 2000

Jaar:
2001
Taal:Aantal blz:
63
Soort Uitgave:
Beschrijving:

2.1 Extreem rechts

In Nederland kunnen twee extreem rechtse fenomenen worden onderscheiden. Ten eerste is er het zogenaamde ‘burgerlijk extreem rechts’, waarvan de vertegenwoordigers ultra-nationalistische en op zijn minst xenofobe ideeën prediken.

Van een andere orde zijn de radicalere ‘neonazistische’ groeperingen, die onversneden anti-democratische en racistische opvattingen huldigen. Tussen beide richtingen vindt overigens soms een zekere vorm van kruisbestuiving plaats.

Extreem rechtse groeperingen van de eerste categorie hebben in het afgelopen jaar geen kans gezien om op het politieke toneel terug te keren. Bij de tussentijdse gemeenteraadsverkiezingen in Utrecht verloor het Nederlands Blok zijn enige zetel, waardoor extreem rechts de laatste vertegenwoordiger in een gekozen orgaan verloor. De verschillende partijen zijn zich in het afgelopen jaar echter al wel gaan warmlopen
voor de gemeenteraads- en parlementsverkiezingen van 2002 en trachten hun gedachtegoed meer te profileren. De Centrumdemocraten (CD) hebben daarbij vooral getracht op lokaal niveau invloed te vergaren. Hierbij speelden zij in op plaatselijk ongenoegen met het overheidsbeleid door tendentieuze brieven aan willekeurige burgers te sturen.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 12 tm 14

The ideology of the extreme right

Auteur:
Uitgever:ISBN:
0 7190 5793 0
Jaar:
2000
Taal:Aantal blz:
225
Soort Uitgave:
Beschrijving:

With extreme right parties in government in Austria and Italy, and Jean-Marie Le Pen contesting the run-off in the 2002 presidential elections in France, few people will dispute their continuing relevance in the politics of Western Europe. Indeed, ever since the first small electoral successes of parties like the Centrumpartij in the Netherlands or the Front National in France in the early 1980s, the extreme right has been the most discussed group of parties both in and outside of the scholarly community. Thousands of newspaper articles and hundreds of pieces of scholarly work have been devoted to extreme right parties, predominantly describing their history, leaders or electoral successes, as well as proclaiming their danger. Remarkably little serious attention has been devoted to their ideology, however. This aspect of the extreme right has been considered to be known to everyone. The few scholars that did devote attention to the ideology of the contemporary extreme right parties have primarily been concerned with pointing out similarities with the fascist and National Socialist ideologies of the pre-war period. If the similarities were not found, this was often taken as ‘proof ’ that the extreme right hides its (true) ideologies, rather than as a motivation to look in a different direction.

Bijzonderheden: About the Netherlands: page 117- 164

Right-Wing Extremism in the Netherlands

why it is still a marginal phenomenon
Auteur:
Uitgever:Jaar:
2000
Taal:Aantal blz:
12
Soort Uitgave:
Beschrijving:

The Extreme Right has always been weak and fragmented in the Netherlands. It lacked an
ideological tradition as well as a solid social base. A landowning aristocracy no longer played
a significant role in Dutch politics in the nineteenth century – power had shifted to a patrician
bourgeoisie already in the Dutch Republic (1588-1795). Moreover, the Dutch did not have to
deal with a national question that could have given rise to a nationalist movement with
extremist tendencies. It is true, reactionary anti-democratic forces did emerge in the late
nineteenth century, but they were divided between Liberal, Catholic and Calvinist parties.
Only has survived until today, the Reformed State Party (Staatkundig Gereformeerde Partij ,
SGP). This party has come to accept democracy in practice, but not in theory. It would like to
replace universal suffrage by ‘organic suffrage’, i.e. give the right to vote only to (male)
heads of households.3 However, it is not a nationalist, racist or xenophobic party.4 Since 1925
it has occupied two or three seats in parliament.

Anti-immigrant parties in Europe: Ideological or protest vote?

Uitgever:Jaar:
2000
Taal:Aantal blz:
26
Soort Uitgave:
Beschrijving:

In this article we address the question whether or not the votes for anti-immigrant parties can be considered as protest votes. We define protest votes by the motives underlying electoral choices, building on earlier research done by Tillie (1995) and Van der Eijk & Franklin (1996). That research showed that ideological proximity and party size are the best predictors of party preference. On this basis we designed a typology of motives for party choice and how these motives would manifest themselves empirically. Analyzing the 1994 elections for the European Parliament for seven political systems we show that anti-immigrant parties attract no more protest votes than other parties do, with only one exception: the Dutch Centrumdemocraten.

AFS Monitor Racisme en Extreem-rechts

Derde rapportage
ISBN:
90-74062-02-4
Jaar:
2000
Taal:Aantal blz:
150
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Hoe intolerant zijn de autochtone Nederlanders jegens allochtonen? Al bijna
25 jaar peilt het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) de publieke opinie over
allochtonen en publiceert daar geregeld over. Eind jaren tachtig, begin jaren
negentig zien we een lichte verharding van het opinieklimaat, maar volgens het
SCP zijn er over het algemeen weinig veranderingen. Ongeveer 80% van de
bevolking vindt dat autochtonen en allochtonen gelijke behandeling moeten
hebben bij verdelingsvraagstukken, zoals bij huisvesting en werkgelegenheid.
Ongeveer 13% van de autochtone bevolking staat afwijzend tegenover
allochtonen. Ongeveer 50% van de autochtone bevolking is tegen immigratie
gekant.
Wat dit laatste betreft vond het NIPO in 1998 een andere uitkomst:1 niet de
helft, maar driekwart van de autochtone Nederlanders is tegen verdere
immigratie gekant. Er is – volgens het NIPO – een groeiend draagvlak voor
immigratiebeperking terwijl tegelijkertijd het vertrouwen in integratie en
aanpassing van allochtonen afneemt. Het NIPO vond deze trend aan de hand
van opiniepeilingen in de jaren 1993, 1995 en 1998.
Eind 1999 bleek uit ander NIPO-onderzoek dat eenderde van de Nederlanders
gekant is tegen het verlenen van asiel aan politieke of economische
vluchtelingen.2 Tweederde van de Nederlanders ondersteunde wel het beleid
van de overheid om politieke vluchtelingen die in hun eigen land vrezen voor
hun leven asiel te geven. Ongeveer de helft van de ondervraagden vond dat
asielzoekers overlast geven. Verder dacht zo’n veertig procent dat asielzoekers
gemiddeld crimineler zijn dan Nederlanders.

Lees verder in de monitor

CIDI Jaaroverzicht antisemitisme in Nederland 1999

Jaar:
2000
Taal:Aantal blz:
20
Soort Uitgave:
Beschrijving:

Extreem-rechts werd in de verkiezingen van 1998 vrijwel volledig weggevaagd.
Na de gemeenteraadsverkiezingen blijkt extreem-rechts nog 2 van de 88 zetels
te hebben behouden: 1 voor de CD in Rotterdam-Schiedam en 1 voor het
Nederlands Blok in Utrecht. Bij de parlementsverkiezingen van mei verliest de
enige vertegenwoordiger van extreem-rechts de Centrum Democraten zijn drie
zetels. Dit neemt niet weg dat alle extreem-rechtse organisaties genoemd in het
overzicht van 1998 nog steeds bestaan en – de een meer dan de ander – actief
zijn, uitgezonderd CP’86 dat in november 1998 werd verboden.
Dr. J. van Donselaar gaat in zijn derde monitorrapport dat deze maand verschijnt
uitgebreid in op de kaart van extreem-rechts in Nederland. Extreem-rechtse
partijen zijn de Centrumdemocraten, de Nieuwe Nationale Partij (NNP) en het
Nederlands Blok, De CD nam in 1999 aan de Europese verkiezingen deel met
een gecombineerde lijst: de CD/Conservatieve Democraten. De Conservatieve
Democraten was een poging van CD-leider Janmaat om onder een nieuwe naam
de CD weer nieuw leven in te blazen. De NNP probeert met ‘nette’ extreemrechtse
slogans het extreem-rechtse kader onder zich te verenigen. De NNP
ontstond toen na de scheuring binnen CP’86 extreem-rechts uiteen dreigde te
vallen.

Lees verder in het jaaroverzicht

Bijzonderheden: Extreemrechts blz 15-18

MIVD jaarverslag 1999

Jaar:
2000
Taal:Aantal blz:
46
Soort Uitgave:
Beschrijving:

2.7 Rechts-extremisme

In 1999 zijn opnieuw enkele rechts-extremistische uitingen binnen Defensie door de MID vastgesteld. Er kon niet geconstateerd worden dat daarbij sprake was van een politiek geïnspireerd optreden. Veelal was sprake van ‘macho’ dan wel wangedrag. Er is geen sprake van een toename van het aantal rechts-extremistische uitingen binnen de krijgsmacht. Op het terrein van het onderzoek naar rechts-extremisme hebben de MID en de BVD in 1999 een goed samenwerkingsverband ontwikkeld.

Bijzonderheden: Extreem-rechts blz 28

BVD jaarverslag 1999

Jaar:
2000
Taal:Aantal blz:
80
Soort Uitgave:
Beschrijving:

2.1 Extreem rechts

Extreem rechts heeft zich niet kunnen revancheren voor de grote verkiezingsnederlagen van 1998. Bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten in maart deden de Centrum-Democraten (CD) mee in Zuid-Holland en Noord-Holland, terwijl in Utrecht het Nederlands Blok deelnam. Voor beide partijen was geen zetel weggelegd. De CD trachtte overigens, evenals een nieuwe extreem-rechtse splintergroepering, de Nieuwe Nationale Partij (NNP), garen te spinnen bij de gebeurtenissen in het Friese Kollum (de moord op een jonge inwoonster van Kollum en de nasleep ervan). Door te ageren tegen het Nederlandse asielbeleid wilden zowel CD als NNP hun gedachtegoed verbreiden, waarbij zij in Kollum trachtten in te spelen op het lokale verzet onder de bevolking tegen de vestiging van een asielzoekerscentrum.

De Nederlandse Volksunie (NVU) trad meer internationaal naar buiten. Zij heeft in 1999 regelmatig deelgenomen aan demonstraties en manifestaties van geestverwanten in België en Duitsland. Duitse neo-nazi’s waren op hun beurt te gast bij een mars van de NVU in Valkenburg, waar de sterfdag van Rudolf Hess werd herdacht.

Lees verder in het jaarverslag

Bijzonderheden: Extreem rechts blz 19 en 20

CIDI Jaaroverzicht antisemitisme in Nederland 1998

Jaar:
1999
Taal:Aantal blz:
21
Soort Uitgave:
Beschrijving:

De Nederlandse Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) constateert in zijn
jaarverslag van juli dat extreem-rechtse organisaties in Nederland in betekenis
afnemen. Het verlies van de extreemrechtse partijen bij de gemeenteraads- en
parlementsverkiezingen in maart en mei zijn daar een uiting van. Er zijn in
Nederland niet meer dan vijftig georganiseerde neonazi’s. De laatste jaren waren
dat er nog meer dan honderd.
De extreem-rechtse partijen bij de gemeenteraadsverkiezingen van maart 1998
verliezen vrijwel al hun zetels. In Rotterdam-Schiedam behouden de Centrum
Democraten (CD) 1 zetel en in Utrecht gaat één zetel naar het Nederlands Blok.
Extreem-rechts had 88 zetels: 78 voor de CD, 9 voor CP’86 en 1 voor het
Nederlands Blok.
Bij de parlementsverkiezingen van mei 1998 verliest extreem-rechts hun
belangrijkste vertegenwoordiging, nl. de drie Kamerzetels van de
Centrumdemocraten.
Bij de Rijksuniversiteit Leiden doet Jaap van Donselaar onderzoek naar extreemrechts.
Hij noemt een aantal oorzaken van het verlies van extreem-rechts.
Belangrijk daarbij is de veranderde kieswet. Voor het eerst had iedere partij 570
handtekeningen nodig verspreid over het gehele land om in alle kieskringen mee
te kunnen doen.

Lees verder in het jaaroverzicht

Bijzonderheden: Extreemrechts blz 12-15

BVD jaarverslag 1998

Jaar:
1999
Taal:Aantal blz:
88
Soort Uitgave:
Beschrijving:

2.1 Extreem rechts

Na het echec bij de verkiezingen voor de gemeenteraden en de Tweede Kamer heeft extreem rechts zich slechts sporadisch gemanifesteerd. Informeel overleg van bestuursleden van verschillende partijen, bedoeld om de krachten te bundelen en uiteindelijk te komen tot de vorming van een nieuwe partij, leidde door onderling wantrouwen niet tot overeenstemming. Er zijn geen aanwijzingen dat de Centrum Partij ‘86, na verboden te zijn verklaard en ontbonden, haar activiteiten in het geheim voortzet.

Neo-nazi’s in ons land zijn georganiseerd in het Aktiefront Nationale Socialisten, de FAP-arbeiderspartij en de Nederlandse Volksunie. Het gaat om kleine groepen zonder kader, die slechts in naam verschillen en feitelijk één geheel vormen. De drie leiders functioneren als driemanschap, dat frequent contact onderhoudt met geestverwanten in België en Duitsland. De gemiddeld zeer jeugdige achterban kent verloop en omvat per saldo nog steeds niet meer dan enkele tientallen personen, die overwegend inactief zijn. De verwachting is dat extreem rechtse groeperingen in Nederland voorlopig een randverschijnsel zullen zijn, gelet op de animositeit tussen de organisaties, hun bouwvallige structuren en de gebleken weerstand in de samenleving tegen het gedachtegoed.

Lees verder in het jaarverslag

 

Bijzonderheden: Extreem rechts Blz 19 en 20